3 Mehlala ea lipotso mabapi le ho fumana lebelo la ho qetela la motsamao oa parabola
1. Bolo e rahelwa hodimo ka sekhutlo sa 30o kgahlanong le bokaholimo ba tshimo ka lebelo la pele la 14 m/s. Ke bokae kecepatan pheletso ea bolo ha e fihla holim'a lebala? Ho potlaka ha matla a khoheli = 10 m/s2
Puisano
Hoa tsebahala hore:
Sekhutlo (θ) = 30o
Lebelo la pele (v)o) = 14 m/s
Ho potlaka ka lebaka la matla a khoheli (g) = 10 m/s2
O botsitse: Lebelo la ho qetela la bolo ha e fihla holim'a lebala
Karabo:
Tsela eo bolo e tsamayang ka yona e bontshitswe setshwantshong.
Karolo e otlolohileng ea lebelo la pele la bolo:
vox = vo cos θ = (14 m/s)(cos 30o) = (14 m/s)(0,5√3) = 7√3 m/s
Karolo e otlolohileng ea lebelo la pele la bolo:
voy = vo sebe θ = (14 m/s)(sebe 30o) = (14 m/s)(0,5) = 7 m/s
Motsamao o shebileng ka lehlakoreng le otlolohileng o sekasekwa jwalo ka motsamao o otlolohileng o tshwanang , ha motsamao o shebileng ka lehlakoreng le otlolohileng o sekasekwa jwalo ka motsamao o otlolohileng o yang hodimo.
Lebelo la ho qetela la bolo ka lehlakoreng le otlolohileng
Ka mora ho nyolohela hodimo, bolo e kgutlela tlase. Lebelo la ho qetela la bolo ha e fihla fatshe le balwa ho sebediswa foromo ya motsamao o otlolohileng hodimo.
Ha ho rarolloa bothata ba motsamao o otlolohileng ho ya hodimo, bongata ba vekthara Vekthara eo tataiso ea eona e leng holimo e fuoa letšoao le letle, vekthara eo tataiso ea eona e leng tlase e fuoa letšoao le letle.
Hoa tsebahala hore:
Lebelo la pele (v)o) = 7 m/s (e ntle hobane tataiso ea lebelo e ea holimo)
Ho potlaka ka lebaka la matla a khoheli (g) = -10 m/s2 (e mpe hobane tataiso ea ho potlaka ha matla a khoheli e theohela tlase)
Bophahamo (h) = 0 (bolo e kgutlela boemong ba yona ba pele kahoo phetoho ya bophahamo ke lefela)
O botsitse: Lebelo la ho qetela la bolo (vt)
Karabo:
Hoa tsebahala hore vo, g, h mme a botsa vt kahoo foromo ea motsamao o otlolohileng o holimo e sebelisitsoeng ke vt2 = vo2 + 2 gh
vt2 = vo2 + 2 gh = 72 + 2(-10)(0) = 49 – 0 = 49
vt = √49 = 7 m/s
Ho ka fihlellwa qeto ya hore lebelo la pele la bolo ha e nyolohela hodimo le tshwana le lebelo la ho qetela la bolo ha e fihla hodima lebala.
Lebelo la ho qetela la bolo ka lehlakoreng le otlolohileng
Lebelo la pele le bataletseng ke 7√3 m/s. Motsamaong o ts'oanang o otlolohileng, lebelo ha le fetohe, kahoo lebelo la pele le lekana le lebelo la ho qetela. Ka hona, lebelo la ho qetela le bataletseng la bolo ke 7√3 m/s.
Lebelo la ho qetela la bolo ha e fihla holim'a lebala
Lebelo la ho qetela la bolo ke motsoako oa lebelo la ho qetela lehlakoreng le otlolohileng le lebelo la ho qetela lehlakoreng le otlolohileng.
![]()
Haeba tsela ea motsamao e tšoana le ea papiso joalo ka setšoantšong se kaholimo, joale lebelo la pele le tšoana le lebelo la ho qetela.
2. Kulo e thunngoa hodimo ka sekhutlo sa 30°o ho tloha ntlheng e bolelele ba limithara tse 5 ho tloha fatše. Lebelo la pele la kulo ke 10 m/s. Lebelo la ho qetela la kulo ha e fihla fatše ke lefe? Ho potlaka ka lebaka la matla a khoheli ke 10 m/s2
Puisano
Hoa tsebahala hore:
Sekhutlo (θ) = 30o
Bolelele ba qalong (h)o) = limithara tse 5
Lebelo la pele (v)o) = 10 m/s
Ho potlaka ka lebaka la matla a khoheli (g) = 10 m/s2
O botsitse: Lebelo la ho qetela la kulo ha e fihla fatše
Karabo:
Karolo e otlolohileng ea lebelo la pele la bolo:
vox = vo cos θ = (10 m/s)(cos 30o) = (10 m/s)(0,5√3) = 5√3 m/s
Karolo e otlolohileng ea lebelo la pele la bolo:
voy = vo sebe θ = (10 m/s)(sebe 30o) = (10 m/s)(0,5) = 5 m/s
Motsamao o shebileng ka lehlakoreng le otlolohileng o sekasekwa jwalo ka motsamao o otlolohileng o tshwanang , ha motsamao o shebileng ka lehlakoreng le otlolohileng o sekasekwa jwalo ka motsamao o otlolohileng o yang hodimo.
Lebelo la ho qetela la kulo ka lehlakoreng le otlolohileng
Hoa tsebahala hore:
Lebelo la pele (v)o) = 5 m/s (e ntle hobane tataiso ea lebelo e ea holimo)
Ho potlaka ka lebaka la matla a khoheli (g) = -10 m/s2 (e mpe hobane tataiso ea ho potlaka ha matla a khoheli e theohela tlase)
Bophahamo (h) = -5 m (bofokodi hobane bokaholimo ba mobu bo ka tlase ho bophahamo ba pele)
O botsitse: Lebelo la ho qetela la bolo (vt)
Karabo:
Hoa tsebahala hore vo, g, h mme a botsa vt kahoo foromo ea motsamao o otlolohileng o holimo e sebelisitsoeng ke vt2 = vo2 + 2 gh
vt2 = vo2 + 2 gh = 52 + 2(-10)(-5) = 25 + 100 = 125
vt = √125 m/s
Lebelo la ho qetela la kulo ka lehlakoreng le otlolohileng
Lebelo la pele le bataletseng ke 5√3 m/s. Motsamaong o ts'oanang o otlolohileng, lebelo ha le fetohe, kahoo lebelo la pele le lekana le lebelo la ho qetela. Ka hona, lebelo la ho qetela le bataletseng la bullet ke 5√3 m/s.
Lebelo la ho qetela la kulo ha e fihla fatše
Lebelo la ho qetela la kulo ke motsoako oa lebelo la ho qetela lehlakoreng le otlolohileng le lebelo la ho qetela lehlakoreng le otlolohileng.
![]()
3. 'Mabole o lahleloa ka ho le letona ho tloha bophahamong ba limithara tse 12 ka lebelo la pele la 8 m/s. Lebelo la ho qetela la 'mabole ke lefe ha le fihla fatše? Ho potlaka ka lebaka la matla a khoheli = 10 m/s2
Puisano
Hoa tsebahala hore:
Bophahamo (h) = limithara tse 12
Lebelo la pele (v)o) = 8 m/s
Ho potlaka ka lebaka la matla a khoheli (g) = 10 m/s2
O botsitse: Lebelo la ho qetela (v)t) dimabole ha di thula fatshe
Karabo:
Tsela eo 'mabole o tsamaeang ka eona e bontšitsoe setšoantšong.
Lebelo la pele la bolo ka lehlakoreng le otlolohileng:
vox = vo = 8 m/s
Lebelo la pele la bolo ka lehlakoreng le otlolohileng:
voy = 0 m/s
Motsamao o shebileng ka lehlakoreng le otlolohileng o sekasekwa jwalo ka motsamao o otlolohileng o tshwanang , ha motsamao o shebileng ka lehlakoreng le otlolohileng o sekasekwa jwalo ka motsamao o lokolohileng wa ho wa.
Lebelo la ho qetela la 'mabole ka lehlakoreng le otlolohileng
Lebelo la ho qetela le baloa ho sebelisoa foromo ea ho oa ka bolokolohi.
Hoa tsebahala hore:
Ho potlaka ka lebaka la matla a khoheli (g) = 10 m/s2
Bophahamo (h) = 12 m
O botsitse: Lebelo la ho qetela (v)t)
Karabo:
Fanoeng ka g, h le asked vt kahoo foromo ya motsamao wa ho wa ka bolokolohi e sebedisitsweng ke vt2 = 2 gh
vt2 = 2 gh = 2(10)(12) = 240
vt = √240 m/s
Lebelo la ho qetela la 'mabole ka lehlakoreng le otlolohileng
Lebelo la pele le bataletseng ke 8 m/s. Ka motsamao o ts'oanang o otlolohileng, lebelo ha le fetohe, kahoo lebelo la pele le lekana le lebelo la ho qetela. Ka hona, lebelo la ho qetela le bataletseng la 'mabole ke 8 m/s.
Lebelo la ho qetela la 'mabole ha le fihla holim'a lefatše
Lebelo la ho qetela la 'mabole ke motsoako oa lebelo la ho qetela lehlakoreng le otlolohileng le lebelo la ho qetela lehlakoreng le otlolohileng.
![]()
[Senyesemane: Ho rarolla mathata a motsamao wa di-projectile – ho fumana lebelo la ho qetela ]