Metheo ea Mekhoa ea ho Hotetsa Likoloi
Sistimi ea ho hotetsa ke e 'ngoe ea litsamaiso tsa bohlokoa ka ho fetisisa likoloing tse tsamaeang ka peterole (lienjene tsa Otto). Mosebetsi oa eona oa mantlha ke ho hlahisa tlhase ka nako e nepahetseng ho hotetsa motsoako oa moea le mafura ka phapusing ea ho hotetsa. Ntle le sistimi ea ho hotetsa e sebetsang hantle, enjene e tla ba thata ho e qala, matla a tla fokotseha, tšebeliso ea mafura e tla ba tšenyo, 'me mosi o tsoang mosi o tla eketseha. Sengoloa sena se tšohla metheo ea litsamaiso tsa ho hotetsa likoloi, ho kenyeletsoa le mosebetsi oa tsona, likarolo tse ka sehloohong, melao-motheo ea ts'ebetso, mefuta le matšoao a tloaelehileng a ho hloleha.
1. Mosebetsi oa Sistimi ea ho Hotetsa
Ka kakaretso, sistimi ea ho hotetsa e na le mesebetsi e 'maloa ea mantlha:
1. Eketsa motlakase o tsoang mohloling oa motlakase oa koloi (betri kapa makenete ea li-volt tse 12) ho ea ho motlakase o phahameng (li-volt tse mashome a likete) e le hore e ka tlola holim'a lekhalo la elektrode ea spark plug.
2. Fetola nako ea ho hotetsa e le hore tlhase e hlahe ka nako e sebetsang hantle ka ho fetisisa, hangata haufi le pheletso ea ho otloa ha khatello.
3. E aba motlakase o phahameng ho polaka e 'ngoe le e 'ngoe ea spark ho latela tatellano ea ho thunya ka har'a silindara e 'ngoe le e 'ngoe (lienjeneng tsa lisilindara tse ngata).
4. E netefatsa ho tuka ho tsitsitseng tlasa maemo a fapaneng, a kang maqhubu a tlase/a phahameng, meroalo e bobebe/e boima, mocheso oa enjene, le liphetoho tsa boleng ba mafura.
Sistimi e ntle ea ho hotetsa e fella ka ho tuka ho phethahetseng haholoanyane, enjene e arabelang habonolo, katleho e eketsehileng le ho fokotsa mosi o kotsi.
2. Melao-motheo ea Motheo ea Ts'ebetso ea Sistimi ea Ho Tsha
Enjeneng ea peterole, motsoako oa moea le mafura o hatelloa ke piston. Ha khatello le mocheso oa motsoako li ntse li eketseha, ho hlokahala mohloli oa matla ho qala ho tuka. Mona ke moo polaka ea spark e sebetsang teng, e hlahisang spark. Leha ho le joalo, ho hlahisa spark e matla ho hloka motlakase o phahameng.
Molao-motheo ona oa phetoho ea motlakase ka kakaretso o sebelisa khoele ea ho hotetsa, e sebetsang joaloka transformer: motlakase o tlase khoeleng ea mantlha o fetoloa ho ba motlakase o phahameng khoeleng ea bobeli. Motlakase ona o phahameng o fetisetsoa ho spark plug, o tlola sekheo sa elektrode, ebe o hotetsa motsoako oa mafura.
Senotlolo sa ho hotetsa ka katleho se linthong tse peli:
– Matla a tlhase a lekaneng (motlakase o nepahetseng le hona joale).
– Nako ea ho hlaba e nepahetse ho latela maemo a enjene.
3. Likarolo tse ka Sehloohong tsa Sistimi ea Ho Tsha
Leha meralo e fapana, likarolo tsa sistimi ea ho hotetsa peterole li kenyelletsa:
a. Mohloli oa Hona Joale (Betri/Alternator kapa Magneto)
Likoloing tsa sejoale-joale, mohloli o ka sehloohong oa motlakase hangata ke betri (12V) e fanoang le ho tjhajwa ke alternator. Lithuthuthung tse ling, haholo-holo mehlala ea khale, mohloli e ka ba magneto.
b. Switch ea ho Hotetsa le Potoloho ea Motheo
Sekonopo sa ho hotetsa se hokela le ho kgaola motlakase o moholo. Potoloho ya mantlha ke tsela ya motlakase o nang le motlakase o tlase e phallelang ho khoele ya mantlha ka selaola-motlakase (polatinamo kapa mojule wa elektroniki).
c. Khoele ea ho Tlotsa
Koili e na le:
– Koili ea mantlha: e amohela motlakase oa 12V (kapa ho tsoa ho magneto).
– Koili ea bobeli: e hlahisa motlakase o phahameng, e ka ba li-volts tse 10.000–40.000 kapa ho feta ho latela sistimi.
Koili e sebetsa ha motlakase oa mantlha o khaoha ka tšohanyetso (ho putlama ha matla a makenete), e le hore ho kenngoa ha motlakase o phahameng ho etsahale koiling ea bobeli.
d. Taolo/Sesebelisoa sa Potoloho sa Motheo
Ho na le mefuta e 'maloa:
– Platinum (seqhaqho sa ho kopana): seqhaqho sa mechine lits'ebetsong tse tloaelehileng.
– CDI/TCI/ECU: mojule wa elektroniki o laolang hore na motlakase o kgaolwa neng le hore na khoele e "tjhajwa" halelele hakae (nako ya ho dula).
e. Moabi (Lienjeneng tse itseng tsa Likoloi)
Ditsamaisong tse tlwaelehileng dikoloing tsa kgale, mofani wa thepa o aba motlakase o phahameng ho polaka e nngwe le e nngwe ya tlhase ho ya ka taelo ya ho thunya. Bafani ba thepa hangata ba na le:
– rotor, cap, le mokhoa oa ho tsamaisa lintho pele (molaoli oa ho tsamaisa lintho pele ho hotetsa).
Likoloing tsa sejoale-joale, morekisi hangata oa lahloa.
f. Cable ea Voltage e Phahameng / Coil-on-Plug (COP)
Motlakase o phahameng o fetisoa ka thapo ya ho hotetsa. Ditsamaisong tsa sejwalejwale tsa COP, khoele e hoketswe ka ho toba ho polaka ya tlhase, e leng se dumellang thapo ya motlakase o phahameng ho tloswa kapa ho kgutsufatswa.
g. Sepoko sa tlhase
Sethiba sa tlhase ke "ntlha" ea sistimi ea ho hotetsa. Tlhase e hlaha sekheong sa elektrode. Boemo ba sethiba sa tlhase (sekheo, lipositi tsa khabone, ho tsofala ha elektrode) bo ama boleng ba ho tuka haholo.
4. Mefuta ea Mekhoa ea ho Hotetsa
Tsoelo-pele ea theknoloji e entse hore sistimi ea ho hotetsa e fetohe ho tloha ho ea mechineng ho ea ho ea elektroniki ka taolo ea khomphutha.
1) Sistimi ea Tloaelo ea ho Hotetsa (Platinamo)
Sistimi ena e sebedisa platinum ho sitisa motlakase o ka sehloohong wa coil. Melemo ya yona e bonolo ebile e bonolo ho e utlwisisa, empa e na le mathata:
– Platinum e se e tsofetse, e hloka ho lokisoa khafetsa.
– Nako e fetoha habonolo ka lebaka la ho senyeha ha khamera kapa selemo.
– Tlhase e ka fokola ha e phahama ka lebelo le phahameng (ka lebaka la "ho tlola" ha platinum).
Hangata ho na le condenser ho fokotsa tlhase ho platinum le ho potlakisa ho putlama ha matla a makenete e le hore motlakase oa bobeli o eketsehe.
2) Sistimi ea ho Hotetsa ea CDI (Capacitor Discharge)
Li-CDI li atile haholo lithuthuthung. Sistimi ena e boloka matla ka har'a capacitor ebe e a lokolla kapele ho ea khoeleng. Litšobotsi tsa CDI:
– Tlhase e tsitsitseng haholoanyane ka lebelo le phahameng.
– Likarolo tse nyane tsa mechini.
– E ka sebelisa mehloli ea AC (magneto) kapa DC (betri), ho latela moralo.
CDI e loketse dienjene tse hlokang karabelo e potlakileng ya ho hotetsa, empa tlhaku ya tlhase e ka ba "kgutshwane" ho feta sistimi ya inductive.
3) Sistimi ea ho Tlhōlisa ea TCI/Transistor (Ho Tlhōlisa ho Inductive)
Li-TCI li sebelisoa haholo likoloing tsa sejoale-joale, li sebelisa li-transistors e le sesebelisoa sa mantlha sa ho fetola motlakase oa coil. Melemo ea tsona:
- Taolo e nepahetseng haholoanyane ea nako ea ho lula.
– Matla a matle a tlhase ka rpm e fapaneng.
– E tšoarella haholoanyane 'me e hloka tlhokomelo e nyane.
4) Sistimi e Kopaneng ea Ho Tshasa ECU (Tsamaiso ea Enjene)
Likoloing tsa sejoale-joale, ECU e laola ho hotetsa ho latela lintho tse kenang ho sensor tse kang:
– CKP (Sensor ea Boemo ba Crankshaft)
– CMP (Sensor ea Boemo ba Camshaft)
– TPS (Sensor ea Boemo ba Throttle)
– MAP/MAF (khatello/maikutlo a mangata kapa phallo ea moea)
– ECT (mocheso o pholileng)
– Sensor ea ho kokota (ho lemoha ho kokota)
ECU e ka fetola nako ea ho hotetsa ka matla bakeng sa motlakase, katleho le ho thibela ho phatloha.
5) Sistimi ea ho Hotetsa e se Nang Moabi (DIS) le Coil-on-Plug (COP)
DIS e felisa mofani oa thepa, e sebelisa likhoele tse peli kapa khoele ka silindara. COP e tloaelehileng haholo kajeno: silindara ka 'ngoe e na le khoele ea eona ka ho toba ho spark plug, e leng se fellang ka:
– Tahlehelo e fokolang ea matla.
– Taolo e nepahetseng haholoanyane ea ho hotetsa ka silindara ka 'ngoe.
– Tlhokomelo e bonolo hobane likarolo tse fokolang lia sisinyeha.
5. Nako ea ho Tshasa le Tsoelo-pele
Nako ea ho hotetsa ke motsotso oo tlhase e hlahang ka oona ha ho bapisoa le boemo ba piston. Ka kakaretso, tlhase e hlaha ka pel'a Top Dead Center (TDC) nakong ea khatello ea khatello, e bitsoang BTDC (Before Top Dead Center). Hobaneng pele ho TDC? Hobane ho chesoa ho nka nako ho hlaha, khatello ea sehlohlolong e lebelletsoe ho hlaha nakoana ka mor'a hore piston e fete TDC bakeng sa ho sutumelletsa ka katleho e kholo.
Ka lebelo le phahameng la enjene, nako e fumanehang e kgutshwane. Ka hona, kgatelopele ya ho hotetsa e tlameha ho etswa e tswetseng pele ho boloka ho tuka hantle. Ditsamaiso tse tlwaelehileng di sebedisa kgatelopele ya mechini (centrifugal/vacuum), ha ditsamaiso tsa sejwalejwale di itshetlehile ka ECU.
Haeba nako e se e tsoetse pele haholo:
– Enjene e ka “kokota” (ho kokota/ho phatloha), matla a sa tsitsang, kotsi ea tšenyo ea piston.
Haeba e le morao haholo:
– Matla a fokolang, mafura a senyang, mocheso o eketsehileng oa khase ea mosi.
6. Matšoao a Tšenyo ea Sistimi ea Ho Tshasa
Matšoao a mang a tloaelehileng a mathata a ho hotetsa:
1. Enjene e thata ho e qala: polaka e se nang tlhase, khoele e fokolang, betri e se nang matla, sensor ea CKP e nang le bothata.
2. Ho tjhesa kapa ho se tjhese: di-spark plug tse ditshila, dithapo tsa spark plug tse dutlang, di-coil tse petsohileng, di-injector/peterole le tsona di ka e qholotsa empa ho tjhesa ho hloka ho hlahlojwa.
3. Matla a fokotsehileng: nako e timme, khoele e fokola, li-spark plug ha li latele litlhaloso.
4. Tšebeliso e mpe ea mafura: ho cha ho sa fellang, tlhase e fokolang, nako e fosahetseng.
5. Hlahloba hore lebone la enjene le butswe (dikoloi tsa sejwalejwale): Di-DTC tse amanang le Misfire (mohlala, P0300-P0304) di ka supa ho hotetswa kapa phepelo ya mafura.
7. Tlhokomelo ea Sistimi ea Motheo ea Ho Tlosa
Ho netefatsa hore sistimi ea ho hotetsa e tšoarella ebile e sebetsa hantle, etsa tlhokomelo e latelang:
– Hlahloba le ho nkela li-spark plug sebaka ho latela mekhahlelo ea moetsi. Netefatsa hore sekheo sa spark plug se fihlela maemo a tloaelehileng.
– Hlahloba lithapo tsa spark plug le coil: batla mapetso, ho dutla, kapa mafome lihokelong.
– Etsa bonnete ba hore motlakase oa betri o motle le hore sistimi ea ho tjhaja e tloaelehile.
– Sebelisa mafura ho latela octane e kgothaletswang e le hore ECU e se ke ya diehisa nako hangata ka lebaka la ho kokota.
– Litsamaisong tse tloaelehileng: lokisa platinum le nako nako le nako, 'me u hlahlobe condenser le mofani oa thepa.
Ho koala
Sistimi ea ho hotetsa koloi e fetola matla a motlakase a motlakase o tlase hore e be matla a motlakase o phahameng ho hlahisa tlhase polakeng ea ho hotetsa ka nako e nepahetseng. Likarolo tsa bohlokoa tse kang khoele, molaoli oa hona joale (platinum/CDI/TCI/ECU), le li-spark plug li sebetsa 'moho ho theha ho tuka ho sebetsang hantle le ho tsitsitseng. Ho utloisisa metheo ea sistimi ea ho hotetsa ho thusa basebelisi le litsebi ho fumana mathata a enjene, ho etsa tlhokomelo ea kamehla, le ho boloka ts'ebetso e ntle ea koloi.
Haeba o batla, nka etsa mofuta o tobileng haholoanyane oa sengoloa bakeng sa lithuthuthu (CDI/TCI) kapa likoloi tsa sejoale-joale (li-sensor tsa COP, ECU, CKP/CMP), tse felletseng ka litšoantšo tsa mosebetsi le mehlala ea linyeoe tsa ho hloleha.