Phello ea Nikotine Tsamaisong ea Pelo le Methapo ea Metsi
Nikotine ke motsoako oa alkaloid o tsejoang haholo e le karolo ea mantlha e lemalloang lihlahisoa tsa koae tse kang lisakerete, li-cigarette le koae e hlafunoang, hammoho le lihlahisoa tse ling tse fapaneng tse kang li-e-cigarettes (vapes) le phekolo ea nicotine replacement therapy (NRT). Le hoja hangata ho buuoa haholo-holo ka liphello tsa eona tse lemalloang, nikotine e boetse e na le liphello tse kholo tsa 'mele' meleng - haholo-holo tsamaisong ea pelo le methapo ea mali, e kenyeletsang pelo le methapo ea mali. Sengoloa sena se hlahloba kamoo nikotine e sebetsang kateng 'meleng, liphetoho tseo e li bakang pelong le methapong ea mali, le liphello tsa bophelo bo botle tsa nako e khuts'oane le e telele.
Nikotine le kamoo e sebetsang kateng 'meleng
Kamora ho hema ka mosi oa sakerete kapa vape aerosol, nikotine e monngoa ka potlako ka matšoafo le maling. Ka metsotsoana e seng mekae, nikotine e fihla bokong 'me e tlama ho li-receptor tsa nicotinic acetylcholine. Ho tlama hona ho baka ho lokolloa ha li-neurotransmitter tse 'maloa, ho kenyeletsoa dopamine (e ntlafatsang maikutlo a "monyaka" le ho lebisa bokhobeng), hammoho le ts'ebetso ea tsamaiso ea methapo ea kutloelo-bohloko - karolo ea tsamaiso ea methapo ea autonomic e ikarabellang bakeng sa karabelo ea "ntoa kapa ho fofa".
Ho kenngwa tshebetsong ha tsamaiso ya methapo e nang le kutloelo-bohloko ho eketsa ho lokollwa ha di-catecholamine tse kang adrenaline le noradrenaline. Mona ke moo ditlamorao tse ngata tsa nikotine tsamaisong ya pelo le methapo di qalang teng: ho eketseha ha sekgahla sa pelo, kgatello e eketsehileng ya madi, methapo ya madi e thibaneng, le mosebetsi o eketsehileng wa pelo.
Litlamorao tse matla tsa nikotine pelong
Ka nako e kgutshwane, nikotine e baka keketseho ya sekgahla sa pelo (tachycardia) le ho thibana ha pelo (matla a ho pompa ha pelo). Phello ena e etsa hore pelo e sebetse ka thata ho fihlela ditlhoko tsa mmele, le hoja ditlhoko tsena di sa eketsehe kamehla. Ka lebaka leo, tlhokeho ya oksijene ya pelo (tlhokeho ya oksijene ya myocardial) le yona e a eketseha.
Mathata a hlaha ha tlhoko ea oksijene e eketseha empa phepelo ea mesifa ea pelo e fokotseha. Nikotine e ka baka ho fifala ha methapo ea mali, ho sesefala ha methapo ea mali, ho kenyeletsoa le methapo ea pelo e fanang ka oksijene pelong. Motsoako ona oa keketseho ea tlhoko le phokotso ea phepelo e ka baka bohloko ba sefuba (angina) ho batho ba nang le lefu la pelo le neng le se le ntse le le teng 'me mohlomong ea eketsa kotsi ea liketsahalo tse tebileng lihlopheng tse kotsing.
Nikotine le khatello ea mali
Nikotine e tsebahala ka ho eketsa khatello ea mali ka mekhoa e 'maloa:
1. Ho hlohlelletsa methapo ea kutloelo-bohloko: ho lokolloa ha adrenaline ho eketsa ho hanyetsa methapo ea mali e ka ntle.
2. Ho thibana ha methapo ea mali ka ho toba: methapo ea mali e tšesaane hoo khatello e eketsehang.
3. Liphetoho taolong ea methapo ea mali: nikotine e ka sitisa ts'ebetso ea endothelial, e leng lera le ka hare la methapo ea mali le phethang karolo ea ho laola ho atoloha le ho pitla.
Ho basebelisi ba kamehla, liphello tsa khatello e eketsehileng ea mali li ka etsahala khafetsa ho pholletsa le letsatsi, ho latela mokhoa oa tšebeliso. Ho phahama hona ho pheta-phetoang ha khatello ea mali ho beha khatello e sa feleng maboteng a methapo ea mali, ho potlakisa tšenyo ea methapo ea mali, le ho eketsa kotsi ea khatello e phahameng ea mali ho batho ba bang.
Ho se sebetse hantle ha endothelial le atherosclerosis
Endothelium ke lera le lesesaane le koahelang ka hare ho methapo ea mali. E hlahisa lintho tse kang nitric oxide (NO), e thusang methapo ea mali ho phomola le ho boloka phallo ea mali e boreleli. Nikotine le ho pepesehela lihlahisoa tsa koae li ka fokotsa ho se fumanehe ha 'mele, e leng se lebisang ho se sebetseng hantle ha endothelium. Ho se sebetse hantle ha endothelium ke e 'ngoe ea mekhahlelo ea pele ea nts'etsopele ea atherosclerosis—ho bokellana ha mafura le ho ruruha maboteng a methapo ea mali.
Leha dikarolo tse ding mosing wa sakerete (mohlala, carbon monoxide, tar, le di-oxidant tse fapaneng) di bapala karolo ya bohlokwa ho potlakiseng atherosclerosis, nikotine e ntse e nahannwa hore e kenya letsoho ka ho eketsa kgatello ya oxidative, ho ruruha, le diphetoho mothapong wa madi. Ha nako e ntse e ya, atherosclerosis e ka lebisa lefung la pelo, stroke ya ischemic, le lefu la methapo ya madi e ka thoko.
Phello ea nikotine holim'a ho ruruha ha mali
Tsamaiso ea pelo le methapo ea mali ha e bue feela ka pompo ea pelo le methapo ea mali, empa hape e bua ka "ho teteana" le tšekamelo ea mali ea ho hoama. Nikotine e ka eketsa ts'ebetso ea platelet, karolo ea mali e ikarabellang bakeng sa ho hoama. Keketseho ea ts'ebetso ea platelet e ka etsa hore ho be le ho hoama ha mali (thrombi), haholo-holo haeba mabota a methapo ea mali a se a ntse a senyehile ke plaque ea atherosclerotic.
Moelelong ona, ho koaleha ha mali ho ka thibela mothapo oa pelo le ho baka tlhaselo ea pelo, kapa ha thibela mothapo oa mali bokong 'me ha baka stroke. Kotsi ea liketsahalo tsena tse matla e eketseha ha ho e-na le mabaka a mang, a kang khatello e phahameng ea mali, lefu la tsoekere, k'holeseterole e phahameng, le nalane ea lelapa ea lefu la pelo.
Mathata a pelo le arrhythmia
Hobane e ama tsamaiso ea methapo e ikemetseng, nikotine e ka baka liphetoho morethethong oa pelo. Ho eketseha ha molumo oa kutloelo-bohloko ho ka eketsa tšekamelo ea ho ba le ho otla ha pelo haholo, 'me ho batho ba bang ba kotsing, ho ka baka ho se tsitse ha pelo. Le hoja e se basebelisi bohle ba tla ba le mathata a bohlokoa a 'mino, ho bakuli ba nang le lefu la pelo, mathata a electrolyte, kapa tšekamelo ea ho se tsitse ha pelo, ho hlohlelletsa nikotine e ka ba ntlha e 'ngoe e bakang ho tsitse ha pelo.
Nikotine, lisakerete tsa elektroniki, le lihlahisoa tse nkelang nikotine sebaka
Ho bohlokoa ho khetholla nikotine e le ntho e le 'ngoe ho tsoa liphellong tsa lisakerete tse tloaelehileng ka kakaretso. Mosi oa sakerete o na le lik'hemik'hale tse likete, tseo boholo ba tsona li leng chefo le tse bakang kankere, kahoo tšenyo ea pelo le methapo ea mali e bakoang ke ho tsuba ha e bakoe ke nikotine feela. Leha ho le joalo, lihlahisoa tse ling li ntse li hlahisa lipotso tsa bohlokoa.
– Lisakerete tsa elektroniki (li-vape): hangata li fana ka nikotine ntle le ho chesa koae, e leng se fellang ka ho pepesehela carbon monoxide le tar hanyane. Leha ho le joalo, nikotine e ka har'a li-vape e ntse e ka eketsa sekhahla sa pelo le khatello ea mali, 'me aerosol e ka jara lintho tse halefisang kapa likaroloana tse nyenyane tse ka senyang methapo ea mali.
– NRT (nicotine gum, dipetšhe, di-lozenge): e etselitsoe ho fana ka tekanyo e tsitsitseng haholoanyane ea nicotine e nang le litlhōrō tse tlase ho feta lisakerete. Ka kakaretso, NRT e nkoa e sireletsehile ho feta ho tsuba, haholo-holo e le thuso ea ho khaotsa ho tsuba. Leha ho le joalo, ho batho ba nang le mathata a itseng a pelo, tšebeliso ea eona e ntse e lokela ho hlokomeloa ke setsebi sa tlhokomelo ea bophelo.
Tšusumetso lefung la pelo le methapo ea mali ho baahi
Ho ea ka mafu a seoa, ho tsuba ho amahanngoa haholo le kotsi e eketsehileng ea lefu la pelo, stroke, le lefu la methapo ea mali e ka ntle. Nikotine e bapala karolo e kholo liphellong tsa hemodynamic (sekhahla sa mali le khatello), keketseho ea ts'ebetso ea kutloelo-bohloko, 'me mohlomong e ama li-platelet le endothelium. Leha ho le joalo, ke liphello tse kopaneng tsa chefo e fapaneng ea sakerete tse etsang hore ho tsuba ho be kotsi haholo pelong le methapong ea mali.
Ntho e lokelang ho totobatsoa hape ke phello ea "tekanyo le nako". Ho pepesehela nikotine khafetsa ka lilemo tse ngata—haholo-holo ha ho kopantsoe le likarolo tse ling tsa sakerete—ho na le phello e bokellanang methapong ea mali. Kotsi e eketseha ka palo ea lisakerete tse tsujoang ka letsatsi le nako ea ho tsuba.
Qetello
Nikotine e ama tsamaiso ea methapo ea pelo ka ho tsosolosa tsamaiso ea methapo ea kutlo, e leng se eketsang sekhahla sa pelo le khatello ea mali, se baka ho fifala ha methapo ea mali, se eketsa tlhoko ea oksijene ea pelo, 'me se ka kenya letsoho ho se sebetseng hantle ha endothelium, ho sebetsa ha platelet, le ho se sebetse hantle ha pelo. Leha nikotine e se eona feela e ikarabellang bakeng sa tšenyo ea pelo ho batho ba tsubang, motsoako ona o ntse o na le litlamorao tse kholo lefatšeng la 'nete, haholo-holo ho batho ba nang le mabaka a kotsi kapa lefu la pelo le seng le ntse le le teng.
Tsela e molemohali ea ho sireletsa bophelo bo botle ba pelo le methapo ke ho qoba ho pepesehela lihlahisoa tsa koae. Bakeng sa ba batlang ho tlohela, maano a kang boeletsi, tšehetso ea boitšoaro, le, haeba ho hlokahala, phekolo ea ho nkela nicotine sebaka kapa meriana e itseng e ka ba molemo—haholo-holo ka tšehetso ea setsebi sa tlhokomelo ea bophelo, haholo-holo haeba ho na le nalane ea lefu la pelo.
Haeba o ka rata, nka fetola sengoloa sena ho latela ditlhoko tsa hao tse ikgethang—mohlala, setaele se tsebahalang haholo bakeng sa di-blog, mofuta wa thuto o nang le ditshupiso, kapa ho tsepamisa maikutlo ho itseng ho vaping ha o bapisa le disakerete tse tlwaelehileng.
