Mehlala e 7 ea Lipotso tse Tšoanang tsa Motsamao o Molele
1. Sethuthuthu se tsamaya moleng o otlolohileng ka lebelo le sa fetoheng la 10 m/s. Fumana sebaka se tsamauoang ke sethuthuthu kamora metsotsoana e 10 le metsotsoana e 60.
Puisano
Lebelo le sa fetoheng = 10 m/s kapa limithara tse 10 ka motsotsoana ho bolela hore sethuthuthu se tsamaea limithara tse 10 motsotsoana o mong le o mong.
Kamora metsotsoana e 2, sethuthuthu se tsamaya dimithara tse 20,
Kamora metsotsoana e 5, sethuthuthu se tsamaya dimithara tse 50,
Kamora metsotsoana e 10, sethuthuthu se tsamaya dimithara tse 100.,
Kamora metsotsoana e 60, sethuthuthu se tsamaya dimithara tse 600..
2. Koloi e tsamaya moleng o otlolohileng ka lebelo le sa fetoheng la 72 km/h. Fumana sebaka seo koloi e se tsamayang kamora ho tsamaya metsotso e 2 le metsotso e 5.
Puisano
72 km/h = (72)(limithara tse 1000) / metsotsoana e 3600 = 72000 / metsotsoana e 3600 = limithara tse 20/motsotsoana.
Lebelo le sa fetoheng la limithara tse 20 ka motsotsoana le bolela hore koloi e tsamaea limithara tse 20 motsotsoana o mong le o mong.
Kamora metsotsoana e 120 kapa metsotso e 2, sethuthuthu se tsamaya sebaka sa (20)(120) = limithara tse 2400,
Kamora metsotsoana e 300 kapa metsotso e 5, sethuthuthu se tsamaya sebaka sa (20)(300) = limithara tse 6000.
3. Ntho e tsamaya ka mola o otlolohileng dimithara tse 100 metsotswana e meng le e meng e 50. Fumana lebelo la ntho eo!
Puisano
Limithara tse 100 / metsotsoana e 50 = limithara tse 10 / metsotsoana e 5 = limithara tse 2/motsotsoana.
4. Lebelo la motsamao oa ntho ho latela kerafo e ka tlase ke….
Puisano
Lebelo = sebaka / nako
Lebelo = limithara tse 2 / motsotsoana o le mong = limithara tse 4 / metsotsoana e 2 = limithara tse 6 / metsotsoana e 3 = limithara tse 8 / metsotsoana e 4 = limithara tse 2/motsotswana.
5. Likoloi A le B li tsamaellana ka lebelo le sa fetoheng tseleng e otlolohileng. Ha sebaka se pakeng tsa likoloi tse peli e le limithara tse 100, koloi A e tsamaea ka lebelo le sa fetoheng la 10 m/s, koloi B e tsamaea ka lebelo le sa fetoheng la 40 m/s. Fumana (a) sebaka se tsamailoeng ke koloi A pele o feta koloi B (b) nako e tsamailoeng ke koloi B pele o feta koloi A.
Puisano
Koloi A e tsamaya ka lebelo le sa fetoheng la limithara tse 10 ka motsotsoana, ho bolelang hore koloi A e tsamaya ka limithara tse 10 motsotsoana o mong le o mong. Kamora metsotsoana e 2, koloi A e tsamaya sebaka se selelele Monyetla oa 20.
Koloi ea B e tsamaea ka lebelo le sa fetoheng la limithara tse 40 ka motsotsoana, ho bolelang hore koloi ea A e tsamaea ka limithara tse 40 motsotsoana o mong le o mong. Kamora metsotsoana e 2, koloi B e tsamaya sebaka se selelele Monyetla oa 80.
Limithara tse 20 + limithara tse 80 = limithara tse 100.
(a) Sebaka se tsamauoang ke koloi A pele ho feta koloi B ke Monyetla oa 20Sebaka se tsamauoang ke koloi B pele ho feta koloi A ke Monyetla oa 80.
(b) Nako eo koloi B e lokelang ho tsamaea ka yona pele e feta koloi A ke Metsotsoana e 2Nako e pakeng tsa koloi A le koloi B ke Metsotsoana e 2
6. Tafole e latelang e na le sebaka le nako ea leeto la ntho!

Seithuti se entse teko ka motsamao oa lintho tse peli ka makhetlo a mararo, joalo ka ha ho bontšitsoe tafoleng e kaholimo. Mofuta oa motsamao o etsahetseng linthong tsa 1 le tsa 2, ka ho latellana, e ne e le...
A. GLB le GLBB lia lieha
B. GLB e Potlakileng le GLBB
C. GLBB e Potlakileng le GLB
D. GLBB le GLB tse fokotsehileng
Puisano
Ntho ea 1:
v = s / t
Tlhaloso: v = lebelo, s = sebaka, t = nako
v = 60/15 = 4 cm/s
v = 80/20 = 4 cm/s
v = 100/25 = 4 cm/s
Lebelo la ntho le sa fetoheng = motsamao o lekanang wa mola (GLB).
Ntho ea 2:
v = s / t
Tlhaloso: v = lebelo, s = sebaka, t = nako
v = 4/2 = 2 cm/s
v = 9/3 = 3 cm/s
v = 25/5 = 5 cm/s
Lebelo la ntho lea eketseha = motsamao o potlakileng o otlolohileng ka ho lekana (GLBB).
Karabo e nepahetseng ke B.
7. Setsomi se ka koloing ea sona se lelekisa khama. Koloi e tsamaea ka lebelo la 72 km/h 'me khama e matha ka lebelo la 64,8 km/h. Ha sebaka se pakeng tsa koloi le khama se le 202 m, setsomi se thunya sethunya sa sona. Kulo e tsoa ka har'a moqomo oa sethunya ka lebelo la 200 m/s khahlano le moqomo oa sethunya. Kulo e otla khama ka mor'a nako ea….
- Metsotsoana e 0,5
- Metsotsoana e 1
- Metsotsoana e 1,25
- Metsotsoana e 1,5
Puisano
Hoa tsebahala hore:
Lebelo la koloi (v)b) = 72 km/h = (72) (1000 m) / 3600 s = 20 m/s
Lebelo la khama (v)r) = 64,8 km/h = (64,8) (1000 m) / 3600 s = 64800 m / 3600 s = 18 m/s
Ha sethunya se thunngoa, sebaka se pakeng tsa koloi le khama = limithara tse 202
Lebelo la likulo (v)p) = 20 m/s + 200 m/s = 220 m/s
Sethunya se tshwerwe ke setsomi se ka koloing se tsamayang ka lebelo la 20 m/s e le hore lebelo la kulo le lona le eketswe lebelong la koloi.
O botsitse: Kulo e ile ea otla khama ka mor'a ho feta ha nako….
Karabo:
Nka hore koloi le khama li tsamaea ka mola o otlolohileng ka lebelo le sa fetoheng.
Foromo ea lebelo: v = s / t kapa s = vt
Tlhaloso ea foromo: v = lebelo, s = sebaka, t = nako
Sebaka se tsamauoang ke khama = 202 + Xr = 202 + vr t = 202 + 18 t
Sebaka sa likulo = Yp = vp t = 220 t
Ha kulo e otla kgama, sebaka se tsamailweng ke kulo = sebaka se tsamailweng ke kgama.
Sebaka sa leeto la likhama = Sebaka sa leeto la likulo
202 + 18 t = 220 t
202 = 220 t – 18 t
202 = 202 t
t = 202/202
t = metsotsoana e 1
Karabo e nepahetseng ke B.
Lipotso tse tšoanang tsa motsamao o otlolohileng
1. Sethuthuthu se tsamaya moleng o otlolohileng ka lebelo le sa fetoheng la 12 m/s. Fumana sebaka se tsamauoang ke sethuthuthu kamora metsotsoana e 4 le metsotsoana e 7.
2. Koloi e tsamaya moleng o otlolohileng ka lebelo le sa fetoheng la 36 km/h. Fumana sebaka seo koloi e se tsamayang kamora ho tsamaya metsotso e 3 le metsotso e 8.
3. Ntho e tsamaya ka mola o otlolohileng dimithara tse 200 metsotswana e meng le e meng e 50. Fumana lebelo la ntho eo!
4. Lebelo la motsamao oa ntho ho latela kerafo e ka tlase ke….
5. Likoloi A le B li tsamaellana ka lebelo le sa fetoheng tseleng e otlolohileng. Ha sebaka se pakeng tsa likoloi tse peli e le limithara tse 120, koloi A e tsamaea ka lebelo le sa fetoheng la 20 m/s, koloi B e tsamaea ka lebelo le sa fetoheng la 40 m/s. Fumana (a) sebaka se tsamailoeng ke koloi A pele o feta koloi B (b) nako e tsamailoeng ke koloi B pele o feta koloi A.
[Senyesemane: Lebelo le sa fetoheng – mathata le ditharollo ]