Mehlala e 9 ea Lipotso tsa Sefofane se Itšetlehileng
Ithute boitsebiso boo Melao ea Newton , matla a tloaelehileng dan tao matla a khohlano ho utloisisa hamolemo puisano ka taba ena.
1. Boloko ba boima ba 5 kg bo lokollwa hodima sekgahla se bataletseng jwalo ka ha ho bontshitswe setshwantshong! (g = 10 ms -2 le tg 37 o = 3/4). Ho potlaka ha block ke…
A. 4,5 ms-2
B. 6,0 ms-2
C. 7,5 ms-2
D. 8,0 ms-2
E. 10,0 ms-2
Puisano
Hoa tsebahala hore:
m = 5 kg, g = 10 m/s2
w = mg = (5)(10) = 50 N
bolelele ba lehlakore le ka tlase = 4
bolelele ba lehlakore le otlolohileng = 3
Kaha lehlakore le ka tlase = 4 le lehlakore le otlolohileng = 3 joale hypotenuse = 5. U ka e paka u sebelisa foromo ea Pythagorean.
Potso: ho potlaka ha block (a)?
Karabo:
Matla a etsang hore boloko bo tsamaee ke wx. Setha se sekametseng se boreleli kahoo ha ho na khohlano.
wx = sebe θ = (w)(lehlakore le otlolohileng / hypotenuse) 
wx = (50)(3/5)
wx = 30 Newton
Ho potlakisa (a) ha boloko ke eng?
ΣF = ma
wx = ma
30 = (5) a
a = 30/5
a = 6 m/s2
Karabo e nepahetseng ke B.
2. Sheba setšoantšo! Lebokose le phomotse qalong, ebe le huleloa holimo ka matla a F a bapileng le sefofane se sekametseng. Boima ba lebokose ke 8 kg, coefficient ea khohlano ke µs = 0,5 le θ = 45o. E le hore boloko e nyolohele holimo, matla a F a tlameha ho ba….
A. 40 N
B. 60 N
C. 60√2 N
D. 80 N
E. 80√2 N
Puisano
Hoa tsebahala :
Koefficient ea khohlano e sa fetoheng (µs= 0,5
Sekhutlo (θ) = 45o
Ho potlaka ka lebaka la matla a khoheli (g) = 10 m/s2
Boima ba boloko (m) = dikilogerama tse 8
Boima ba boloko (w) = mg = (8 kg)(10 m/s2) = 80 kg m/s2 = 80 Newton
E botsitsoe : Boholo ba matla a F hoo boloko bo tla nyolohela hodimo
Jawab :
Boloko bo nepahetseng bo tla nyoloha haeba F ≥ wx + fs.
Karolo ea matla a khoheli e bapileng le sefofane se sekametseng :
wx = w sebe θ = (80)(sebe 45) = (80)(0,5√2) = 40√2
Karolo ea matla a khoheli e otlolohileng ho sefofane se sekametseng :
wy = w cos θ = (80)(cos 45) = (80)(0,5√2) = 40√2
Matla a tloaelehileng :
N = wy = 40√2
Matla a khohlano a sa fetoheng :
fs = µs N = (0,5)(40√2) = 20√2
Boholo ba matla a F e le hore boloko bo ka nyolohela hodimo :
F ≥ wx + fs
F ≥ 40√2 + 20-2
F ≥ 60√2 Newton
Karabo e nepahetseng ke C.
3.BSekotwana se boima ba 8 kg se beoa sebakeng se sekametseng ka thata jwalo ka ha ho bontshitswe setshwantshong se latelang. Matla a fokolang a kantle a hlokahalang ho thibela sekotwana ho thella ke… (sebe sa 37o = 0,6, cos 37o = 0,8, g = 10 ms-2, µk = 0,1)
A. 6,4 N
B. 4,6 N
C. 48,5 N
D. 54,4 N
E. 68,8 N
Puisano
Hoa tsebahala :
Boima ba boloko (m) = 8 kg
Ho potlaka ka lebaka la matla a khoheli (g) = 10 m/s2
Boima ba boloko (w) = mg = (8)(10) = 80 Newton
Sebe sa 37o = 0,6
Tše 37o = 0,8
Khokahano ea kinetic ea khohlano (µk= 0,1
N = wy = w cos 37o = (80)(0,8) = 64 Newton
E botsitsoe : Matla a ka ntle a bonyane (F) a tšoereng boloko e le hore boloko bo se ke ba thella
Jawab :
Boloko ha bo thellele tlase haeba F = wx
Karolo ea matla a khoheli e bapileng le sefofane se sekametseng :
wx = w sebe θ = (80)(sebe 37) = (80)(0,6) = 48
fk = µk N = (0,1)(64) = 6,4
Matla a fokolang F e le hore boloko bo se ke ba thella :
F + fk - wx = 0
F = wx - fk = 48 – 6,4 = 41,6 Newton
4. Ntho e boima ba 5,0 kg e hulwa ka thapo hodimo sebakeng se sekametseng ka matla a 71 N (g = 10 ms s).-2, sebe sa 37o = 0,6, cos 37o = 0,8). Haeba coefficient ea khohlano pakeng tsa ntho le sefofane e le 0,4, lebelo le bonoang ke ntho ke…
A. 0,5 ms-2
B. 2 ms-2
C. 2,5 ms-2
D. 3 ms-2
E. 5 ms-2
Puisano
Hoa tsebahala :
Boima ba ntho (m) = 5 kg
4. Lipotso tsa Tlhahlobo ea Naha ea Fisiks ea SMA ea 2012/2013 SA 67 No. 5
Ntho e boima ba 5,0 kg e hulwa ka thapo hodimo sebakeng se sekametseng ka matla a 71 N (g = 10 ms s).-2, sebe sa 37o = 0,6, cos 37o = 0,8). Haeba coefficient ea khohlano pakeng tsa ntho le sefofane e le 0,4, lebelo le bonoang ke ntho ke…
A. 0,5 ms-2
B. 2 ms-2
C. 2,5 ms-2
D. 3 ms-2
E. 5 ms-2
Puisano
Hoa tsebahala :
Boima ba ntho (m) = 5 kg
Ho potlaka ka lebaka la matla a khoheli (g) = 10 m/s2
Boima ba ntho (w) = mg = (5)(10) = 50 Newtons
Matla F = 71 Newton
Sebe sa 37o = 0,6
Tše 37o = 0,8
Khokahano ea khohlano = 0,4
E botsitsoe Ho potlaka ha ntho (a)
Jawab :
Matla a Phello
Qala ka ho bala matla a hlahang a sebetsang nthong eo.
Karolo ea matla a khoheli e bapileng le sefofane se sekametseng :
wx = w sebe θ = (50)(sebe 37) = (50)(0,6) = 30
Karolo ea matla a khoheli e otlolohileng ho sefofane se sekametseng :
wy = w cos θ = (50)(cos 37) = (50)(0,8) = 40
Matla a tloaelehileng :
N = wy = 40
Matla a khohlano a Kinetic :
fk = µk N = (0,4)(40) = 16
Matla a hlahang a sebetsang sebakeng se sekametseng:
∑F = F – wx - fk = 71 – 30 – 16 = 25 Li-Newton
Ho potlaka ha ntho
Ho potlaka ha ntho ho balwa ho sebediswa foromo ya molao wa bobedi wa Newton:
a = ∑F / m = 25 / 5 = 5 m/s2
Karabo e nepahetseng ke E.
5.
Sheba setšoantšo! Lebokose le qala ka ho phomola, ebe le huloa ka matla a holimo F a bapileng le sefofane se sekametsengBoima ba boloko ke 8 kg, coefficient ea khohlano ke µs = 0,5 le θ = 45o. E le hore boloko e nyolohele holimo, matla a F a tlameha ho ba….
A. 40 N
B. 60 N
C. 60√2 N
D. 80 N
E. 80√2 N
Puisano
Hoa tsebahala :
Koefficient khohlano e sa fetoheng (µs= 0,5
Sekhutlo (θ) = 45o
Ho potlaka ka lebaka la matla a khoheli (g) = 10 m/s2
Boima ba boloko (m) = dikilogerama tse 8
Boima ba boloko (w) = mg = (8 kg)(10 m/s2) = 80 kg m/s2 = 80 Newton
E botsitsoe : Boholo ba matla a F hoo boloko bo tla nyolohela hodimo
Jawab :
Boloko bo nepahetseng bo tla nyoloha haeba F ≥ wx + fs.
Karolo ea matla a khoheli e bapileng le sefofane se sekametseng :
wx = w sebe θ = (80)(sebe 45) = (80)(0,5√2) = 40√2
Karolo ea matla a khoheli e otlolohileng ho sefofane se sekametseng :
wy = w cos θ = (80)(cos 45) = (80)(0,5√2) = 40√2
Matla a tloaelehileng :
N = wy = 40√2
Matla a khohlano a sa fetoheng :
fs = µs N = (0,5)(40√2) = 20√2
Boholo ba matla a F e le hore boloko bo ka nyolohela hodimo :
F ≥ wx + fs
F ≥ 40√2 + 20-2
F ≥ 60√2 Newton
Karabo e nepahetseng ke C.
6.
Sekotwana se boima ba 8 kg se beoa sebakeng se sekametseng ka thata jwalo ka ha ho bontshitswe setshwantshong se ka tlase. Matla a fokolang a kantle a hlokahalang ho thibela sekotwana ho thella ke… (sebe sa 37o = 0,6, cos 37o = 0,8, g = 10 ms-2, µk = 0,1)
A. 6,4 N
B. 4,6 N
C. 48,5 N
D. 54,4 N
E. 68,8 N
Puisano
Hoa tsebahala :
Boima ba boloko (m) = 8 kg
Ho potlaka ka lebaka la matla a khoheli (g) = 10 m/s2
Boima ba boloko (w) = mg = (8)(10) = 80 Newton
Sebe sa 37o = 0,6
Tše 37o = 0,8
Khokahano ea kinetic ea khohlano (µk= 0,1
E botsitsoe : Matla a ka ntle a bonyane (F) a tšoereng boloko e le hore boloko bo se ke ba thella
Jawab :
Boloko ha bo thellele tlase haeba F = wx
Karolo ea matla a khoheli e bapileng le sefofane se sekametseng :
wx = w sebe θ = (80)(sebe 37) = (80)(0,6) = 48
fk = µk N = (0,1)(64) = 6,4
Matla a fokolang F e le hore boloko bo se ke ba thella :
F + fk - wx = 0
F = wx - fk = 48 – 6,4 = 41,6 Newton
7.
Ntho e boima ba 5,0 kg e hulwa ka thapo hodimo sebakeng se sekametseng ka matla a 71 N (g = 10 ms s).-2, sebe sa 37o = 0,6, cos 37o = 0,8). Haeba coefficient ea khohlano pakeng tsa ntho le sefofane e le 0,4, lebelo le bonoang ke ntho ke…
A. 0,5 ms-2
B. 2 ms-2
C. 2,5 ms-2
D. 3 ms-2
E. 5 ms-2
Puisano
Hoa tsebahala :
Boima ba ntho (m) = 5 kg
Ho potlaka ka lebaka la matla a khoheli (g) = 10 m/s2
Boima ba ntho (w) = mg = (5)(10) = 50 Newtons
Matla F = 71 Newton
Sebe sa 37o = 0,6
Tše 37o = 0,8
Khokahano ea khohlano = 0,4
E botsitsoe Ho potlaka ha ntho (a)
Jawab :
Matla a Phello
Qala ka ho bala matla a hlahang a sebetsang nthong eo.
Karolo ea matla a khoheli e bapileng le sefofane se sekametseng :
wx = w sebe θ = (50)(sebe 37) = (50)(0,6) = 30
Karolo ea matla a khoheli e otlolohileng ho sefofane se sekametseng :
wy = w cos θ = (50)(cos 37) = (50)(0,8) = 40
Matla a tloaelehileng :
N = wy = 40
Matla a khohlano a Kinetic :
fk = µk N = (0,4)(40) = 16
Matla a hlahang a sebetsang sebakeng se sekametseng:
∑F = F – wx - fk = 71 – 30 – 16 = 25 Li-Newton
Ho potlaka ha ntho
Ho potlaka ha ntho ho balwa ho sebediswa foromo ya molao wa bobedi wa Newton:
a = ∑F / m = 25 / 5 = 5 m/s2
Karabo e nepahetseng ke E.
8. Sheba setshwantsho! Tlolo e qala ka ho phomola, ebe e hulwa ka matla a F ho ya hodimo ho bapa le sefofane se sekametseng. Boima ba boloko ke 2 kg, coefficient ya static friction = 0,3 mme angle = 45o. E le hore boloko e tsamaee ho ea holimo, matla a F a tlameha ho ba… g = 10 m/s2
Puisano
Hoa tsebahala hore:
m = 2 kg, g = 10 m/s2, = 45o, μs = 0,3
Potso: E le hore boloko bo tsamaee hantle ho ea holimo, matla a F a maholo hakae?
Karabo:
Tlhahisoleseding: F = matla a ho tsikinyeha, w = matla a kgoheli, wx = karolo ea boima ba boloko e bapileng le bokaholimo ba sefofane se sekametseng, wy = karolo ea boima ba boloko e otlolohileng holim'a sefofane se sekametseng, N = matla a tloaelehileng, fs = matla a khohlano a sa fetoheng.
Potsong ena, coefficient ea khohlano e sa fetoheng e tsejoa, sena se bolela hore bokaholimo ba sefofane se sekametseng bo makukuno hoo ho nang le matla a khohlano a thibelang motsamao oa block.
E le hore boloko e nyolohele holimo, matla a F a tlameha ho lekana le w.x +fsNtho e nyolohela hodimo ha F e le kgolo ho feta wx +fs.
w = mg = (2)(10) = 20 Newtons
wx = sebe sa 45o = (20)(½ √2) = 10√2 Li-Newton
wy = w cos 45o = (20)(½√2) = 10√2 Li-Newton
N = wy = 10√2
fs = μs N = (0,3)(10√2) = 3√2 Li-Newton
E le hore boloko e tla nyolohela holimo ka nako eo:
F = wx +fs = 10√2 + 3√2= 13√2 Li-Newton
Karabo e nepahetseng ke C.
9. Ntho e boima ba 2 kg e beoa sebakeng se sekametseng joalo ka ha ho bontšitsoe setšoantšong se ka tlase. Haeba coefficient ea khohlano e sa fetoheng pakeng tsa boloko le sebaka se sekametseng e le 0,2√3 le g = 10 ms-2, ebe matla a hlahang a tsamaisang ntho ke...

Puisano
Hoa tsebahala hore:
m = 2 kg, g = 10 m/s2, = 30o, μs = 0,2√3
Botsitswe: Matla a hlahang a tsamaisang ntho?
Karabo:
Khohlano e lula e thibela motsamao oa ntho, ka hona tataiso ea matla a khohlano e bontšoa e le khahlanong le tataiso ea motsamao oa ntho. Ntho e nkoa e le e theohelang tlaase, kahoo matla a khohlano a bontšoa e le a holimo. Ntho e nkoa e le e theohelang tlaase hobane ha ho na matla a e hulang holimo.
w = mg = (2)(10) = 20 Newtons
wx = sebe sa 30o = (20)(½) = 10 Newton
wy = w cos 30o = (20)(½ √3) = 10√3 Li-Newton
N = wy = 10√3 Newton
fs = μs N = (0,2√3)(10√3) = (2)(3) = 6 Newtons
Matla a hlahang a tsamaisang ntho ke:
F = wx - fs = 10 – 6 = 4 Newton
wx e kholo ho feta fs kahoo ntho e theohela tlase, ka lehlakoreng la wx.
Karabo e nepahetseng ke A.
Mohloli oa lipotso:
Lipotso tsa Fisiks tsa Tlhahlobo ea Naha bakeng sa Sekolo se Phahameng sa Thuto e Phahameng/Sekolo se Phahameng sa Mosebetsi