Àwọn ìlànà ìjẹ́rìísí nínú ìṣàyẹ̀wò ohun-ìṣẹ̀dá
Àwọn Ìlànà Ìdánilójú Nínú Ìṣirò Àwọn Ohun Ìṣẹ̀ǹbáyé Ìdánilójú jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọ̀ràn pàtàkì jùlọ nínú ìṣàyẹ̀wò àwọn ohun ìṣẹ̀ǹbáyé, yálà àwọn ohun ìṣẹ̀ǹbáyé ìgbàanì, àwọn ohun ìṣẹ̀ǹbáyé, àwọn àkójọ ohun ìṣẹ̀ǹbáyé, àwọn ìwé àfọwọ́kọ, tàbí àwọn ohun ìṣẹ̀ǹbáyé tí ń tàn káàkiri ọjà àwọn olùkójọ. Nígbà tí a bá ka ohun ìṣẹ̀ǹbáyé sí “ojúlówó,” a kà á sí pé ó jẹ́ láti àkókò kan pàtó, ibi, olùṣe, àti àyíká ìtàn—kì í ṣe àtúnṣe, àtúnṣe òde òní tí a fi bò, tàbí… Ka siwaju sii
Ìwádìí àti ìwádìí lórí àwọn ibùgbé àtijọ́
Ìmọ̀ nípa Àgbékalẹ̀ àti Ìkẹ́kọ̀ọ́ nípa Àwọn Àgbékalẹ̀ àtijọ́ Ìmọ̀ nípa Àgbékalẹ̀ ni ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì tí ó ń kẹ́kọ̀ọ́ nípa ìgbésí ayé ènìyàn nípasẹ̀ àwọn ohun èlò tí a fi ohun èlò ṣe—láti àwọn irinṣẹ́ òkúta àti ohun èlò amọ̀ sí àwọn ohun ìkọ́lé, sí àwọn ilẹ̀ tí a ṣe àgbékalẹ̀ wọn nípasẹ̀ ìgbòkègbodò ènìyàn. Láàrín ọ̀pọ̀lọpọ̀ ibi tí ìwádìí nípa àwọn ohun ìṣẹ̀dá ilẹ̀ ayé ti ṣẹ̀dá, ìwádìí nípa àwọn ibùgbé àtijọ́ ní ipò pàtàkì kan. Àwọn ibùgbé kìí ṣe àwọn ibi tí àwọn ènìyàn ń gbé lásán, ṣùgbọ́n àwọn ààyè… Ka siwaju
Ètò ìṣàkóṣo ìwífún fún ìwádìí ohun ìgbàanì
Àwọn Ètò Ìṣàkóso Ìwífún fún Ìwádìí Ìtàn Àgbáyé Ìwádìí ìtàn àgbáyé jẹ́ ìlànà ìkójọpọ̀, ìtumọ̀, àti ìtọ́jú àwọn àmì ìgbà àtijọ́ nípasẹ̀ àwọn ohun ìṣẹ̀dá, àwọn ilé, àwọn ilẹ̀, àti àwọn ìwífún àyíká mìíràn tí a rí nínú pápá náà. Nínú ìṣe òde òní, ìmọ̀ nípa ìtàn àgbáyé kò tún ṣe àgbékalẹ̀ àwọn àkọsílẹ̀ ọwọ́ àti àwọn ìwé àwòrán tí ó rọrùn mọ́, ṣùgbọ́n ó tún ní onírúurú ìwífún: àwọn ìṣọ̀kan GPS, … Ka siwaju sii
Ìmọ̀ nípa àwọn ohun ìṣẹ̀dá àti ìbáṣepọ̀ rẹ̀ pẹ̀lú ìtàn àròsọ
Ìmọ̀ nípa Àkójọ Ìtàn àti Ìbátan Rẹ̀ pẹ̀lú Ìtàn Àròsọ A sábà máa ń lóye ìmọ̀ nípa Àkójọ Ìtàn gẹ́gẹ́ bí ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì tí ó “ń wa ohun àtijọ́” nípasẹ̀ àwọn ohun bí ìkòkò, egungun, àwọn ilé àtijọ́, tàbí àwọn àmì ìbílẹ̀. Ní àkókò kan náà, ìtàn àròsọ—tí ó ní ìtàn àròsọ, ìtàn àròsọ, ìtàn àròsọ, orin, àfọ̀ṣẹ, àṣà àtọwọ́dọ́wọ́, àti àwọn òfin pàápàá—ni a sábà máa ń kà sí ogún àṣà tí ó wà láàrín àwùjọ kan tí a sì ń tà láti ìran dé ìran. Àwòrán kúkúrú nípa àwọn méjèèjì… Ka siwaju
Lilo awọn aworan satẹlaiti ninu awọn iwadii ohun ijinlẹ
Lilo Awọn Aworan Satẹlaiti ninu Awọn Iwadi Awọn Awoye Akoko: Awọn ilọsiwaju ninu imọ-ẹrọ imọ-jinlẹ latọna jijin ni awọn ọdun diẹ sẹhin ti yi ọna ti awọn onimọ-jinlẹ ṣe awari, maapu, ati daabobo asa-iní. Lakoko ti awọn iwadii ohun-ijinlẹ igba atijọ gbẹkẹle iwadii ilẹ, awọn ifọrọwanilẹnuwo agbegbe, ati awọn iwadii ti o gba akoko, awọn aworan satẹlaiti bayi nfunni ni "oju ni oju ọrun" ti o lagbara lati ṣafihan awọn ilana ilẹ atijọ lori iwọn kan... Ka siwaju sii
Àwọn ibi ìwádìí ìgbàanì gẹ́gẹ́ bí àwọn ibi ìrìn àjò ẹ̀kọ́
Àwọn Ibi Ìwádìí Àtijọ́ Gẹ́gẹ́ bí Ibùdó Ìrìn Àjò Ẹ̀kọ́ Àwọn Ibi Ìwádìí Àtijọ́ jẹ́ ju òkìtì òkúta àtijọ́, àwọn àwókù ilé, tàbí àwọn ohun èlò tí a gbé kalẹ̀ lẹ́yìn dígí lọ. Wọ́n jẹ́ “àwọn ìwé ìtàn” tí a lè kà ní tààrà ní àwọn ibi ìpilẹ̀ṣẹ̀ wọn—àwọn ibi tí àmì àwọn ènìyàn ìgbàanì ṣì wà tí a sì lè kẹ́kọ̀ọ́ nípa wọn. Ní àwọn ọdún àìpẹ́ yìí, àwọn ibi ìwádìí àtijọ́ ti túbọ̀ ń jẹ́ ibi tí àwọn arìnrìn-àjò ti ń lọ… Ka siwaju
Ìmọ̀ nípa àwọn ohun ìṣẹ̀dá ayé àti ìṣẹ̀dá obìnrin
Ìmọ̀ nípa àwọn ohun ìṣẹ̀ǹbáyé ní Ìlànà Ìbálòpọ̀ Obìnrin àti Ìbálòpọ̀ ni a sábà máa ń lóye nípa àwọn ohun ìṣẹ̀ǹbáyé gẹ́gẹ́ bí ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì tí ó “wá nǹkan sínú ohun àtijọ́” nípasẹ̀ àwọn ohun ìṣẹ̀ǹbáyé, àwọn ibi, àti àwọn ohun èlò tí ó kù. Síbẹ̀síbẹ̀, bí a ṣe ń túmọ̀ àwọn àwárí wọ̀nyí kì í ṣe aláìdádúró pátápátá. Àwọn ìbéèrè tí àwọn olùwádìí ń béèrè, àwọn ẹ̀kọ́ tí wọ́n ń lò, àti àwọn ìwà rere àwùjọ ti àkókò wọn ló ń nípa lórí rẹ̀. Ní àwọn ọdún àìpẹ́ yìí, ìwádìí nípa àwọn obìnrin àti ìbálòpọ̀ ti... Ka siwaju
Iwadii nipa igba aye lori awon eto megalithic
Ìwádìí Àtijọ́ nípa Àwọn Ìṣẹ̀dá Mégílátíkì Àwọn ìṣẹ̀dá Mégílátíkì wà lára àwọn ìṣẹ̀dá àṣà ìbílẹ̀ tó gbajúmọ̀ jùlọ ní onírúurú agbègbè ayé, títí kan Indonesia. Ọ̀rọ̀ náà "mégílátíkì" wá láti inú àwọn ọ̀rọ̀ Gíríìkì megas (ńlá) àti lithos (òkúta), tí ó ń tọ́ka sí àṣà kíkọ́ àwọn ilé tàbí àwọn ohun ìrántí láti inú àwọn òkúta ńlá. Ní Indonesia, àṣà megílátíkì kò mọ sí àkókò kan ṣoṣo... Ka siwaju
Irin-ajo foju ti awọn aaye igba atijọ fun ẹkọ
Àwọn Ìrìnàjò Àwòrán ti Àwọn Ibi Ìwádìí Ayélujára fún Ẹ̀kọ́: Ìlọsíwájú nínú ìmọ̀ ẹ̀rọ oní-nọ́ńbà ń yí ọ̀nà tí àwọn ènìyàn ń gbà kọ́ ẹ̀kọ́ padà, títí kan ìtàn àti ìmọ̀ ìjìnlẹ̀ nípa ohun archaeology. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé ìbẹ̀wò sí àwọn ibi ìwádìí archaeological tẹ́lẹ̀ gbẹ́kẹ̀lé ìrìnàjò ara, owó ìwọlé, àti àkókò ìdènà, àṣàyàn tí ó gbajúmọ̀ ti yọjú: àwọn ìrìnàjò àwòrán. Nípasẹ̀ àwọn ìrìnàjò àwòrán, àwọn akẹ́kọ̀ọ́, olùkọ́, àti gbogbo ènìyàn lè "ṣèbẹ̀wò"... Ka siwaju