Mehlala e 11 ea Lipotso tsa Potoloho ea Matla
Nako ea Setaele
1. Thupa e bobebe haholo, e bolelele ba 140 cm. Matla a mararo a sebetsa hodima thupa, e 'ngoe le e 'ngoe e na le boholo ba F.1 = 20 Newton, F2 = 10 N, le F3 = 40 N ka tataiso le boemo jwalo ka ha ho bontshitswe setshwantshong. Boholo ba motsotso wa matla o etsang hore molamu o potolohe bohareng ba boima ba wona ke...

A. 40 Nm
B. 39 Nm
C. 28 Nm
D. 14 Nm
E. 3 Nm
Puisano
Hoa tsebahala hore:
Bohareng ba boima ba molamu bo bohareng ba molamu.
Bolelele ba thupa (l) = 140 cm = 1,4 metres
Setaele sa 1 (F)1) = 20 N, letsoho la matla 1 (l1) = 70 cm = 0,7 limithara
Setaele sa 2 (F)2) = 10 N, letsoho la matla 2 (l2) = 100 cm – 70 cm = 30 cm = 0,3 limithara
Setaele sa 3 (F)3) = 40 N, letsoho la matla 3 (l3) = 70 cm = 0,7 limithara
O botsitse: Boholo ba motsotso oa matla o etsang hore molamu o potolohe bohareng ba boima ba oona
Karabo:
Motsotso oa matla 1 o etsa hore molamu o potolohe ka lehlakoreng la oache. Ka hona, motsotso oa matla 1 o mpe.
τ1 =F1 l1 = (20 N)(0,7 m) = -14 N m
Motsotso oa matla a 2 o etsa hore molamu o potolohe ka lehlakoreng le leng. Ka hona, motsotso oa matla a 2 o nepahetse.
τ2 =F2 l2 = (10 N)(0,3 m) = 3 N m
Motsotso oa matla 3 o etsa hore molamu o potolohe ka lehlakoreng la oache. Ka hona, motsotso oa matla 3 o mpe.
τ3 =F3 l3 = (40 N)(0,7 m) = -28 N m
Motsotso o hlahang oa matla:
Στ = -14 Nm + 3 Nm – 28 Nm = – 42 Nm + 3 Nm = -39 Nm
Boholo ba motsotso wa matla ke dimithara tse 39 tsa Newton. Letshwao le lebe le bolela hore molamu o potoloha ka lehlakoreng le leng.
Karabo e nepahetseng ke B.
2. Rod AB, eo boima ba yona bo sa hlokomolohuweng, e bewa ka ho otloloha mme e sebediswa ke matla a mararo jwalo ka ha ho bontshitswe setshwantshong. Motsotso o hlahang oa matla e sebetsang thupeng ha e potoloha mothapong ho D ke… (sebe sa 53o = 0,8)

A. 2,4 N m
B. 2,6 N m
C. 3,0 N m
D. 3,2 N m
E. 3,4 N m
Puisano
Hoa tsebahala :
Mokhahlelo oa potoloho kapa pivot o sebakeng sa D.
F1 = 10 N le l1 =r1 sebe θ = (40 cm)(sebe 53o) = (0,4 m)(0,8) = 0,32 limithara
F2 = 10√2 N le l2 =r2 sebe θ = (20 cm)(sebe 45o) = (0,2 m)(0,5√2) = 0,1√2 limithara
F3 = 20 N le l3 =r1 sebe θ = (10 cm)(sebe 90o) = (0,1 m)(1) = 0,1 limithara
E botsitsoe : Motsotso o hlahang oa matla
Jawab :
τ1 =F1 l1 = (10 N)(0,32 m) = 3,2 Nm
(e ntle hobane motsotso ona oa matla o etsa hore boloko bo potolohe ka lehlakoreng le leng)
τ1 =F2 l2 = (10√2 N)(0,1√2 m) = -2 Nm
(e mpe hobane motsotso ona oa matla o etsa hore boloko bo potolohe ka lehlakoreng la oache)
τ1 =F2 l2 = (20 N)(0,1 m) = 2 Nm
(e ntle hobane motsotso ona oa matla o etsa hore boloko bo potolohe ka lehlakoreng le leng)
Motsotso o hlahang oa matla:
Στ = τ1 – τ1 + τ3
Στ = 3,2 Nm – 2 Nm + 2 Nm
Στ = 3,2 Nm
Karabo e nepahetseng ke D.
3. Rod AB, eo boima ba yona bo hlokomolohuweng, e bewa ka ho rapama mme e sebediswa ke matla a mararo jwalo ka ha ho bontshitswe setshwantshong. Motsotso o hlahang wa matla a sebetsang hodima molamu ha o potoloha hodima mothapo ho D ke… (sebe 53o = 0,8)
A. 2,4 Nm
B. 2,6 Nm
C. 3,0 Nm
D. 3,2 Nm
E. 3,4 Nm
Puisano
Hoa tsebahala :
Mokhahlelo oa potoloho o fumaneha ho D.
Sebaka se pakeng tsa F1 le mothapo oa potoloho (r)AD) = 40 cm = 0,4 m
Sebaka se pakeng tsa F2 le mothapo oa potoloho (r)BD) = 20 cm = 0,2 m
Sebaka se pakeng tsa F3 le mothapo oa potoloho (r)CD) = 10 cm = 0,1 m
F1 = 10 Newton
F2 = 10√2 Newton
F3 = 20 Newton
Sebe sa 53o = 0,8
E botsitsoe : Motsotso o hlahang oa matla haeba molamu o potoloha moleng o otlolohileng ho D
Jawab :
Bala motsotso oa matla o hlahisoang ke matla ka 'ngoe.
Motsotso oa matla 1
Στ1 = (F1)(rAD sebe 53o) = (10 N)(0,4 m)(0,8) = 3,2 Nm
Motsotso oa matla a 1 o motle hobane tsela eo molamu o potolohang ka eona e bakoang ke motsotso oa matla a 1 e fapana le oache.
Motsotso oa matla 2
Στ2 = (F2)(rBD sebe 45o) = (10√2 N)(0,2 m)(0,5√2) = -2 Nm
Motsotso oa matla 2 o mpe hobane tataiso ea ho potoloha ha molamu e bakoang ke motsotso oa matla 2 e ka lehlakoreng le le leng le potoloho ea matsoho a oache.
Motsotso oa matla 3
Στ3 = (F3)(rCD sebe 90o) = (20 N)(0,1 m)(1) = 2 Nm
Motsotso oa matla a 3 o motle hobane tsela eo molamu o potolohang ka eona e bakoang ke motsotso oa matla a 3 e fapana le oache.
Motsotso o hlahang oa matla
Στ = Στ1 + Στ2 + Στ3
Στ = 3,2 – 2 + 2
Στ = 3,2 Limithara tsa Newton
Karabo e nepahetseng ke D.
Motsotso oa Bofokoli
4. Sheba setšoantšo sa libolo tse peli tse hokahantsoeng ke terata. Bolelele ba terata = 12 m, l1 = 4 m mme boima ba terata bo hlokomolohuwa, jwale boholo ba motsotso wa ho se sebetse hantle ha sistimi ke…
A. 52,6 kg m2
B. 41,6 kg m2
C. 34,6 kg m2
D. 22,4 kg m2
E. 20,4 kg m2
Puisano
Hoa tsebahala :
Boima ba bolo A (mA) = 0,2 kg
Boima ba bolo B (mB) = 0,6 kg
Sebaka se pakeng tsa bolo A le axis ea potoloho (r)A) = limithara tse 4
Sebaka se pakeng tsa bolo B le axis ea potoloho (r)B) = 12 – 4 = limithara tse 8
E botsitsoe : Motsotso oa ho se inertia (I) sistimi
Jawab :
Motsotso oa ho se tsitse ha bolo A
IA = (mA)(rA2) = (0,2)(4)2 = (0,2)(16) = 3,2 kg m2
Motsotso oa ho se tsitse ha bolo ea B
IB = (mB)(rB2) = (0,6)(8)2 = (0,6)(64) = 38,4 kg m2
Motsotso oa ho se sebetse hantle ha tsamaiso ea likaroloana :
Ke = KeA + KeB = 3,2 + 38,4 = 41,6 kg m2
Karabo e nepahetseng ke B.
Molao oa Bobeli oa Newton oa Motsamao oa Potoloho
5. Nahana ka setshwantsho sa lebili le tiileng le ts'oanang le bontšitsoeng ka tlase. Khoele e phuthetsoe ho potoloha lehlakore la lebili, ebe pheletso ea khoele e huloa ka matla a F a 6 N. Haeba boima ba lebili e le 5 kg 'me radius ea lona e le 20 cm, lebelo la angular la lebili ke…
A. 0,12 rad s-2
B. 1,2 rad s-2
C. 3,0 rad s-2
D. 6,0 rad s-2
E. 12,0 rad s-2
Puisano
Hoa tsebahala hore:
Matla a ho thapolla (F) = 6 Newton
Boima ba mabili (M) = 5 kg
Radiyo ya lebili (R) = 20 cm = 20/100 m = 0,2 m
O botsitse: Ho potlaka ha lebili ka mokhoa o potolohang (α)
Karabo:
Bala motsotso oa matla:
τ = FR = (6 Newton)(limithara tse 0,2) = 1,2 Limithara tsa Newton
Bala motsotso oa inertia:
Foromo ea motsotso oa inertia oa lebili le bōpehileng joaloka diski e tiileng ke 1/2 MR2 = 1/2 (5 kg)(0,2 m)2 = 1/2 (5 kg)(0,04 m2) = 1/2 (0,2) = 0,1 kg m2.
Bala ho potlaka ha angular o sebedisa foromo ya rotational dynamics:
τ = I α
α = τ / I = 1,2 / 0,1 = 12 rad s-2
Karabo e nepahetseng ke E.
6. Pulley e tiileng ea disc e boima ba 8 kg le radius ea 10 cm e phuthetsoe ho potoloha moeli oa thapo e nang le boima ba 4 kg e tlameletsoeng pheletsong e 'ngoe (g = 10 ms).-2 ). Ho potlaka ha motsamao o theohelang tlase ha mojaro ke...
A. 2,5 ms-2
B. 5,0 ms-2
C. 10,0 ms-2
D. 20,0 ms-2
E. 33,3 ms-2
Puisano
Hoa tsebahala hore:
Boima ba pulley ea disc e tiileng (m) = 8 kg
Radius ea pulley ea disc e tiileng (r) = 10 cm = 0,1 metres
Boima ba mojaro (m) = 4 kg
Ho potlaka ka lebaka la matla a khoheli (g) = 10 m/s2
Boima ba mojaro (w) = mg = (4 kg)(10 m/s2) = 40 kg m/s2 = 40 Newton
O botsitse: Ho potlakisa motsamao o theohelang tlase oa mojaro
Karabo:
Bala motsotso oa inertia ea disc e tiileng:
Ke = 1/2 MR2 = 1/2 (8 kg)(0,1 m)2 = (4 kg)(0,01 m2) = 0,04 kg m2
Bala motsotso oa matla:
τ = F r = (40 N) (0,1 m) = 4 Nm
Bala ho potlaka ha angular o sebedisa foromo ya molao wa bobedi wa Newton bakeng sa motsamao wa ho potoloha:
Στ = I α
4 = 0,04 α
α = 4 / 0,04 = 100
Bala ho potlaka ha motsamao o theohelang tlase oa mojaro:
a = r α = (0,1) (100) = 10 m/s2
Karabo e nepahetseng ke C.
7. Pulley e tiileng e nang le boima (M) le radius (R) joalo ka ha ho bontšitsoe setšoantšong! Qetello e 'ngoe ea thapo e se nang boima e phuthetsoe ho potoloha pulley, pheletso e 'ngoe ea thapo e fanyehoa ka mojaro oa m kg, lebelo la angular la pulley (α) haeba mojaro o lokolloa. Haeba karolo ea plasticine A e nang le boima ba 1⁄2 M e hoketsoe pulley, ho hlahisa ho lokela ho etswa lebelo le tshwanang la angular la mojaro…. (Pulley ya I = 1/2 MR2)
A. 3/4 m kg
B. 3/2 m kg
C. 2 m kg
D. 3 m kg
E. 4 m kg
Puisano
Hoa tsebahala :
boima ba mojaro = m
Boima ba mojaro = w = mg
Boima ba pulley e tiileng = M
Radius ea pulley e tiileng = R
Ho potlaka ha pulley ka angular = α
E botsitsoe :
Haeba boima ba pulley bo eketseha ho M + M/2 = 3M/2 mme lebelo la angular la pulley = α, boima ba mojaro ke bokae?
Jawab :
Nako ea ho se sebetse ha pulley ntle le polasetiki:
Ke = 1/2 MR2 = 0,5 MR2
Nako ea ho se sebetse hantle ha pulley + plasticine:
Ke = 1/2 (3M/2) R2 = (3M/4) R2 = 0,75M R2
Motsotso oa matla:
τ = FR
Molao oa bobeli oa Newton oa motsamao oa potoloho:
Στ = I α
w R = I α
mg R = I α
α = mg R / I

Ho hlahisa lebelo le tšoanang la angular, boima ba mojaro bo tlameha ho etsoa….. Nkela α sebakeng sa equation ea 2 le α ho equation ea 1:

Karabo e nepahetseng ke B.
8 .. Setshwantsho se bontsha pulley e tiileng e nang le thapo e phuthetsweng ka lehlakoreng la yona le ka ntle. Kgohlano pakeng tsa pulley le thapo le kgohlano e mothating wa ho potoloha. Haeba mojaro o theohela tlase ka ho potlaka ho sa feleng, ms-2, joale boleng ba motsotso oa inertia ea pulley bo lekana le….
A. I = τ α R
B. I = τ α-1 R
C. I = τ a R
D. I = τ a-1 R-1
E. I = τ a R-1
Puisano
Hoa tsebahala hore:
Matla = w = mg
Letsoho la matla = R
Ho potlaka ha Angular = α
Ho potlaka ha mojaro = a ms-2
O botsitse: Motsotso oa ho se sebetse hantle ha pulley (I)
Karabo:
Kamano pakeng tsa ho potlaka ka mola le ho potlaka ka angular:
a = R α
α = a / R
Nako ea inertia e baloa ho sebelisoa foromo:
τ = I α
I = τ : α = τ : a / R = τ (R / a) = τ R a-1
Ha ho karabo e nepahetseng.
9. Pulley e entsoeng ka thepa e tiileng e nang le thapo e phuthetsoeng lehlakoreng la eona le ka ntle e bontšoa joalo ka ha ho bontšitsoe setšoantšong. Khohlano ea pulley e hlokomolohuoa. Haeba motsotso oa ho se sebetse ha pulley I = β 'me thapo e huloa ka matla a sa fetoheng F, joale boleng ba F bo lekana le….
A. F = α. β. R 
B. F = α .β 2 . R
C. F = α . (β . R)-1
D. F = α . β . (R)-1
E. F = R. (α. β)-1
Puisano
Hoa tsebahala hore:
Matla a ho hula = F
Nako ea ho se sebetse ha pulley = β
Ho potlaka ha pulley ka angular = α
Radius ea pulley = R
O botsitse: Boleng ba F bo lekana le….
Karabo:
Foromo ea molao oa bobeli oa Newton bakeng sa motsamao oa ho potoloha:
Στ = β α ———- Equation 1
Tlhaloso ea foromo:
Στ = Sephetho sa nako ea matla (torque)
β = Motsotso oa ho se inertia
α = Ho potlaka ha Angular
Motsotso o hlahang oa matla a sebetsang holim'a pulley:
Στ = FR ———-> Equation 2
Tlhaloso ea foromo:
F = matla a ho tsikinyeha
R = Sebaka ho tloha ntlheng ea ketso ea matla F ho ea ho axis ea potoloho = radius ea pulley
Tlosa Στ ho equation 1 ka Στ ho equation 2:
Στ = β. α
F. R = β. α
F = (β . α) / R
F = β . α . (R-1)
Karabo e nepahetseng ke D.
Motsotso o Angular
10. Karolwana e boima ba digrama tse 0,2 e tsamaya ka sedikadikwe ka lebelo la angular e ntse e le 10 rad s-1Haeba radius ea tsela ea karoloana e le 3 cm, joale lebelo la angular la karoloana ke...
A. 3 × 10-7 kg m2 s-1
B. 9 × 10-7 kg m2 s-1
C. 1,6 × 10-6 kg m2 s-1
D. 1,8 × 10-4 kg m2 s-1
E. 4,5 × 10-3 kg m2 s-1
Puisano
Hoa tsebahala hore:
Boima ba likaroloana (m) = 0,2 grams = 2 x 10-4 kg
Lebelo la Angular (ω) = 10 rad s-1
Radius ea tsela ea likaroloana (r) = 3 cm = 3 x 10-2 mitha
O botsitse: Motsamao o potolohang oa karoloana
Karabo:
Foromo ea momentum ea angular:
L = Ke ω
Tlhaloso: I = momentum oa angular, I = motsotso oa inertia, ω = lebelo la angular
Motsotso oa ho se sebetse ha karoloana:
Ke = Monghali.2 = (2 x 10-4 )(3 x 10-2)2 = (2 x 10-4 )(9 x 10-4) = 18 x 10-8
Motsamao oa Angular ke:
L = I ω = (18 x 10-8(10 rad s-1) = 18 x 10-7 kg m2 s-1
Ha ho karabo e nepahetseng.
11. Motantshi o a dikologa matsoho a hae a otlolohile ho fihlela bolelele ba 160 cm. Ebe matsoho a hae a menwa ho fihlela bolelele ba 80 cm litsoe. Haeba lebelo la motantshi le dula le tsitsitse, jwale lebelo la hae le otlolohileng...
A. ntse e le teng
B. e fetoha karolo ea 1/2 ea boholo ba pele
C. e fetoha 3/4 ea boholo ba pele
D. e ba makhetlo a mabeli ho feta ea pele
E. e ba makhetlo a mane ho feta ea pele
Puisano
Hoa tsebahala hore:
Radius 1 (r)1) = 160 cm
Radius 2 (r)2) = 80 cm
Lebelo la Angular 1 (ω1) = ω
Lebelo la Angular 1 (ω2) = ω
O botsitse: Motsamao o otlolohileng
Karabo:
Lebelo le otlolohileng 1:
v1 =r1 ω1 = (160 cm) ω
Lebelo le otlolohileng 2:
v2 =r2 ω2 = (80 cm) ω
Motsamao o otlolohileng oa 1:
p = mv1 = m (160 cm) ω
Motsamao o otlolohileng oa 2:
p = mv2 = m (80 cm) ω
Kahoo momentum o otlolohileng o fetoha 1/2 makgetlo a pele.
Karabo e nepahetseng ke B.
Mohloli oa lipotso:
Lipotso tsa Fisiks tsa Tlhahlobo ea Naha bakeng sa Sekolo se Phahameng sa Thuto e Phahameng/Sekolo se Phahameng sa Mosebetsi