Mehlala ea Lipotso Tse Buisanang ka Matla a Magnetic Tereng e Jarang Hona Joale

Mehlala ea Lipotso Tse Buisanang ka Matla a Magnetic Tereng e Jarang Hona Joale

Matla a makenete ke ketsahalo ea 'mele e kenyeletsang tšebelisano-'moho pakeng tsa matla a makenete le motlakase. Ketsahalo ena e hlalosoa ke molao oa Ampère, o bolelang hore motlakase o phallang ka har'a terata o ka hlahisa matla a makenete. Sehlooho sena se tla hlalosa mehlala le ho buisana ka matla a makenete ka har'a terata e tsamaisang motlakase, e leng se ka u thusang ho utloisisa mohopolo ona ka botebo.

Pendahuluan

Ketsahalo ea makenete e 'nile ea tsejoa ho tloha mehleng ea boholo-holo, empa tlhaloso ea saense ea tšebelisano-'moho pakeng tsa maqhubu a motlakase le masimo a makenete ha ea ka ea fumanoa ho fihlela lekholong la bo19 la lilemo. Hans Christian Ørsted e bile oa pele ho sibolla hore maqhubu a motlakase a ka hlahisa masimo a makenete. Hamorao, André-Marie Ampère o ile a ntšetsa pele tšibollo ena ka ho theha seo hona joale se tsejoang e le Molao oa Ampère.

Mehopolo ea Motheo

1. Molao oa Biot-Savart
Matla a makenete a hlahisoang ke karolo e nyane ea motlakase a ka baloa ho sebelisoa molao oa Biot-Savart:
\[
dB = \frac{\mu_0}{4\pi} \cdot \frac{I \cdot (d\mathbf{l} \times \mathbf{r})}{r^3}
\]
Moo:
– \(dB\) = karolo ea matla a makenete
– \(\mu_0\) = ho kenella ha vacuum \((4\pi \times 10^{-7} \text{Tm/A})\)
– \(I\) = Motlakase (A)
– \(d\mathbf{l}\) = terata bolelele element (m)
– \(\mathbf{r}\) = vekthara ya boemo bo amanang pakeng tsa karolo ya hajwale le ntlha ya ho shebella (m)

BALA HAPE  Mohanyetsi oa ho hanyetsa letoto

2. Matla a Lorentz
Terata e jereng motlakase \(I\) mme e kentswe tshimong ya makenete \(B\) e tla ba le matla \(F\) a fanwang ke:
\[
\mathbf{F} = I \cdot (\mathbf{L} \times \mathbf{B})
\]
Moo:
– \(\mathbf{F}\) = Matla a makenete (N)
– \(I\) = Motlakase (A)
– \(\mathbf{L}\) = Bolelele ba terata tšimong ea makenete (m)
– \(\mathbf{B}\) = Tšimo ea makenete (T)

Lipotso tsa Mehlala le Puisano

Potso ea 1:
Terata e otlolohileng e bolelele ba limithara tse 0.5 e beoa tšimong e tšoanang ea makenete ea 0.2 Tesla. Haeba terata e na le motlakase oa 3 A 'me tataiso ea motlakase e otlolohile ho ea ho matla a makenete, bala boholo ba matla a Lorentz a sebetsang holim'a terata.

Tharollo:
Re sebelisa equation ea matla a Lorentz, re na le:
\[
\mathbf{F} = I \cdot (\mathbf{L} \times \mathbf{B})
\]
Re ka hlalosa tataiso ea hona joale ea \(I\) e bapileng le \(\mathbf{L}\) le matla a makenete a \(B\) a otlolohileng ho ea ho \(\mathbf{L}\).
\[
|\mathbf{F}| = I \cdot L \cdot B \cdot \sin\theta
\]
Kaha matla a hona joale le a makenete a tsepame (\(\theta = 90^\circ\)), joale \(\sin 90^\circ = 1\), kahoo:
\[
|\mathbf{F}| = 3 \, \text{A} \cdot 0.5 \, \text{m} \cdot 0.2 \, \text{T} \cdot 1 = 0.3 \, \text{N}
\]

BALA HAPE  Foromo ea ho Khohlano ea Momentum Impulse

Potso ea 2:
Terata e chitja e nang le radius ea limithara tse 0.1 e jara motlakase oa 2 A. Fumana matla a makenete bohareng ba selikalikoe.

Tharollo:
Ho sebelisa foromo ea matla a makenete bohareng ba selika-likoe se chitja:
\[
B = \frac{\mu_0 I}{2R}
\]
ka:
– \(\mu_0 = 4\pi \times 10^{-7} \, \text{Tm/A}\)
– \(I = 2 \, \mongolo{A}\)
– \(R = 0.1 \, \mongolo{m}\)

Kahoo:
\[
B = \frac{(4\pi \times 10^{-7} \, \text{Tm/A} \times 2 \, \text{A})}{2 \times 0.1 \, \text{m}}
= \frac{4\pi \times 10^{-7} \times 2}{0.2} \, \text{T}
= 4\pi \makgetlo a 10^{-6} \, \mongolo{T}
\hoo e ka bang 1.26 \makgetlo a 10^{-5} \, \mongolo{T}
\]

Potso ea 3:
Lithapo tse peli tse otlolohileng tse bapileng tsa bolelele ba \(L\) li beoa hole \(d\) ho tloha ho e 'ngoe ho ea ho e 'ngoe. Haeba terata ka 'ngoe e na le motlakase \(I\) ka lehlakoreng le fapaneng, fumana hore na matla ka yuniti bolelele bo sebetsa pakeng tsa lithapo tse peli.

BALA HAPE  Mehlala ea Lipotso Tse Buang ka ho Hasana ha Maqhubu a Elektromakenete

Tharollo:
Matla ka bolelele ba yuniti pakeng tsa lithapo tse peli tse tsamaisang motlakase tse bapileng:
\[
f = \frac{\mu_0 I_1 I_2}{2\pi d}
\]
Hobane maqhubu a lekana ebile a fapane ka lehlakoreng le leng:
\[
f = \frac{\mu_0 I^2}{2\pi d}
\]
Ka mohlala:
– \(\mu_0 = 4\pi \times 10^{-7} \, \text{Tm/A}\)
– (Ke_1 = Ke_2 = Ke\)
– \(d\) ke sebaka se pakeng tsa lithapo.

Ha re kenya boleng ka foromong, re fumana:
\[
f = \frac{(4\pi \times 10^{-7}) \, I^2}{2\pi d}
= \frac{2 \times 10^{-7} I^2}{d} \, \text{N/m}
\]

Qetello

Ho utloisisa tšebelisano lipakeng tsa matla a makenete le maqhubu a motlakase ke motheo oa theknoloji e mengata ea sejoale-joale, ho tloha ho lienjene tsa motlakase ho ea ho lijenereithara. Ka ho utloisisa likhopolo tsa matla a Lorentz, molao oa Biot-Savart, le tšebeliso ea liforomo tsa matla a makenete, re ka sebelisa tsebo ena mathateng le maemong a fapaneng a letsatsi le letsatsi. Sengoloa sena se reretsoe ho fana ka motheo o tiileng oa ho utloisisa le ho rarolla mathata a amanang le matla a makenete lithapong tse tsamaisang motlakase.

Siea maikutlo