Melemo ea Psychology ea Sechaba ho Utloisiseng Matla a Sehlopha
Batho ke libopuoa tsa kahisano tse lulang li le lihlopha—lelapa, lithaka, sechaba, mekhatlo, esita le sechaba se seholo. Ka har'a lihlopha, motho ka mong o tlisa botho bo fapaneng, litekanyetso, lipakane le liphihlelo. Liphapang tsena li ka khothalletsa tšebelisano-'moho e nang le litholoana, empa li ka boela tsa baka likhohlano, khatello ea maikutlo, kapa ho etsa liqeto tse fosahetseng. Mona ke moo kelello ea kahisano e kenang teng: lekala la kelello ea kahisano le ithutang kamoo menahano, maikutlo le boitšoaro ba batho ka bomong li susumetsoang ke boteng ba ba bang, ka ho hlaka le ka mokhoa o sa tobang. Ka ho utloisisa melao-motheo ea kelello ea kahisano, re ka hlalosa ka ho hlaka haholoanyane matla a sehlopha le ho nka mehato e sebetsang haholoanyane ho haha likamano tse phetseng hantle, boetapele le tšebelisano-'moho.
1. Utloisisa hore na mekhoa ea sehlopha e thehoa joang le ho susumetsa boitšoaro.
E 'ngoe ea melemo ea mantlha ea kelello ea sechaba ke bokhoni ba eona ba ho hlalosa karolo ea mekhoa ka har'a lihlopha. Mekhoa ke melao e sa ngoloang e tataisang se amohelehang le se sa amoheleheng. Mekhoa e ka thehoa ka mekhoa e pheta-phetoang, litekanyetso tse arolelanoang, kapa batho ba nang le tšusumetso sehlopheng. Ha e le hantle, mekhoa e ka khothaletsa boitšoaro bo botle joalo ka taeo, tlhompho e kopanetsoeng, kapa boitšoaro ba mosebetsi. Leha ho le joalo, mekhoa e ka boela ea khothalletsa litso tse mpe tse kang bompoli, lesebo, kapa mekhoa e seng ea boitšoaro e nkoang e le "e tloaelehileng."
Ka ho utloisisa mekhoa eo melao e thehwang ka yona—mohlala, ka ho matlafatsa sechaba (thoriso, kamohelo) kapa dikotlo tsa sechaba (ho lahloa, ho nyatsuoa)—baetapele le ditho tsa sehlopha ba ka kenella mekgweng e kotsi. Mohlala, mekgatlo e ka aha mokgwa wa ho “hlahisa maikutlo” ka ho fana ka sebaka se sireletsehileng sa puisano le ho ananela maikutlo, ho ena le ho otla maikutlo a sa dumellaneng.
2. Hlalosa ho lumellana le khatello ea sechaba
Ho lumellana ke tšekamelo ea hore batho ka bomong ba fetole maikutlo le boitšoaro ba bona hore bo lumellane le ba sehlopha. Thuto ea kelello ea sechaba e bontša hore ho lumellana ha ho etsahale kamehla hobane batho ka bobona ba lumellana, empa hangata ho etsahala ka lebaka la likhatello tsa sechaba: tšabo ea ho lahloa, takatso ea ho amoheloa, kapa tumelo ea hore sehlopha se nepahetse haholoanyane.
Ka tsela eo sehlopha se sebetsang ka yona, temohisiso ya ho latela maemo e bohlokwa haholo bakeng sa ho lemoha ha ditho tsa sehlopha di "latela bongata" feela ntle le ho nahana ka botebo. Mohlala, sebokeng, motho a ka kgutsa leha a sa dumellane hobane a tshaba ho bonwa e le ya sitisang. Haeba sena se etsahala ka mehla, sehlopha se ka fetoa ke maikutlo a bohlokwa mme sa etsa diqeto tse sa lokelang.
Kutloisiso ena e thusa lihlopha ho rala mekhoa e kenyeletsang bohle: joalo ka ho fapanyetsana ho kopa maikutlo, ho sebelisa lipatlisiso tse sa tsejoeng ho bokella maikutlo, kapa ho khetha "'muelli oa diabolose" eo mosebetsi oa hae e leng ho leka mefokolo ea mehopolo ntle le ho nkoa e le ntho e khopisang.
3. Ho fokotsa kotsi ea "ho nahana ka sehlopha" ha ho etsoa liqeto
Thuto ea kelello ea sechaba e bohlokoa haholo ho utloisiseng monahano oa sehlopha, boemo boo takatso ea ho boloka bonngoe e lebisang sehlopha ho hlokomoloha tlhahlobo e tebileng. Hangata monahano oa sehlopha o hlaha lihlopheng tse kopaneng haholo, tse nang le moetapele ea busang, kapa tse tlas'a khatello e phahameng ea maikutlo. Matšoao a ka kenyelletsa tšepo e feteletseng, ho nahana hore sehlopha se lula se nepile, kapa ho hana tlhahisoleseling e hanyetsanang.
Molemo oa kelello ea sechaba mona ke ho thusa lihlopha ho lemoha matšoao a temoso a pele le ho a thibela. Mohlala, mekhatlo e ka khothaletsa lipuisano tse tsamaisoang ke data, ea mema maikutlo a tsoang kantle, kapa ea arola mekhahlelo ea "ho nahana ka lintho" le "tlhahlobo" ho thibela mehopolo hore e se ke ea haneloa kapa ea amoheloa hang-hang ho latela kamano ea maikutlo feela.
4. Utloisisa karolo ea boitsebahatso ba sechaba le likamano tsa "ka hare ho sehlopha-ka ntle ho sehlopha"
Thuto ea kelello ea sechaba e hlalosa hore hangata batho ba ikarola le ho arola ba bang ka lihlopha tse kang "rona" (ka har'a sehlopha) le "bona" (ka ntle ho sehlopha). Boitsebahatso bona ba sechaba bo ka holisa boikhohomoso, bonngoe le khothatso. Leha ho le joalo, bo ka boela ba baka leeme, maikutlo a fosahetseng, khethollo le likhohlano tsa lihlopha.
Mohlala, mosebetsing, kgohlano e ka hlaha pakeng tsa makala a papatso le tlhahiso—e 'ngoe le e 'ngoe e lumela hore mokhoa oa eona ke oa bohlokoa ka ho fetisisa. Ha re sebelisa mokhoa oa kelello ea sechaba, re ka fokotsa karohano ka ho hatisa lipheo tse arolelanoang, ho eketsa tšebelisano-'moho ea lihlopha tse fapaneng, le ho khothaletsa puisano e lekanang. Ha batho ba bona hore "re" lehlakoreng le le leng, matla a sehlopha a fetisetsoa habonolo tšebelisanong ho e-na le tlholisano ea ka hare.
5. Ho bala mekhoa ea puisano le litšusumetso tsa boetapele
Matla a sehlopha a susumetsoa haholo ke mekhoa ea puisano le boetapele. Saekholoji ea sechaba e fana ka moralo oa ho utloisisa hore na melaetsa e fetisetsoa joang, hore na maemo le mesebetsi li bopa mang ea utluoang joang, le hore na baetapele ba ka susumetsa boemo ba kelello ba sehlopha joang.
Baetapele ha ba susumetse liqeto feela empa hape le boemo ba maikutlo: hore na litho li ikutloa li sireletsehile, li ananeloa, 'me li khothaletsoa ho leka. Mehopolo e kang "tšusumetso ea sechaba" e thusa ho hlalosa phapang pakeng tsa kutlo e bakoang ke bolaoli le kutlo e bakoang ke ho tšepa. Boetapele bo phetseng hantle hangata bo khothalletsa ho nka karolo, ho pepeneneng, le boikutlo ba ho ba mong'a lintho. Ka lehlakoreng le leng, boetapele bo feteletseng bo ka baka tšabo le kutlo ea bohata, qetellong bo fokotsa boqapi le ho eketsa likhohlano tse patiloeng.
6. Laola likhohlano ka tsela e hahang haholoanyane
Khohlano ke karolo ea tlhaho ea bophelo ba sehlopha. Thuto ea kelello ea sechaba e thusa ho khetholla pakeng tsa khohlano e tsoang liphapang tsa mesebetsi (khohlano ea mesebetsi) le khohlano ea likamano (khohlano ea likamano). Khohlano ea mesebetsi e ka ba molemo haeba e laoloa hantle, e khothaletsa tlhahlobo ea mehopolo le boqapi. Leha ho le joalo, khohlano ea likamano—e amang boitlhompho, boitsebahatso, kapa maikutlo—e atisa ho ba kotsi haeba e sa rarolloe.
Ka ho utloisisa tlhaloso ea sechaba (kamoo re hlalosang lisosa tsa boitšoaro ba ba bang), lihlopha li ka fokotsa ho se utloisisane. Mohlala, motho ea liehang a ka 'na a hlokomolohuoa hang-hang e le "ea sa hlompheng sehlopha," athe ha e le hantle ho ka ba le mathata a tsamaiso. Koetliso ea kutloelo-bohloko, ho hlakisa litebello, le puisano e tiileng li ka fetola likhohlano hore e be mokhoa oa ho rarolla mathata, ho e-na le ho ba papali ea ho beha molato.
7. Eketsa tšebelisano-'moho le boitšoaro bo sa thabiseng sechaba
Thuto ea kelello ea sechaba e boetse e ithuta boitšoaro bo sa amaneng le sechaba—ketso ea ho thusa, ho arolelana le ho sebelisana. Ho utloisisa lintlha tse khothalletsang tšebelisano-'moho (joalo ka ho itšetleha ka batho ba bang, ho hloka leeme le ho tšepana) ho thusa lihlopha ho ba le litholoana tse ngata.
Lihlopha tseo litho tsa tsona li ikutloang hore menehelo ea tsona ea ananeloa li atisa ho bontša maemo a holimo a boitlamo. Ka lehlakoreng le leng, ha ho se lekane ho le teng, ho hlaha "ho hloka botsitso sechabeng", tšekamelo ea ho fokotsa boiteko hobane ba ikutloa hore mosebetsi o tla jaroa ke ba bang. Ho theha karohano e hlakileng ea mesebetsi, matšoao a ka lekanngoang a menehelo, le maikutlo a lokileng ke mehato e tsamaellanang le liphuputso tse tsoang ho kelello ea sechaba.
8. Ho aha tikoloho ea sehlopha e phetseng hantle kelellong
Maemong a mangata—likolo, mekhatlo, sechaba—bophelo bo botle ba kelello ba litho tsa sehlopha bo etsa qeto ea boleng ba likamano le liphello tsa mosebetsi. Thuto ea kelello ea sechaba e re thusa ho utloisisa bohlokoa ba ho ikutloa re sireletsehile ho bua, ho ba karolo ea batho ba bang le ho ananeloa sechabeng. Ha litho li ikutloa li hlomphuoa, li ikemiselitse ho hlahisa maikutlo a tsona haholoanyane 'me li khona ho mamella khatello ea maikutlo haholoanyane.
Ho aha tikoloho e phetseng hantle ha ho bolele ho qoba ho nyatsuoa, empa ho e-na le hoo ho fana ka hona ka tsela e sa nyenyefatse. Lihlopha tse hōlileng tsebong li khona ho arola tlhahlobo ea mehopolo le kananelo ea batho ka bomong. Sena se theha boemo bo tšehetsang ho ithuta, eseng setso sa ho beha molato.
Qetello
Psychology ea sechaba e fana ka lense e matla ea ho utloisisa maemo a sehlopha: ho tloha mekhoeng, ho lumellana le ho etsa liqeto, ho ea ho boitsebahatso ba sechaba, likhohlano le tšebelisano-'moho. Melemo ea eona ha se ea khopolo-taba feela, empa hape ke ea bohlokoa ka ho teba—e re thusang ho theha lihlopha tse sebetsang hantle, tse lekanang le tse phetseng hantle. Ka ho utloisisa hore na tšusumetso ea sechaba e sebetsa joang, re ka ba litho tsa sehlopha tse nang le temoho haholoanyane, baetapele ba nang le temoho haholoanyane, le baetsi ba liqeto ba hlokolosi haholoanyane. Qetellong, ho utloisisa kelello ea sechaba ho thusa lihlopha ho tloha ho ba "pokello ea batho" feela ho ea metseng e khonang ho hola, ho ikamahanya le maemo le ho fihlela lipheo tse arolelanoang ka tsela e nang le moelelo.
