Kamoo Physiotherapy e Thusang Bakuli ba nang le Lefu la Celiac
Lefu la Celiac hangata le utloisisoa e le bothata ba tšilo ea lijo bo amanang le ho ja gluten. Leha ho le joalo, liphello tsa lona li ka fetela hole ka nģ'ane ho mala. Bakuli ba bangata ba ba le mokhathala o sa khaotseng, bohloko ba mesifa le manonyeletso, ho fokotseha ha boima ba mesifa, mathata a ho leka-lekana, esita le matšoao a methapo a kang ho tsikinyeha. Mona ke moo physiotherapy e ka bapalang karolo ea bohlokoa - eseng e le sebaka sa lijo tse se nang gluten, empa e le phekolo e tlatsetsang e thusang ho tsosolosa ts'ebetso ea 'mele, ho ntlafatsa boleng ba bophelo, le ho thibela mathata a nako e telele.
Ho utloisisa lefu la celiac le tšusumetso ea lona 'meleng
Lefu la Celiac ke boemo ba autoimmune: ha motho ea nang le bothata a ja gluten (protheine e fumanoang koro, harese le rye), sesole sa 'mele se arabela ka tsela e feteletseng' me se senya villi ea mala a manyenyane. Tšenyo ena e sitisa ho monngoa ha limatlafatsi tsa bohlokoa tse kang tšepe, calcium, vithamine D, vithamine B12, folate le magnesium. Ka lebaka leo, bakuli ba ka ba le khaello ea mali, osteopenia/osteoporosis, matla a mesifa a fokotsehileng, le mathata a methapo ea kutlo.
Ntle le matšoao a tšilo ea lijo a kang letšollo, ho ruruha le bohloko ba mpa, bakuli ba bangata ba na le matšoao a "se nang tšilo ea lijo" a kang:
– Mokhathala le ho se mamelle mesebetsi
– Bohloko ba manonyeletso kapa mesifa
– E fokola ebile e khathala habonolo
– Ho opeloa ke mesifa, ho tsikitlanya, kapa ho hloka matla
– Mathata a ho tsekela le ho leka-lekanya
– Ho fokotsa boima ba 'mele le mesifa
– Kotsi ea ho robeha ha masapo e ea eketseha ha boima ba masapo bo fokotseha.
Kaha matšoao a mangata a pharaletse, mokhoa o motle oa ho hlaphoheloa ke oa mafapha a fapaneng: lingaka, litsebi tsa phepo e nepahetseng le litsebi tsa physiotherapists ba sebetsa 'moho. Lijo tse se nang gluten e ntse e le kalafo ea mantlha, empa physiotherapy e thusa bakuli ho fumana bokhoni ba 'mele bo ka bang bo fokotsehile pele ho tlhahlobo kapa nakong ea ho hlaphoheloa.
Ke hobane'ng ha physiotherapy e le ea bohlokoa ho bakuli ba celiac?
Kalafo ea 'mele e shebana le motsamao le ts'ebetso. Lefung la celiac, khaello ea phepo e nepahetseng le ho ruruha li ka lebisa bofokoling ba mesifa, bohloko ba mesifa le masapo, le ho fokotseha ha bokhoni ba 'mele ba ho letsa. Esita le ka mor'a ho ja lijo tse se nang gluten, ho hlaphoheloa ha matla le matla hangata ho nka likhoeli. Kalafo ea 'mele e fana ka tataiso e sireletsehileng le e reretsoeng boikoetliso, ha e ntse e sebetsana le mathata a bohloko le ho sisinyeha.
Lipakane tse ka sehloohong tsa physiotherapy ho bakuli ba celiac hangata li kenyelletsa:
1. E fokotsa bohloko le ho satalla
2. Eketsa matla a mesifa le mamello
3. Ntlafatsa boemo ba mmele le taolo ya motsamao
4. Ntlafatsa boikoetliso ba pelo le ho hema
5. Fokotsa kotsi ea ho oa le ho tsoa kotsi
6. Sireletsa bophelo bo botle ba masapo ka ho ikoetlisa ka ho lekaneng ho boima ba 'mele
7. Thusa bakuli ho khutlela mosebetsing o mafolofolo, boikoetlisong le mesebetsing ea letsatsi le letsatsi.
Tlhahlobo ea pele: motheo oa lenaneo la physiotherapy
Pele a theha lenaneo, setsebi sa 'mele se tla etsa tlhahlobo ho utloisisa boemo ba mokuli ka kakaretso. Mabaka a atisang ho hlahlojoa a kenyelletsa:
– Nalane ea matšoao: mokhathala, bohloko, ho tsekela, ho thothomela le mekhoa ea ho etsa mesebetsi
– Tlhahlobo ea matla a mesifa le ho tenyetseha ha eona
– Mefuta e fapaneng ea motsamao oa manonyeletso le boteng ba ho satalla ha manonyeletso
- Tekanyo le tšebelisano-'moho
– Bokgoni ba ho sebetsa (mohlala, bokgoni ba ho hloa litepisi, ho ema setulong, ho tsamaya sebaka se selelele)
- Mekhoa ea ho hema le boikoetliso bo akaretsang
– Mabaka a kotsi bakeng sa osteoporosis kapa nalane ea ho robeha ha masapo
– Mekhoa ea mokuli ea ho sebetsa, boikoetliso ba 'mele le lipakane tsa hae
Ho latela liphetho tsena, setsebi sa 'mele se theha lenaneo le tsamaeang butle-butle. Molao-motheo ha se "ha ho le thata ho feta kamoo ho leng betere," empa ke boikoetliso bo tsitsitseng, bo bolokehileng le bo tsoelang pele ho latela mamello ea 'mele.
Mekhoa ea phekolo ea 'mele e atisang ho fanoa
1. Koetliso ea matla
Ho monya phepo e mpe ho ka lebisa ho fokotseng boima ba mesifa le bofokoli. Koetliso ea matla e thusa ho ntlafatsa bokhoni ba mesifa ba ho tšehetsa manonyeletso, ho ntlafatsa botsitso le ho fokotsa mokhathala nakong ea boikoetliso.
Mananeo hangata a qala ka matla a bobebe ho isa ho a mahareng, mohlala:
– Boikoetliso ba mesifa ea serope le ea letheka (ho squats tse bobebe, ho lula ho fihlela u eme)
- Boikoetliso ba namane le maqaqailana bakeng sa botsitso ba ho tsamaea
– Boikoetliso ba mesifa ea mokokotlo le ea mpa (ea mantlha) bakeng sa boemo ba 'mele
- Boikoetliso ba matsoho le mahetla bakeng sa mesebetsi e sebetsang
Haeba mokuli a na le osteoporosis kapa a le kotsing ea ho robeha, setsebi sa 'mele se tla khetha mefuta e fapaneng ea boikoetliso e sireletsehileng, se qobe ho kobeha ho feteletseng kapa ho imeloa ka mokhoa o sa laoleheng.
2. Koetliso ea boima ba 'mele bakeng sa bophelo bo botle ba masapo
Ho fokotseha ha masapo ke bothata bo tloaelehileng ho bakuli ba celiac, haholo-holo haeba tlhahlobo e lieha. Koetliso ea ho jara boima ba 'mele le ea ho hanyetsa e thusa ho susumetsa ho thehoa ha masapo.
Sehlopha:
– Ho tsamaea ka mokhoa o hlophisitsoeng
– Nyoloha le ho theoha litepisi ka taolo
– Ikoetlise u eme ka leoto le le leng (ka sereile haeba ho hlokahala)
- Koetliso ea ho hanyetsa ho sebelisoa boima bo bobebe kapa lihlopha tsa ho hanyetsa
Mefuta ena ea boikoetliso hangata e etselitsoe lilemo, nalane ea ho robeha ha masapo le liphetho tsa tlhahlobo ea ngaka.
3. Boikoetliso ba aerobic ho hlola mokhathala le ho eketsa matla
Mokhathala ke tletlebo e tšoenyang haholo lefung la celiac. Kalafo ea 'mele e ka thusa ka boikoetliso ba 'mele butle-butle bo ntlafatsang katleho ea pelo le matšoafo le mamello ea mesebetsi.
Likhetho tsa boikoetliso li kenyelletsa:
– Ho tsamaea ka maoto ka mokhoa o tsoelang pele
– Baesekele e sa sisinyeheng
– Ho sesa kapa ho ikoetlisa ka metsing (ho molemo bakeng sa bohloko ba manonyeletso)
- Boikoetliso bo bobebe bo nang le matla a laoloang
Molao-motheo oa bohlokoa ke "ho potlakisa": ho laola maemo a matla ho thibela mokhathala o feteletseng kamora boikoetliso. Lingaka tsa 'mele li ka u ruta mokhoa oa ho lekola matla (mohlala, sekala sa RPE) le mokhoa oa ho eketsa nako ea boikoetliso butle-butle.
4. Kalafo ea bohloko, ho sisinya le ho otlolla mesifa
Bakuli ba bang ba nang le celiac ba utloa bohloko ba mesifa le manonyeletso bo tšoanang le matšoao a ramatiki. Lingaka tsa 'mele li ka sebelisa:
- Ho otlolla ka sepheo se itseng ho fokotsa ho satalla
- Boikoetliso ba ho tsamaea ha manonyeletso
– Kalafo e khethehileng ea letsoho ho imolla tsitsipano ea mesifa (haeba ho loketse)
- Thuto ea Ergonomics le boemo ba 'mele ho thibela bohloko bo iphetang
Mekhoa ena ea ho kenella e thusa bakuli ho tsamaea ka boiketlo haholoanyane, e leng se etsang hore ho be bonolo ho boloka mekhoa ea boikoetliso le mesebetsi ea letsatsi le letsatsi.
5. Boikoetliso ba tekano le tšebelisano-'moho
Ho haella ha livithamine tse itseng (tse kang B12) kapa ho ameha ha methapo ea kutlo ho ka baka mathata a ho tsikinyeha, ho hloka matla, kapa ho leka-lekanya. Koetliso ea ho leka-lekanya e thusa ho fokotsa kotsi ea ho oa, haholo-holo ho bakuli ba kotsing ea ho tšoaroa ke osteoporosis.
Boikoetliso bo ka kenyelletsa:
– Ema ka leoto le le leng
– Itloaetse ho tsamaea ka mola o otlolohileng
– Mekhoa ea ho lemoha pele ho lesea (mohlala, holim'a materase a bonolo)
- Boikoetliso ba karabelo le tšebelisano-'moho
Lingaka tsa 'mele li ka boela tsa fana ka tlhahiso ea tšehetso ea nakoana haeba ho hlokahala ka mabaka a polokeho.
6. Boikoetliso ba ho hema le ho phomola
Khatello ea maikutlo, matšoenyeho le boleng bo bobe ba boroko li ka mpefatsa kutloisiso ea bohloko le mokhathala. Boikoetliso ba ho hema ka diaphragm, ho phomola mesifa le thuto ea taolo ea khatello ea maikutlo e ka ba karolo ea bohlokoa ea lenaneo la phekolo ea 'mele, haholo-holo bakeng sa bakuli ba nang le mokhathala kapa ba thatafalloang ke ho hlaphoheloa mosebetsing.
Thuto: karolo ea bohlokoa ea physiotherapy
Ntle le boikoetliso, physiotherapy e boetse e totobatsa thuto e sebetsang, joalo ka:
– Mokhoa oa ho arola mesebetsi ea letsatsi le letsatsi (tekanyo ea mosebetsi le phomolo)
- Mekhoa e sireletsehileng ea ho phahamisa
- Ergonomics ea mosebetsi ho fokotsa bohloko ba mokokotlo/molala
– Ho futhumatsa le ho pholisa hantle
- Maano a ho khutlela boikoetlisong kamora nako e telele ea ho se ikoetlise
– Matšoao a kotsi a hore na o lokela ho emisa koetliso le ho buisana le mang
Thuto ena e etsa hore bakuli ba ikemele haholoanyane 'me ba khone ho laola boemo ba bona ka nako e telele.
Tšebelisano-'moho le lingaka le litsebi tsa phepo e nepahetseng
Kalafo ea 'mele e sebetsa hantle haholo ha e kopantsoe le taolo ea bongaka le ea phepo e nepahetseng. Lijo tse se nang gluten li thusa ho thibela tšenyo ea mala a mala 'me li ntlafatsa ho monngoa ha limatlafatsi, ha physiotherapy e sebelisa pholiso ena ho tsosolosa matla le ts'ebetso.
Maemong a mang, bakuli ba ka 'na ba hloka tlhahlobo e eketsehileng, mohlala:
– Tlhahlobo ea ho ba le masapo a mangata (DEXA)
- Hlahloba maemo a vithamine D, B12, tšepe
– Kalafo ea khaello ea mali kapa khaello e 'ngoe ea phepo e nepahetseng
Lingaka tsa 'mele li ka fetola matla a boikoetliso ho latela maemo ana 'me tsa sebelisana le sehlopha sa tlhokomelo ea bophelo.
Bakuli ba celiac ba lokela ho nahana ka physiotherapy neng?
Kalafo ea 'mele e ka nahanoa haeba mokuli a e-na le:
– Mokhathala o sitisang mosebetsi
– Bohloko bo sa feleng ba manonyello/mesifa
– Ho fokola, ho oa habonolo, kapa ho se leka-lekane hantle
– Nalane ea ho robeha kapa ho fumanoa ha osteopenia/osteoporosis
- Bothata ba ho khutlela boikoetlisong ka mor'a nako e telele ea ho se etse letho
– Mathata a ho robala kapa bohloko ba mokokotlo bo iphetang
Ha e phekoloa kapele, monyetla oa hore mokuli a khutlele mosebetsing o bolokehile o eketseha.
Qetello
Lefu la Celiac ha se feela taba ea ho qoba gluten. Litlamorao tsa lona li ka ama mesifa, manonyeletso, methapo, matla le bophelo bo botle ba masapo. Kalafo ea 'mele e thusa bakuli ho fumana matla a 'mele hape ka koetliso ea matla, li-aerobics, le botsitso, hammoho le maano a taolo ea matla le bohloko. Ka lenaneo le nepahetseng le tšebelisano-'moho le lingaka le litsebi tsa phepo e nepahetseng, physiotherapy e ka ba senotlolo sa ho tsosolosa boleng ba bophelo ba mokuli oa celiac - ho etsa hore 'mele o be matla, o tsitsitse haholoanyane,' me o hlomelloe hamolemo ho etsa mesebetsi ea letsatsi le letsatsi ntle le tšabo ea mokhathala kapa kotsi.
Haeba o lakatsa, nka fetola sengoloa sena hore se "ratoe" haholoanyane ho babali ka kakaretso, kapa se be "saense" haholoanyane ka ho eketsa litšupiso le sebopeho se kang sa koranta (selelekela-mekhoa-puisano).
