Latitude le Longitude ke eng?
Latitude le longitude ke mehopolo ea motheo jeokrafing, e sebelisetsoang ho fumana libaka tse itseng holim'a Lefatše. Li theha sistimi ea ho hokahanya jeokrafi, e leng ea bohlokoa bakeng sa ho tsamaea, ho etsa 'mapa le ho utloisisa liketsahalo tse fapaneng tsa jeokrafi. Sengoloa sena se tla hlahloba moelelo, mosebetsi le ts'ebeliso ea latitude le longitude maemong a fapaneng.
Tlhaloso ea Latitude
Latitude, kapa parallels, ke mela e inahaneloang e mathang ka ho rapama ho tloha bophirima ho ya botjhabela hodima lefatshe. Mela ena e matha e bapile le equator mme e lekanngwa ka di-degree, moo equator e leng ho 0° latitude.
Tlhophiso ea Latitude:
1. Li-Latitude tse ka Leboea le tse ka Boroa: Ha hole le equator ho ea lintlheng tsa lipalo, ho na le li-latitude tse ka leboea (tse bitsoang hape latitude e ka leboea kapa LU) le li-latitude tse ka boroa (latitude e ka boroa kapa LS).
2. Li-Latitude tsa Bohlokoa: Mela e ikhethang e kang Tropic of Cancer (23.5° N), Tropic of Capricorn (23.5° S), le Arctic Circle (66.5° N) le Arctic Circle (66.5° S) e bapala karolo ea bohlokoa ho khetholleng mekhoa ea tlelaemete le boemo ba leholimo.
Mosebetsi oa Latitude:
1. Tlelaemete le Boemo ba Leholimo: Latitude e susumetsa boemo ba leholimo ba lefats'e. Libaka tse potileng equator li atisa ho ba le maemo a leholimo a chesang, ha libaka tse haufi le lintlheng tsa lefats'e li na le maemo a leholimo a batang, a polar.
2. Ho Etsa 'Mapa le ho Tsamaea: Limmapeng, latitude e thusa ho fumana sebaka se ka leboea kapa ka boroa ho equator. Batsamaisi ba likepe ba e sebelisa ho fumana sebaka sa likepe kapa lifofane.
3. Lithuto tsa Sebaka: Bafuputsi ba sebelisa latitude ho arola libaka ho latela libaka tsa tlelaemete, limela le mekhoa ea boemo ba leholimo.
Tlhaloso ea Longitude
Mela ea longitude, kapa meridians, ke mela e iqapetsoeng e otlolohileng e tlohang North Pole ho ea South Pole. Ho fapana le mela ea latitude, e bapileng le equator, mela ea longitude e hokahanya North Pole le South Pole 'me e lekanngoa ho tsoa ho Greenwich Prime Meridian, e nang le boleng ba 0° longitude.
Tlhophiso ea Longitude:
1. Meridians e Bochabela le e Bophirima: Litekanyo tsohle tsa bolelele li lekanngoa e le likhato tse ka bochabela kapa tse ka bophirima ho meridian e ka sehloohong, ho fihlela ho 180° bochabela kapa bophirima ba longitude.
2. Meridian ea Bohlokoa: Meridian ea 0° e fetang Greenwich, Engelane, ke tekanyetso ea machaba ea ho lekanya nako le likhokahano tsa jeokrafi.
Mosebetsi oa Longitude:
1. Libaka tsa Nako: Sistimi ea meridian e sebelisoa ho fumana libaka tsa nako. 15° e 'ngoe le e 'ngoe ea longitude hangata e emela phapang ea nako ea hora e le 'ngoe.
2. 'Mapa le ho Tsamaea: Longitude e thusa ho fumana bochabela kapa bophirima ba meridian e kholo 'mapeng. Sena se bohlokoa ho tsamaeeng le ho rala litsela.
3. Lithuto tsa Jeokrafi le tsa Lipolotiki: Litsebi tsa jeokrafi le tsa lipolotiki li sebelisa longitude bakeng sa tlhahlobo ea sebaka le ho fumana meeli ea libaka.
Tšebelisano lipakeng tsa Latitude le Longitude
Sistimi ea ho hokahanya libaka e kopanya latitude le longitude ho fana ka sebaka se itseng holim'a Lefatše. Mohlala, sebaka sa New York City se fanoe e le 40.7128° N le 74.0060° W.
Tšebeliso Theknolojing ea Sejoale-joale:
1. Sistimi ea Positioning Global (GPS): Theknoloji ea GPS e sebelisoang lisebelisoa tsa sejoale-joale, joalo ka li-smartphone le litsamaiso tsa ho tsamaisa likoloi, e itšetlehile ka likhokahano tsa latitude le longitude ho fumana sebaka se nepahetseng.
2. 'Mapa oa Dijithale: Lisebelisoa tse kang Google Maps li sebelisa likhokahano tsa latitude le longitude ho fana ka tataiso le sebaka.
3. Ho Utloa hole: Lisathelaete le theknoloji ea ho lemoha hole li sebelisa litsamaiso tsa ho hokahanya bakeng sa ho etsa 'mapa oa lisebelisoa tsa tlhaho le ho beha leihlo liphetoho tsa tikoloho.
Nalane ea Nts'etsopele ea Latitude le Longitude
Libaka tse nepahetseng tsa ho qala 'mapa e bile tsa bohlokoa historing ea ho tsamaea le ho hlahloba. Bagerike ba boholo-holo, joalo ka Ptolemy, ba ne ba se ba ntse ba sebelisa likhopolo tsa motheo tsa latitude le longitude. Leha ho le joalo, ho theoa ha meridian e kholo Greenwich ka 1884 ke Seboka sa Machaba sa Meridian ho thehile tekanyetso ea lefats'e e ntseng e sebelisoa le kajeno.
Ptolemy le Limmapa tsa Pele:
Claudius Ptolemaeus, ea tsejoang haholo e le Ptolemy, o phetse lekholong la bobeli la lilemo AD 'me o nkoa e le motho oa bohlokoa ntlafatsong ea limmapa tsa jeokrafi. 'Mapa oa lefats'e oa Ptolemy e ne e le o mong oa ba pele ba sebelisitseng sistimi ea ho hokahanya latitude le longitude, leha litekanyo tsa hae li ne li fapane le litekanyetso tsa sejoale-joale.
Seboka sa Machaba sa Meridian sa 1884:
Seboka sena, se neng se tšoaretsoe Washington DC, se thehile Greenwich e le sebaka sa meridian e kholo, e leng tekanyetso e sebelisoang ho fumana likhokahano tsa longitude le libaka tsa nako tsa lefats'e.
Tšebeliso ea Latitude le Longitude
Tšebeliso ea latitude le longitude e pharaletse haholo 'me e akaretsa masimo a fapaneng.
1. Tsamaiso ea Leoatle le ea Moea: Likepe le lifofane li sebelisa likhokahano tsena bakeng sa ho tsamaisa likepe tse tšelang leoatle le tsa k'honthinente.
2. Taolo ea Likoluoa: Mekhoa e hokahanyang e thusa ts'ebetsong ea taolo ea likoluoa ka ho fana ka libaka tse nepahetseng bakeng sa thuso ea botho.
3. Bolepi ba linaleli: Bafuputsi ba bolepi ba linaleli ba sebelisa latitude le longitude ho fumana hore na linaleli, lipolanete le lintho tse ling tsa leholimo li maemong afe.
4. Temo e Nepahetseng: Temo ea sejoale-joale e sebelisa mokhoa ona ho fumana libaka tse itseng tsa ho lema, ho nosetsa le ho nosetsa.
5. Thuto ea Jeoloji le Mehloli: Litsebi tsa jeoloji li sebelisa likhokahano tsena bakeng sa ho hlahloba liminerale le mehloli e meng, hammoho le ho ithuta liketsahalo tsa jeoloji tse kang litšisinyeho tsa lefatše le mesebetsi ea seretse se chesang.
Qetello
Latitude le longitude ke likarolo tse ka sehloohong tsa sistimi ea likhokahano tsa jeokrafi, e re lumellang ho fumana libaka tse itseng holim'a Lefatše. Mela ena e na le lits'ebetso tse fapaneng tsa bohlokoa, ho tloha ho tsamaiseng le ho etsa 'mapa ho ea lipatlisisong tsa saense. Ho utloisisa mohopolo le ts'ebetso ea latitude le longitude ha ho bohlokoa feela bakeng sa litsebi tsa jeokrafi le basesisi ba likepe empa hape ho na le litlamorao tse tebileng tse amang theknoloji, indasteri le bophelo ba letsatsi le letsatsi. Ka nts'etsopele ea mahlale a kang GPS le 'mapa oa dijithale, ts'ebeliso ea latitude le longitude e atile haholo, e leng se etsang hore e be lisebelisoa tsa bohlokoa mehleng ea kajeno.