Mekhoa ea ho Khetha Sebaka sa Polasi
Ho kgetha sebaka sa polasi ke ntlha ya bohlokwa katlehong ya kgwebo efe kapa efe ya mehlape, ebang ke ya ka tekanyo e nyane, e mahareng, kapa ya indasteri. Sebaka se nepahetseng se tla tshehetsa tlhahiso ya mehlape, bokgoni ba ditjeo tsa tshebetso, ho nolofatsa papatso, le ho fokotsa kotsi ya ditshitiso tsa tikoloho le dikgohlano tsa kahisano. Ka lehlakoreng le leng, sebaka se sa lokelang se ka lebisa mathateng a fapaneng, a kang sekgahla se phahameng sa mafu, phihlello e thata ya dijo, ditjeo tse phahameng tsa dipalangwang, boipelaetso ba setjhaba le diphephetso tsa laesense. Ka hona, pele o haha polasi kapa o qala kgwebo, balemi ba hloka ho hlahloba ka botlalo dipehelo tse mmalwa tsa bohlokwa.
1. Ho latela moralo oa sebaka le laesense
Tekanyetso ea pele ke hore sebaka se loketse moralo oa sebaka sa lehae (RTRW). Libaka tse ngata li khetha libaka tse khethehileng bakeng sa mesebetsi ea liphoofolo, temo, bolulo le indasteri. Liphoofolo tse fumanehang libakeng tsa bolulo kapa haufi le libaka tsa sechaba hangata li baka mathata a sechaba 'me li kotsing ea ho laoloa. Ho feta moo, litlhoko tsa laesense tse kang litumello tsa khoebo, litumello tsa kaho/sebaka, le litokomane tsa tikoloho (mohlala, UKL-UPL kapa AMDAL bakeng sa likala tse itseng) li tlameha ho netefatsoa ho tloha qalong. Ho khetha sebaka se "sireletsehileng melaong" ho tla fokotsa kotsi ea ho hloleha ha khoebo.
2. Boteng le boleng ba metsi
Metsi ke tlhoko ea bohlokoa bakeng sa ts'ebetso ea liphoofolo le ea lirapeng. Ha e le hantle, polasi e lokela ho ba le mohloli o lekaneng oa metsi selemo ho pota, ebang ke selibeng, selibeng, marang-rang a litšebeletso tsa metsi a lehae, kapa nokeng e loketseng. Bongata ba metsi bo khetholla phallo e boreleli ea metsi a nooang a liphoofolo, ho hloekisa lirapeng, bohloeki le taolo ea litšila. Ntle le bongata, boleng ba metsi le bona bo lokela ho nahanoa: metsi ha aa lokela ho silafatsoa ke litšila tsa lelapa, lik'hemik'hale kapa mesebetsi ea indasteri. Boleng bo bobe ba metsi bo ka baka mafu a tšilo ea lijo, ba fokotsa kholo, 'me ba eketsa litšenyehelo tsa bongaka.
3. Maemo a tlelaemete le a sebopeho sa naha
Boemo ba leholimo ba lehae bo ama boiketlo ba mehlape haholo. Mocheso o feteletseng o eketsa khatello ea mocheso, o fokotsa ho ja lijo, 'me o fokotsa tlhahiso, haholo-holo likhomong tsa likhoho le tsa lebese. Mongobo o phahameng o ka eketsa kotsi ea mafu a ho hema le hlobo e fepuoang ke lijo. Ka hona, lihoai li hloka ho nahana ka mocheso o tloaelehileng, pula, potoloho ea moea le matla a khanya ea letsatsi. Sebaka sa naha le sona se bohlokoa: naha e moqotetsane haholo e etsa hore ho be thata ho haha masaka le ho fana ka metsi, ha naha e kobehileng e sekametse ho likhohola. Ha e le hantle, sebaka seo se lokela ho ba le leralla le bonolo le nang le metsi a bonolo.
4. Sebaka ho tloha libakeng tsa bolulo le lits'ebeletso tsa sechaba
Litaba tse ka sehloohong tse atisang ho baka likhohlano tsa mehlape ke monko, lerata, lintsintsi le kotsi ea tšilafalo. Ka hona, sebaka se pakeng tsa libaka tsa bolulo se lokela ho nahanoa. Ha ts'ebetso ea mehlape e le matla ebile e le kholo, sebaka se sireletsehileng se hlokahala haholo. Balemi ba lokela ho qoba libaka tse haufi le likolo, lipetlele, limmaraka kapa libaka tsa borapeli. Ntle le ho fokotsa monyetla oa boipelaetso ba sechaba, sebaka se lekaneng se thusa ho fokotsa kotsi ea phetiso ea mafu ho tsoa tikolohong e ka ntle le ho thusa ho kenya tšebetsong ts'ireletso ea likokoana-hloko.
5. Meralo ea motheo ea phihlello le lipalangoang
Sebaka se setle se lokela ho fihlelleha habonolo ke likoloi tse tsamaisang lijo, peo/liphoofolo le lihlahisoa (mahe, lebese, nama). Litsela tse moqotetsane, tse senyehileng, kapa tse sa tsamauoeng nakong ea lipula li tla eketsa litšenyehelo tsa thepa le tieho ea kabo ea likotsi. Ho tšehetsa meralo ea motheo e kang motlakase, marang-rang a puisano, le ho ba haufi le libaka tsa ho lokisa likoloi le hona ho lokela ho nahanoa. Bakeng sa mapolasi a sejoale-joale, phepelo e tsitsitseng ea motlakase e bohlokoa hobane lisebelisoa tse ngata, joalo ka lipompo tsa metsi, lifene, li-heater, mechini ea ho fepa le mabone a polokelo, li itšetlehile ka eona.
6. Ho fumaneha ha lijo le thepa e tala
Fepa ke karolo e kholo ka ho fetisisa ea litšenyehelo likhoebong tse ngata tsa liphoofolo tse ruuoang. Ka hona, sebaka se loketseng ke se haufi le mehloli ea lijo kapa thepa e tala ea ho fepa. Mapolasi a liphoofolo tse ruuoang, joalo ka likhomo le lipōli, a rua molemo ka ho ba haufi le masimo a furu, lirapa, kapa litsi tsa temo tse hlahisang litšila tsa bohlokoa tsa lijo (joang, bran le phofo). Mapolasi a likhoho a sebetsa hantle ha a le haufi le bafepedi ba lijo tse entsoeng kapa matlo a polokelo a kabo. Phihlello ea lijo tse tsitsitseng e fokotsa litšenyehelo, e boloka tlhahiso e tsoela pele, 'me e fokotsa ho itšetleha ka phepelo e hole.
7. Tšireletso ea likokoana-hloko le kotsi ea mafu
Tšireletso ea likokoana-hloko e laoloa haholo ke tikoloho e potolohileng. Libaka tse haufi le mapolasi a mang, limmaraka tsa liphoofolo, mapolasing, kapa litsela tsa sephethephethe sa liphoofolo li atisa ho ba le kotsi e kholo ea mafu. Libaka tse nang le nalane ea mafu a itseng le tsona li hloka tlhokomelo. Ho khetha sebaka se nang le phihlello e laoloang (mohlala, hole le litsela tse kholo tse maphathaphathe) ho nolofatsa ho bolaoa ha likokoana-hloko tsa likoloi, lithibelo tsa baeti le tsamaiso ea sephethephethe sa ka hare. Ha tšireletso ea likokoana-hloko e le betere, tahlehelo e bakoang ke lefu la liphoofolo le litšenyehelo tsa bongaka e fokotseha.
8. Maemo a mobu le litsamaiso tsa ho ntsha metsi
Mobu o nang le letsopa le lengata haholo le o sa monyeng metsi hantle o ka baka matangoana, monko o mobe, mme wa potlakisa ho senyeha ha mokatong wa ntlo ya polokelo. Mobu o nang le lehlabathe le lengata haholo o ka ba molemo bakeng sa ho kenella, empa o ka baka mathata a lerōle le botsitso ba sebopeho haeba o sa laolwe hantle. Sistimi ya ho ntsha metsi e tlameha ho ralwa ho tloha qalong ho fetisetsa metsi a pula le metsi a ditshila ho ya letamong kapa setsing sa kalafo. Mapolasi a nang le metsamao e mebe a tla tobana le palo e eketsehileng ya dintsintsi, mafu a letlalo le tšilafalo ya tikoloho.
9. Taolo ea litšila le tšusumetso ea tikoloho
Mehlape e hlahisa litšila tse tiileng (manyolo, lijo tse setseng, lithōle) le litšila tse metsi (metsi a tsoang liphakeng tsa ho hlatsoetsa). Sebaka se loketseng se lokela ho lumella taolo e sireletsehileng ea litšila: naha bakeng sa ho etsa manyolo, biogas, matamo a ho boloka metsi, kapa lifeme tsa kalafo. Ho feta moo, tsela eo metsi a phallang ka eona e lokela ho nahanoa ho thibela litšila ho silafatsa liliba tsa sechaba kapa mehloli ea metsi ea sechaba. Ho lekola tsela eo moea o tsamaeang ka eona le hona ho bohlokoa ho fokotsa ho ata ha monko libakeng tsa bolulo. Mehlape e laolang liliba tsa litšila ha e fokotse feela mathata a tikoloho empa e ka boela ea fumana boleng bo eketsehileng ho tsoa ho manyolo a tlhaho le matla a biogas.
10. Ho fumaneha ha kamohelo ea basebetsi le ea sechaba
Ho fumaneha ha basebetsi ba lekaneng le ba nang le boiphihlelo ho tla nolofatsa ts'ebetso ea letsatsi le letsatsi, haholo-holo mapolasing a hlokang tlhokomelo e matla. Libaka tse hole haholo li ka ba thata ho fumana basebetsi, athe libaka tse haufi haholo le metse li ka eketsa litšenyehelo tsa basebetsi. Ho feta moo, kamohelo ea sechaba se potolohileng le eona ea bohlokoa. Balemi ba lokela ho nahana ka puisano ea pele le baetapele ba sechaba le bahlanka ba motse, ba hlalose merero ea taolo ea litšila le ts'ireletso ea likokoana-hloko, le ho netefatsa hore khoebo e fana ka melemo ea moruo sebakeng se potolohileng. Likamano tse ntle tsa sechaba hangata li bohlokoa hore khoebo e tsamaee hantle.
11. Haufi le mebaraka le liketane tsa phepelo
Mapolasi a liphoofolo tse ruiloeng a hlahisa lihlahisoa tse hlokang kabo e potlakileng, haholo-holo lihlahisoa tse foreshe tse kang lebese le mahe. Ho li beha haufi le limmaraka, likoporasi, lifeme tsa ts'ebetso, kapa barekisi ba bangata ho tla fokotsa litšenyehelo tsa lipalangoang le kotsi ea ho senyeha ha boleng. Bakeng sa mapolasi a nontšang, ho ba haufi le mapolasi a liphoofolo kapa litsela tsa kabo ea nama le hona ho molemo. Ntle le limmaraka, balemi ba hloka ho nahana ka ho ba haufi le lits'ebeletso tse tšehetsang tse kang lingaka tsa liphoofolo, li-pharmacy, bafani ba lisebelisoa tsa polokelo ea liphoofolo le litsi tsa lichelete.
12. Monyetla oa nts'etsopele le botsitso
Sebaka sa polasi se lokela ho fana ka menyetla ea katoloso ea khoebo. Naha e nyane haholo e tla etsa hore ho be thata ho eketsa lipene, polokelo ea lijo, kapa libaka tsa ho sebetsana le litšila. Balemi ba boetse ba hloka ho lekola botsitso: na sebaka seo se ka 'na sa fetoha sebaka sa bolulo lilemong tse' maloa tse tlang? Haeba ho joalo, kotsi ea likhohlano tsa sechaba le lithibelo tsa ts'ebetso e ka eketseha. Ho khetha sebaka se nang le moralo o hlakileng oa nako e telele ho tla sireletsa matsete a hau le ho nolofatsa katoloso ea khoebo.
Ho koala
Mekhoa ea ho khetha sebaka sa polasi e fetela ka nģ'ane ho fumaneha ha mobu ho kenyelletsa melaoana, metsi, boemo ba leholimo, phihlello ea lipalangoang, mehloli ea lijo, ts'ireletso ea likokoana-hloko, tsamaiso ea litšila, le likarolo tsa sechaba le tsa 'maraka. Balemi ba hlahlobang lintlha tsena ka hloko ho tloha qalong ba tla fihlela ts'ebetso e sebetsang hantle, tlhahiso e tsitsitseng haholoanyane, le likotsi tse fokolang tsa khoebo. Ka sebaka se nepahetseng le tsamaiso e nang le boikarabelo, temo e ka ba khoebo e ruisang molemo, e mosa tikolohong e amoheloang hantle ke sechaba se potolohileng.
