Lipotso tsa Mohlala oa Liakhaonto tsa Lichelete
Tlaleho ea lichelete ke mokhoa oa ho rekota, ho arola, ho akaretsa le ho tlaleha litšebelisano tsa lichelete tsa mokhatlo ho hlahisa lipolelo tsa lichelete tse molemo ho basebelisi (botsamaisi, batseteli, bakoloti le ba bang). Bakeng sa baithuti, baithuti ba koleche le litsebi tse qalang, tsela e sebetsang ka ho fetisisa ea ho utloisisa tlaleho ea lichelete ke ho sebetsa mathateng a ts'ebetso a tšoanang le linyeoe tsa bophelo ba sebele.
Sehloohong sena, o tla fumana lipotso tse 'maloa tsa mohlala oa boikarabello ba lichelete tse akaretsang lihlooho tsa bohlokoa tse kang equation ea motheo ea boikarabello, lingoloa tse akaretsang tsa koranta, liphetoho, tokisetso e bonolo ea setatemente sa lichelete, le tlhahlobo ea litšebelisano. Potso ka 'ngoe e kenyelletsa tlhaloso e khutšoanyane e le hore u ka lekanya kutloisiso ea hau le ho lokisa likarabo tsa hau.
-
1. Mohlala oa Lipotso tsa Motheo tsa Tekanyo ea Liakhaonto
Tekanyo ea motheo ea boikarabello ke:
Matlotlo = Melato + Tekatekano
Potso ea 1
Qalong ea khoeli, PT Maju e ne e e-na le thepa ea Rp120.000.000 le melato ea Rp45.000.000. Equity ea k'hamphani ke eng?
Puisano:
Equity = Thepa − Melato
Equity = 120.000.000 − 45.000.000 = Rp75.000.000
-
2. Mohlala oa Lipotso tsa Tlhahlobo ea Tšusumetso ea Litšebelisano
Ho utloisisa tšusumetso ea litšebelisano liak'haonteng ho bohlokoa pele ho ngoloa koranteng.
Potso ea 2
Khamphani e fumana Rp10.000.000 ka chelete ho tsoa ho moreki e le tefo ea akhaonto e ka amoheloang. Hlalosa keketseho/phokotso akhaonteng.
Likarabo le Puisano:
– Keketseho ea chelete ka Rp. 10.000.000 (keketseho ea thepa)
– Liakhaonto tse Lefelloang li fokotsehile ka Rp. 10.000.000 (thepa e fokotsehile)
Thekisetsano ena ha e fetole matlotlo ohle, e fetisetsa feela mofuta oa matlotlo ho tloha ho li-receivable ho ea ho chelete.
-
3. Mohlala oa Lipotso tsa Koranta e Akaretsang
Koranta e akaretsang e tlaleha ditransekshene tse itshetlehileng hodima molaomotheo wa debit-credit.
Potso ea 3
Ka la 3 Pherekhong, khamphani e ile ea reka thepa ea ofisi ka chelete ea Rp2.500.000. Lokisetsa tlaleho ea kakaretso ea koranta.
Karabo:
– Debit: Thepa Rp. 2.500.000
– Mokitlane: Tjhelete Rp. 2.500.000
Koranta:
Lisebelisoa (D) 2.500.000
Chelete (K) 2.500.000
-
4. Mohlala oa Lipotso tsa Koranta ea Thekiso le Theko (E bonolo)
Ho diakhaonto, ditransekshene tsa mokitlane hangata di hlahisa di-receivable kapa di-leaveable.
Potso ea 4
Ka la 10 Pherekhong, khamphani e ile ea rekisa thepa ka mokitlane oa Rp8.000.000. Lokisetsa tlaleho e akaretsang ea koranta (hlokomoloha COGS).
Karabo:
– Debit: Liakhaonto tse ka Lefelloang Rp. 8.000.000
– Mokitlane: Thekiso ea Rp. 8.000.000
Haeba ho elwa hloko COGS, ho hlokahala dingolwa tse ding tsa koranta bakeng sa thepa le COGS. Leha ho le jwalo, bakeng sa koetliso ya motheo, dingolwa tsa koranta tse fihlang ho lekeno di lekane.
-
5. Mohlala oa Bothata ba ho Fokotseha ha Thepa e sa Feleng
Ho theoha ha boleng ho hlalosa kabo ea litšenyehelo tsa thepa e sa fetoheng nakong ea nako ea eona ea ts'ebeliso.
Potso ea 5
Khamphani e rekile koloi ka Rp120.000.000, ka boleng bo setseng ba Rp20.000.000, le bophelo bo botle ba lilemo tse 5. Bala litšenyehelo tsa selemo le selemo tsa ho theoha ha boleng u sebelisa mokhoa o otlolohileng.
Puisano:
Litšenyehelo tsa ho theoha ha boleng = (Litšenyehelo tsa ho Fumana − Boleng ba Masala) / Bophelo bo Molemo
= (120.000.000 − 20.000.000) / 5
= 100.000.000/5
= Rp. 20.000.000 ka selemo
Bukana ea Liphetoho (qetellong ea selemo):
Litšenyehelo tsa ho Fokotseha ha Boleng ba Koloi (D) 20.000.000
Ho Fokotseha ha Boleng ba Koloi bo Bokelletsoeng (K) 20.000.000
-
6. Mohlala oa Lipotso tsa Tokiso (Accrual le Dferral)
Ho lokisa dingolwa hoa hlokahala e le hore dipehelo tsa ditjhelete di bontshe maemo a sebele qetellong ya nako.
Potso ea 6 (Litšenyehelo tse Lefelloang Pele)
Ho tloha ka la 1 Hlakola, khamphani e ne e lefile Rp12.000.000 ka rente ea ofisi ka likhoeli tse 12. Ka la 28 Hlakola, ke litšenyehelo tse kae tsa rente tse ileng tsa bonoa 'me chelete e setseng ea rente e lefelletsoeng pele e ne e le bokae?
Puisano:
Litšenyehelo tsa rente ka khoeli = 12.000.000 / 12 = Rp. 1.000.000
Tekanyo ea rente e lefuoang esale pele qetellong ea Hlakola = 12.000.000 − 1.000.000 = Rp11.000.000
Koranta ea liphetoho tsa pheletso ea Hlakola:
Litšenyehelo tsa Rente (D) 1.000.000
Rente e Lefelloang Pele (K) 1.000.000
-
7. Mohlala oa Potso e Bonolo ea ho Lokisetsa Tlaleho ea Phaello le Tahlehelo
Setatemente sa lekeno se hlahisa lekeno le litšenyehelo ho bala phaello kapa tahlehelo e setseng.
Potso ea 7
Lintlha tsa khamphani bakeng sa Hlakubele:
– Chelete e kenang bakeng sa tšebeletso ea Rp. 25.000.000
– Litšenyehelo tsa moputso tsa Rp. 10.000.000
– Bili ea motlakase Rp. 1.500.000
– Litšenyehelo tsa lisebelisoa Rp. 2.000.000
Theha kakaretso ea phaello le tahlehelo 'me u bale phaello e hloekileng.
Karabo:
Kakaretso ea Litšenyehelo = 10.000.000 + 1.500.000 + 2.000.000 = Rp13.500.000
Phaello e Hloekileng = Lekeno − Kakaretso ea Litšenyehelo
= 25.000.000 − 13.500.000 = IDR 11.500.000
Ringkasan:
Chelete e Keneng Tšebeletsong: Rp25.000.000
Kakaretso ea Litšenyehelo: Rp13.500.000
Phaello e Hloekileng: Rp11.500.000
-
8. Mohlala oa Lipotso tsa Tlaleho ea Phetoho ea Tekano
Polelo ea liphetoho ho equity e bontša liphetoho ho capital ka lebaka la phaello/tahlehelo le litšebelisano tsa mong'a ntlo.
Potso ea 8
Chelete ea pele ea Rp50.000.000. Phaello e setseng ea Rp11.500.000. Mong'a ntlo o ntša Rp3.000.000 ka chelete ea poraefete. Bala chelete ea ho qetela.
Puisano:
Motse-moholo oa ho qetela = Motse-moholo oa pele + Phaello ea nete − Private
= 50.000.000 + 11.500.000 − 3.000.000
= Rp58.500.000
-
9. Mohlala oa Leqephe la Tekanyo le Bonolo
Leqephe la tekanyo le hlahisa boemo ba thepa, mekitlane le equity ka letsatsi le itseng.
Potso ea 9
Ho tloha ka la 31 Hlakubele, khamphani e ne e e-na le:
– Chelete Rp. 18.000.000
– Liakhaonto tse ka Lefelloang Rp. 7.000.000
– Thepa Rp. 2.500.000
– Thepa Rp. 40.000.000
– Liakhaonto tse Lefelloang Rp. 6.000.000
– Chelete e felletseng (ho tsoa potsong e fetileng) Rp. 58.500.000
Lokisetsa leqephe le bonolo la tekanyo 'me u hlahlobe tekanyo.
Puisano:
Thepa Kaofela = 18.000.000 + 7.000.000 + 2.500.000 + 40.000.000 = Rp67.500.000
Kakaretso ea Melato + Equity = 6.000.000 + 58.500.000 = Rp64.500.000
Hobane ha e leka-lekane, ho bolela hore ho na le data e sieo (mohlala, ho theoha ha boleng bo bokelletsoeng, mekitlane e meng, kapa lipalo tsa equity ha li lumellane). Ena ke mohlala oa bohlokoa oa kamoo leqephe la tekanyo le lokelang ho leka-lekana kateng. Ho leka-lekanya, ho hlokahala tokiso ea data kapa akhaonto e eketsehileng ea Rp3.000.000. Mohlala, haeba ho na le Rp3.000.000 moputsong o sa tlalehoang o lokelang ho lefshoa, joale:
Mekitlane e fetoha Rp9.000.000
Kakaretso ea Melato + Equity = 9.000.000 + 58.500.000 = Rp67.500.000 (e leka-lekaneng)
-
Ho koala
Lipotso tsa mokhoa oa ho itloaetsa oa akhaonting ea lichelete li u thusa ho utloisisa likhopolo ka mokhoa o sebetsang, ho tloha ho equation ea motheo ea akhaonting ho ea ho lokisa lipolelo tsa lichelete. Senotlolo sa ho rarolla lipotso ke ho utloisisa mefuta ea litšebelisano, ho khetholla liakhaonto tse amehang, ho rekota mekitlane le mekitlane ka nepo, le ho netefatsa hore liphetho tsa ho qetela lia ts'oana ebile li leka-lekane.
Haeba o rata, nka etsa sephutheloana sa lipotso tse ling tse 20-30 tse nang le linotlolo tsa likarabo, kapa ka tsepamisa maikutlo sehloohong se itseng joalo ka ho lokisa lintho tse kentsweng, lenane la thepa (FIFO/AVG), poelano ea banka, kapa lipolelo tsa phallo ea chelete.
