Matšoao le Kalafo ea Ehrlichiosis ho Lintja
Ehrlichiosis ho lintja ke lefu le tšoaetsanoang le bakoang ke libaktheria tsa mofuta oa Ehrlichia (hangata Ehrlichia canis) 'me hangata le fetisoa ka ho longoa ke lekhoaba la ntja le sootho (Rhipicephalus sanguineus). Lefu lena hangata le bitsoa "lekhoaba la likhoaba" hobane le amahanngoa haufi-ufi le tšoaetso ea likhoaba. Ehrlichiosis e ka ama lintja tsa lilemo tsohle le mefuta eohle, haholo-holo tse atisang ho pepesehela tikoloho e nang le kotsi e kholo ea tšoaetso ea likhoaba. Haeba e sa phekoloe, tšoaetso e ka fetela boemong bo sa foleng bo amang litho tse ngata 'me ea fokotsa boleng ba bophelo ba ntja haholo.
Ehrlichiosis ke Eng 'me e Fetisoa Joang?
Ha kgofu e tshwaeditsweng e loma ntja, baktheria ya Ehrlichia e kena mading mme e hlasela disele tse tshweu tsa madi, haholo-holo di-monocyte. Ho tloha moo, dibaktheria di ka ata mme tsa baka karabelo e pharaletseng ya ho ruruha. Hobane dikgofu di ka tsamaya ho tloha phoofolong e nngwe ho ya ho e nngwe mme tsa phela tikolohong ya lapeng (mapetsong a fatshe, di-kennel, jwang le dikgeo tsa mabota), phetiso ha e etsahale feela ka ntle ho ntlo empa e ka kgutlela morao haeba taolo ya dikgofu e sa sebetse hantle.
Hangata Ehrlichiosis ha e bonahale e le mpe qalong. Lintja tse ling li bontša matšoao a bobebe a etsisang tšoaetso e tloaelehileng, e leng se etsang hore beng ba ntja ba nahane hore ke "serame" feela kapa ba khathetse. Leha ho le joalo, ho lemoha pele ho nako ho bohlokoa ho thibela mathata.
Mehato ea Lefu la Ehrlichiosis
Ka kakaretso, ehrlichiosis e ka aroloa ka mekhahlelo e meraro:
1. Mokhahlelo o matla (libeke tse 1-3 kamora tšoaetso): Matšoao hangata a qala ho hlaha, empa a ka ba a sa bonahaleng.
2. Mokhahlelo o sa bonahaleng: Ntja e bonahala e ntse e ntlafala, empa libaktheria li ntse li le 'meleng' me li ka senya tsamaiso ea mali le litho butle-butle.
3. Mokhahlelo o sa foleng: Matšoao a ba matla haholo, khaello ea mali e matla, mathata a ho tsoa mali, ho fokotseha ha sesole sa 'mele, esita le lefu le ka hlaha haeba le sa phekoloe.
Hase lintja tsohle tse fetang mekhahlelong e tšoanang. Tse ling li senyeha ka potlako, ha tse ling li bonahala li phetse hantle likhoeli tse ngata pele li bontša matšoao a tebileng.
Matšoao a Ehrlichiosis ho Lintja
Matšoao a ehrlichiosis a ka fapana ho latela boima, boemo ba lefu lena, le boemo ba ntja ka kakaretso. Matšoao a tloaelehileng haholo a kenyelletsa:
1. Feberu le ho tepella maikutlong
Ntja e bonahala e le botsoa ho sisinyeha, e robala haholo, ha e mafolofolo joalo ka mehla, 'me e na le mocheso o phahameng oa 'mele. Feberu e ka 'na ea tla ea fela.
2. Ho fokotseha ha takatso ea lijo le ho theola boima ba 'mele
Ho fokotseha ha takatso ea lijo hangata ho tsamaea le ho theoha butle-butle ha boima ba 'mele. Mokhahlelong oa nako e telele, ho theoha ha boima ba 'mele ho ka bonahala haholo.
3. Li-lymph node tse holisitsoeng
Litšoelesa tse molaleng, tlas'a mohlahare, mahafing, kapa liropeng li ka hola ka lebaka la tšoaetso.
4. Matšoao a ho tsoa mali
Ena ke letšoao la temoso hobane le bontša mathata a li-platelet, a atisang ho hlaha ho ehrlichiosis. Mohlala:
– Ho tsoa mali nkong (epistaxis)
– Marenene a tswang mali
– Matheba a mafubelu letlalong (petechiae)
– Ho ntsha maqeba ntle le lebaka le hlakileng
– Mantle a matsho (melena) a bakwang ke ho tswa madi ka mpeng
5. Mathata a mahlo
Lintja tse ling li ba le mahlo a mafubelu, ho tsoa metsi, ho fokotseha ha pono, kapa ho ruruha ha lera le ka hare la leihlo (uveitis). Maemo ana a ka etsa hore ntja e tabohe mahlo khafetsa kapa e be le kutloelo-bohloko khanyeng.
6. Mathata a khohlela kapa a ho hema
Hase kamehla ho etsahalang, empa maemong a mang ho na le ho khohlela, ho hema ka potlako, kapa ho se mamelle mesebetsi ka lebaka la khaello ea mali kapa mathata a mang.
7. Bohloko ba manonyeletso le ho hlotsa
Ho ruruha ha tsamaiso ea 'mele ho ka baka bohloko ba mesifa le manonyeletso, e leng se etsang hore ntja e tsilatsile ho hloa litepisi, e be le bothata ba ho ema, kapa e hlotse.
8. Ho hlatsa le letšollo
Mathata a tšilo ea lijo a ka hlaha, haholo-holo mafung a tebileng kapa a sa foleng.
9. Matšoao a khaello ea mali
Haeba lisele tse khubelu tsa mali li le tlase, marinini a ntja a ka bonahala a le lerootho, ntja e ka khathala habonolo, 'me lebelo la pelo le ka eketseha. Khaello ea mali e matla ke boemo ba tšohanyetso.
Kaha matšoao a tšoana le mafu a mang a mangata (a kang distemper, babesiosis, leptospirosis, kapa mathata a 'mele oa ho itšireletsa mafung), tlhahlobo ha ea lokela ho ipapisa le matšoao feela.
Tlhahlobo ea Ehrlichiosis
Ngaka ea liphoofolo hangata e tla etsa litlhahlobo tse latelang:
– Tlhahlobo e tebileng ea 'mele e kenyeletsang ho hlahloba liboseleise, mocheso, boemo ba marinini le ho hola ha litšoelesa.
– Palo e felletseng ea mali (CBC): hangata e bontša li-platelet tse tlase (thrombocytopenia), khaello ea mali, kapa liphetoho liseleng tse tšoeu tsa mali.
– K'hemistri ea mali: ho hlahloba ts'ebetso ea sebete le liphio le maemo a ho ruruha.
– Liteko tse potlakileng/tse akaretsang (mohlala, teko ea SNAP): ho lemoha li-antibodies tsa Ehrlichia. Ho bohlokoa ho hopola hore li-antibodies li ka lula li le ntle leha tšoaetso e fetile, kahoo li lokela ho hlalosoa ka hloko.
– PCR: e lemoha liphatsa tsa lefutso tsa baktheria, e leng se thusang haholo ho netefatsa tšoaetso e sebetsang.
– Tlhahlobo ea smear ea mali: ka linako tse ling ho kenngoa ha baktheria ho bonoa liseleng tse tšoeu tsa mali, le hoja e se kamehla.
Tlhahlobo e nepahetseng e bohlokoa ho fumana phekolo le ho khetholla mafu a mang a fetisoang ke liboseleise.
Kalafo ea Ehrlichiosis ho Lintja
Kalafo e ntle ka ho fetisisa ke motsoako oa phekolo ea lithibela-mafu, tlhokomelo e tšehetsang, le taolo e tiileng ea likhofu.
1. Sebolaya-mafu se seholo: Doxycycline
Doxycycline ke kalafo ea mantlha bakeng sa ehrlichiosis lintjeng. Hangata e fanoa libeke tse 'maloa joalo ka ha ngaka ea liphoofolo e laetse. Lintja tse ngata li bontša ntlafatso ea bongaka nakong ea lihora tse 24-72, haholo-holo mohatong o matla. Leha ho le joalo, leha matšoao a ntlafala kapele, kalafo eohle ea hlokahala ho laola baktheria ka botlalo le ho fokotsa kotsi ea ho khutla hape.
Ntlha ea bohlokoa: meriana e lokela ho fanoa ho latela tekanyo ea ngaka ea liphoofolo. Doxycycline e ka baka ho teneha ha mpa ho lintja tse ling, 'me mokhoa oa ho e fana (mohlala, ka lijo le metsi a lekaneng) o ka 'na oa hloka ho fetoloa.
2. Kalafo e tšehetsang
Haeba ntja e fokola kapa e bile le mathata, ngaka ea liphoofolo e ka fana ka:
– Ho tšeloa ha metsi ho thibela ho felloa ke metsi 'meleng le ho tšehetsa phallo ea mali.
– Meriana e fokotsang feberu/e thibelang ho ruruha joalokaha ho bontšitsoe (hase meriana eohle ea batho e sireletsehileng bakeng sa lintja).
– Tlatsetso ea phepo e nepahetseng le liphetoho tsa lijo ho thusa ho hlaphoheloa.
– Tšelo ea mali kapa li-platelet maemong a khaello ea mali e matla kapa ho tsoa mali ho tebileng.
– Meriana e tšehetsang litho tsa 'mele haeba ho na le mathata a sebete kapa a liphio.
3. Kalafo ea likhofu (senotlolo sa ho thibela ho khutla ha lefu lena)
Kalafo e tla ba thata haeba ntja e tsoela pele ho longoa ke liboseleise tse jereng baktheria. Taolo ea liboseleise e kenyelletsa:
– Moriana o thibelang ho tshwaetswa ke diphoofolo o nowang ka letlalo kapa ka molomo jwalo ka ha ho kgothalleditswe ke ngaka ya hao ya diphoofolo.
– Hlatsoa le ho kama boea khafetsa ho bona liboseleise.
– Ho hlwekisa tikoloho: ho hlatswa dibethe, ho hlwekisa dihoko, ho fafatsa dibaka tse ka bang dihlaha tsa diboseleise, le ho kuta jwang.
– Hlahloba liphoofolo tse ling ka tlung hobane liboseleise li fetisetsoa habonolo lipakeng tsa liphoofolo.
4. Tlhokomelo le taolo bocha
Kamora kalafo, lingaka tsa liphoofolo ka kakaretso li khothaletsa tlhahlobo le liteko tsa mali ho netefatsa hore palo ea li-platelet, lisele tse khubelu tsa mali le li-parameter tse ling lia ntlafala. Maemong a mang a sa foleng, ho hlokahala tlhokomelo e mengata hobane ho hlaphoheloa ho ka nka nako e telele.
Khakanyo ea ho Fokotsa Boemo le Kotsi ea ho Khutlela Hape
Haeba e fumanoa le ho phekoloa mohatong o matla, tebello ea lefu lena hangata e ntle. Lintja tse ngata li fola ka botlalo. Leha ho le joalo, mohatong o sa foleng, tebello ea lefu lena e ba hlokolosi haholoanyane hobane tšenyo ea moko oa masapo, khaello ea mali e matla le mathata a 'mele a ho itšireletsa mafung a ka ba thata ho a khutlisa. Kotsi ea ho khutlela morao le eona ea eketseha haeba ho pepesehela likhofu ho tsoela pele kapa phekolo e sa phethoa.
Lintja tse ling li ka 'na tsa lula li e-na le antibody e ntle ka nako e telele. Sena ha se bolele hore li na le tšoaetso e sebetsang, kahoo liphetho tsa liteko li lokela ho hlalosoa ke ngaka ea liphoofolo ho latela boemo ba bongaka le liphetho tse ling tsa tlhahlobo.
Thibelo ea Ehrlichiosis
Thibelo e sebetsang ka ho fetisisa ke ho qoba ho longoa ke liboseleise:
– Sebelisa meriana ea thibelo ea likhofu khafetsa selemo ho pota, haholo-holo libakeng tse atileng haholo.
– Hlahloba boea ba ntja ea hao ka mor'a ho tsamaea lirapeng tsa boikhathollo, lirapeng, kapa libakeng tse nang le joang.
– Boloka tikoloho e hloekile 'me u laole likhohlela lapeng.
– Lipuisano tsa kamehla le ngaka ea liphoofolo, haholo-holo haeba ntja ea hau e fumanoe e e-na le lefu le amanang le likhofu.
Qetello
Ehrlichiosis ho lintja ke lefu le tebileng le bakoang ke likhofu le ka tsoelang pele ho tloha matšoao a bobebe ho ea boemong bo kotsi ba nako e telele. Matšoao a kang feberu, ho tepella, ho fokotseha ha takatso ea lijo, ho tsoa mali, khaello ea mali le li-lymph node tse kholo li lokela ho beoa leihlo, haholo-holo haeba ntja e na le nalane ea tšoaetso ea likhofu. Kalafo ea mantlha hangata ke doxycycline, hammoho le tlhokomelo e tšehetsang le taolo e tsitsitseng ea likhofu. Ha ngaka ea liphoofolo e fumana le ho phekola boemo kapele, menyetla ea ntja ea ho fola ka botlalo e ba betere.
Haeba o ka rata, nka fetola sengoloa sena hore e be "setaele sa blog" (se bobebe) kapa "setaele sa bongaka" (sa botekgeniki haholoanyane), hammoho le ho eketsa karolo ea Lipotso Tse Botsoang Khafetsa le lethathamo la matšoao a tšohanyetso a hore na o lokela ho ea kliniking hang-hang.
