Mupiro waNelson Mandela mukurwisa rusaruraganda

Mupiro waNelson Mandela mukurwisa rusaruraganda

Nelson Rolihlahla Mandela mumwe wevanhu vane simba guru munhoroondo yeSouth Africa uye kurwira kodzero dzevanhu pasi rose. Zita rake rinoenderana nekuramba rusaruraganda, hurongwa hwekusarurana kwemarudzi hwakatangwa nehurumende yeSouth Africa kubvira muna 1948. Mupiro waMandela mukurwisa rusaruraganda hausi pachena chete muzviito zvake zvematongerwo enyika uye musangano rake, asiwo muhushingi hwake hwetsika, mazano ake ekurwira, uye kugona kwake kuvaka kuyanana kwenyika. Chinyorwa chino chinoongorora basa raNelson Mandela uye mipiro mikuru mukuparadza rusaruraganda uye kuumba South Africa ine democracy.

Mavambo eRusaruraganda neKubatanidzwa kwaMandela Pakutanga

Rusaruraganda rwaive mutemo wenyika waitonga rusaruraganda, uchibvisa kodzero dzezvematongerwo enyika nedzemagariro evanhu vatema vazhinji, uye uchideredza rusununguko rwavo rwekufamba kuburikidza nemitemo yakasiyana-siyana yakaita semitemo yemapasi (mapepa ekufambisa), kupatsanura nzvimbo dzekugara, dzidzo, uye zvivakwa zveveruzhinji. Mumamiriro ezvinhu ekusaruramisira uku, Mandela—akazvarwa muna 1918 kuMvezo—akakura achinzwisisa kudzvinyirirwa nekusarongeka.

Mushure mekudzidza mutemo nekugara muJohannesburg, Mandela akatanga kushanda muAfrican National Congress (ANC), sangano rezvematongerwo enyika rakazova muzinda wekurwisa rusaruraganda. Kupinda kwake muANC kwakaratidza kutanga kwemupiro wake wenguva refu: haana kungova nhengo chete, asiwo mutungamiriri ane hungwaru akabatsira kugadzira nzira yakarongeka yekupikisa.

Kuvaka Sangano: ANC Youth League uye Kuunganidza Vanhu Vakawanda

Chimwe chezvinhu zvikuru zvakabatsira Mandela pakutanga kwehondo kwaive kubatanidzwa kwake mukuumbwa kweANC Youth League muna 1944. Pamwe chete nevamwe vanhu vakaita saWalter Sisulu naOliver Tambo, Mandela akakurudzira ANC kuti ive yakasimba, yazvino, uye yakanangana nekuita mhirizhonga. Youth League yaida hurongwa hwaipfuura zvikumbiro kana kutaurirana zvisina kurongwa asi huchikurudzira vanhu kuti vaunganidze hurumende uye kusimudzira nyika.

VERENGA ZVIMWEWO  Mupiro waNikola Tesla munyika yesainzi

Mandela akaitawo basa guru muDefiance Campaign ya1952, chirongwa chekusateerera mitemo yerusaruraganda. Izvi zvaisanganisira kuratidzira, kuratidzira murunyararo, uye kutyorwa kwemutemo nemaune kuratidza kusaruramisira kwehurongwa. Chirongwa ichi chakawedzera rutsigiro rweveruzhinji kuhondo yekurwisa rusaruraganda, kusimbisa kuzivikanwa kwevanhu vakadzvinyirirwa, uye kukwezva kutariswa kwenyika dzakawanda.

Mupiro seGweta: Kuramba Kuburikidza Nenzira Dzemutemo

Mandela aisangoshanda mubasa iri chete, asiwo aibatsira kuburikidza nebasa rake segweta. Pamwe chete naOliver Tambo, akatanga kambani yekutanga yemagweta evatema muJohannesburg, Mandela & Tambo. Kambani iyi yakava chinhu chakakosha kune vanhu vatema vari kusangana nerusarura rwemutemo, kusungwa zvisina tsarukano, kana kutyorwa kwekodzero dzavo dzakakosha. Kuburikidza nebasa rake remutemo, Mandela akaratidza kuti kuramba kwaigona kuwanikwa kwete chete kuburikidza nekuratidzira asiwo nekudzivirira zvakananga vanhu vakabatwa nerusaruraganda munzvimbo dzemasangano.

Mupiro uyu waikosha nekuti rusaruraganda rwaishanda kwete chete kuburikidza nechisimba chemuviri asiwo kuburikidza nemutemo: kudzvinyirirwa kwakaitwa kuti kuite sekwakakodzera pamutemo. Nekumira pamwe chete nevagari vakadzvinyirirwa, Mandela akapikisa hwaro hwepamutemo hwerusaruraganda uye akasimbisa kutenda kwekuti mutemo unofanira kushandira ruramisiro, kwete rusaruraganda.

Maitiro Ekuchinja: Kubva Pakusarwisa Kuenda Pakurwisa Zvombo

Sezvo kudzvinyirirwa kwehurumende kwakawedzera—kunyanya mushure medambudziko reSharpeville muna 1960, apo vakuru vakuru vakapfura vairatidzira vachipikisa mutemo wemapasi, zvikauraya vanhu vakawanda—sangano rekurwisa rusaruraganda rakasangana nedambudziko guru: nzira dzerunyararo dzaiwanzosangana nemhirizhonga yehurumende. Ndipo panguva iyi apo mipiro yaMandela mukuita sarudzo dzakaoma.

Mandela aive munhu akakosha mukuumbwa kweUmkhonto weSizwe (MK), bapiro reANC rine zvombo, muna 1961. MK yakaita zvirongwa zvekuparadza zvivakwa zvehurumende, ichida kumanikidza hurumende yerusaruraganda pasina kunanga vanhuwo zvavo. Maitiro aya anowanzo kurukurwa, asi kuna Mandela neANC panguva iyoyo, kuramba zvombo kwaive mhinduro yakasarudzwa yekuvharirwa kwenzvimbo dzezvematongerwo enyika uye hutsinye hwezviito zvehurumende.

VERENGA ZVIMWEWO  Gakava riri pamusoro pekuwanikwa kweAmerica naChristopher Columbus

Mupiro waMandela waisangova wekuti "kuchinja maitiro," asi kuti agadzire hurongwa hwaitarisa mamiriro ezvinhu ezvematongerwo enyika, njodzi dzerubatsiro, uye chinangwa chenguva refu: kugumisa rusaruraganda uye kuwana democracy.

Chibayiro neZviratidzo zveKuramba: Jeri seMunda weKurwira

Muna 1962, Mandela akasungwa ndokutongerwa kugara mujeri kweupenyu hwese muRivonia Trial muna 1964. Kutaura kwake kwekudzivirira mudare kwakava chimwe chezvirevo zvine simba zvikuru zvehondo yekurwisa rusaruraganda. Akasimbisa pfungwa yekuva nenzanga yakaenzana, yedemokrasi—pfungwa yaakati akanga akagadzirira kurwira kunyangwe zvaireva kubhadhara nehupenyu hwake.

Mumakore ake makumi maviri nemanomwe ari mujeri, kunyanya paRobben Island, Mandela akapa mupiro wakakosha sechiratidzo chetsika chekuramba. Kusungwa hakuna kumisa kufamba uku; pachinzvimbo, kwakasimbisa nyaya yekusaruramisira kwerusaruraganda mumaziso epasi rose. Mandela akava munhu anobatanidza mapoka akasiyana-siyana ekupikisa uye akakurudzira kubatana kwenyika dzakawanda, kusanganisira kumanikidzwa kwehupfumi hwepasi rose nezvematongerwo enyika pahurumende yerusaruraganda.

Mukati mejeri, Mandela aizivikanwawo semutungamiri ane hunhu hwakanaka uye hunyanzvi mukukurudzira hurukuro, kunyangwe nevarindi vejeri nevamiriri vehurumende. Maitiro aya akagadzira hwaro hwakakosha hwehurukuro dzemangwana.

Basa muKukurukurirana uye Kuchinja kweDemocratic

Zvipo zvaMandela zvakasvika pakakwirira paakasunungurwa muna 1990. Pane kukumbira kutsiva, Mandela akakurudzira hurukuro dzekugumisa rusaruraganda murunyararo. Akashanda pamwe chete nevamwe vatungamiriri veANC uye akataurirana nehurumende yevachena, kusanganisira Mutungamiriri F.W. de Klerk.

Mandela akabatsira kuti sangano iri rirambe rakatarisa zvinangwa zvaro zvematongerwo enyika: sarudzo dzakasununguka, kubviswa kwerusaruraganda, uye kuumbwa kwehurongwa hwedemocracy hune marudzi akasiyana-siyana. Munguva yekuchinja uku, South Africa yakatarisana nenjodzi yehondo yevagari vemo nekuda kwekusawirirana pakati pemapoka uye kushungurudzika kwenguva refu kwemhirizhonga yenyika. Pano, mupiro waMandela wakaonekwa muhutungamiriri hwake hwakadzikama, hunonyengetedza, asi hwakasimba.

VERENGA ZVIMWEWO  Kukosha kweHondo dzePunic

Sarudzo yekutanga yedemokrasi muna 1994 yaive chiitiko chakakosha. Mandela akasarudzwa kuva mutungamiri wekutanga mutema muSouth Africa, zvichiratidza kuguma kwerusaruraganda zviri pamutemo.

Kuyananiswa Kwenyika uye Kuvaka Remangwana

Semutungamiri wenyika, Mandela haana kungogumisa rusaruraganda chete asi akabatsirawo pakusimbisa tsika dzerudzi rutsva. Akakurudzira kuyanana kwenyika kudzivirira South Africa kuti isanyura mukutsiva. Danho rakakosha raive rutsigiro rwake kuTruth and Reconciliation Commission, iyo yaida kuburitsa chokwadi nezvekutyorwa kwekodzero dzevanhu kwakapfuura uye kupa nzvimbo yekupora.

Mandela akaratidza kuti kukunda kwechokwadi hakusi kungochinja vatongi chete, asi kuvaka hurongwa hunoremekedza chiremerera chevanhu. Izvi zvaive mupiro wenguva refu: zvichiita kuti democracy yeSouth Africa irambe iripo.

Simba rePasirose uye Nhaka yeKurwisa Rusaruraganda

Mipiro yaMandela inopfuura South Africa. Akava chiratidzo chepasi rose chekusimba mutsika, hutungamiriri hwetsika, uye kurwisa rusaruraganda. Zita rake rakakurudzira mafambiro ekurwisa rusaruraganda munyika dzakawanda, rakasimudzira kubatana kwepasi rose, uye rakashanda sechiyeuchidzo chekuti kusaruramisira kwakavakirwa pamasangano kunogona kupikiswa kuburikidza nekusanganiswa kweushingi, kurongeka, hurongwa, uye chiono cherubatsiro.

Nhaka yaMandela mukurwisana nerusaruraganda haisi chete mukukwanisa kwake kubvisa hurongwa hweudzvinyiriri, asiwo munzira yaaifungidzira remangwana: nyika umo kuzivikanwa kwerudzi hakutsananguri kukosha kwevanhu. Munyika ichiri kutarisana nerusaruraganda, kusashivirirana, uye kusaenzana, mipiro yaNelson Mandela ichiri kukosha uye inokurudzira nanhasi.

-

Kana muchida, ndinogona kugadzirisa chinyorwa ichi kuti chienderane neizvi: (1) maitiro erondedzero yedzidzo ine zvirevo, (2) chimiro chakazara chepepa rechikoro (sumo-hurukuro-mhedziso), kana (3) shanduro yemashoko chiuru yakakodzera mazwi (pari zvino iri pedyo nemashoko chiuru).

Siya mhinduro