Basa rinoitwa nemasimba ekuchengetedza simba rinogona kuwanikwa
Tarisa chinhu chinofamba chakamira kumusoro chobva chadzokera panzvimbo yacho yekutanga mushure mekusvika pakukwirira kwakanyanya. Kana chinhu chichifamba chakamira kumusoro, huremu hunoita basa re negative pachinhu chacho. Kana chinhu chichifamba chakakwira, kureba kwechinhu kunowedzera. Nokudaro, simba re gravitational potential rechinhu rinowedzerawo. Zvinogona kugumiswa kuti basa re negative rinoitwa nehuremu rakaenzana nekuwedzera kwesimba re gravitational potential rechinhu (PE).
W = – mgh
W = – mg (h)2 - h1) = – (PE2 - PE1) = -ΔPE
Kana chinhu chichifamba chakatwasuka pasi, simba regiravhiti rinoita basa rakanaka pachinhu chacho. Kana chinhu chichifamba chakatwasuka pasi, kureba kwechinhu kunoderera. Nokudaro, simba regiravhiti rechinhu rinodererawo. Zvinogona kugumiswa kuti basa rakanaka rinoitwa nesimba regiravhiti pachinhu chacho rakaenzana nekuderera kwesimba regiravhiti rechinhu chacho.
W = mgh
W = mg (h)1 - h2) = mgh1 – mgh2 = – (mgh2 – mgh1) = – (PE2 - PE1) = -ΔPE
Tarisa chinhu chakadzvanywa kuruboshwe pamwe chete nemagumo echitubu (ona mufananidzo 3). Kana chinhu chichifamba kuruboshwe, simba rechitubu rinoita basa rekuramba chinhu. Kana chinhu chichifamba kuruboshwe, kutsauka kwechitubu kunowedzera. Nokudaro, simba rekuramba chitubu rinowedzerawo. Zvinogona kugumiswa kuti basa rekuramba rinoitwa nechitubu rakaenzana nekuwedzera kwesimba rekuramba chitubu. Kana chinhu chichifamba kurudyi, simba rechitubu rinoita basa rekuramba chinhu. Kana chinhu chichifamba kurudyi, kutsauka kwechitubu kunoderera. Naizvozvo, simba rekuramba chitubu rinodererawo. Zvinogona kugumiswa kuti basa rekuramba rinoitwa nechitubu pachinhu rakaenzana nekudzikira kwesimba rekuramba chitubu.
Zvichienderana netsananguro iri pamusoro apa, zvinogona kutaurwa kuti basa rinoitwa nesimba rinochengetedza zvinhu rakaenzana nekuchinja kwesimba rechinhu. Kana simba rinochengetedza zvinhu rikaita basa rakanaka, simba rinoderera. Kusiyana neizvi, kana simba rinochengetedza zvinhu rikaita basa rakaipa, simba rinowedzerwa. Nokudaro, basa rinoitwa nesimba rinochengetedza zvinhu rakaenzana nekuchinja kwesimba rinochengetedza zvinhu.
Wc = -ΔPE
Muenzaniso wemubvunzo 6: Basa rinoitwa nesimba rinochengetedza uye simba rinogona kushandiswa
Chinhu chine huremu hwe1 kg chiri pakakwirira mamita mashanu kubva pasi. Kumhanya kwegiravhiti ndeye 10 m/s2Sarudza (a) basa rinoitwa nehuremu kana chinhu chabviswa pakakwirira kwemamita gumi pamusoro pepasi, (b) basa rinodiwa kuti chinhu chibviswe pakukwirira kwemamita gumi, uye (c) shanduko musimba regiravhiti rechinhu kana chinhu chabviswa pakukwirira kwemamita gumi.
Kukurukurirana:
Yakawanikwa: m = 1 kg, g = 10 m/s2 ,
(a) Basa nehukuru
W = – mg Δh
= – (1 kg)(10 m/s2)(5 m) = – 50 Joule
Huremu hunoshanda negative nekuti divi rehuremu rinopesana nedivi rekufamba kwechinhu.
(huremu huri mudivi rezasi, kufamba kwechinhu kuri mudivi rekumusoro).
(b) Kushanda nesimba rekusimudza
Kuti chinhu chacho chikwanise kusimudzwa, simba rekusimudza diki rinofanira kuenzana nehuremu.
= (1kg)(10m/s2)(5 m) = 50 Joule
W = wh = mg Δh
Basa rinoitwa nesimba rekusimudzira rakanaka sezvo gwara resimba rakafanana nerekubviswa.
(kusimudza simba kuri mudenga, kusuduruka kuri mudenga)
(c) Kuchinja kwesimba rinogona kuwanikwa
ΔPE = mg Δh
ΔPE = 50 Joule
Simba rekukwevera rechinhu ichi rinowedzera ne50 Joules.
Mibvunzo makumi maviri nemhinduro pamusoro pebasa rinoitwa nemasimba ekuchengetedza uye simba rinogona kuitika:
1. Mubvunzo: Masimba ekuchengetedza chii? Pindura: Masimba ekuchengetedza masimba masimba ayo basa rinoitwa harina chekuita negwara rakatorwa.
2. Mubvunzo: Basa rinoitwa nechisimba chekuchengetedza rine chekuita sei nekuchinja kwesimba rinogona kushandiswa? Pindura: Basa rinoitwa nesimba rinochengetedza zvinhu rakaenzana nekuchinja kusina kunaka kwesimba rinogona kushandiswa.
3. Mubvunzo: Taura muenzaniso unowanzoonekwa wesimba rinochengetedza zvinhu. Pindura: Simba regiravhiti muenzaniso wakajairika wesimba rinochengetedza zvinhu.
4. Mubvunzo: Sei kukakavadzana kusingaonekwi sesimba rekuchengetedza? Pindura: Nekuti basa rinoitwa nekukakavadzana rinoenderana nenzira inotorwa.
5. Mubvunzo: Simba rekukwevera zvinhu pasi rinoonekwa sei pachinhu chiri pedyo nepasi? Pindura: Simba rekukwevera pasi rinoratidzwa se ℎ, apo m iri huremu, g imhasuru inokonzerwa negiravhiti, uye h inhasuru iri pamusoro penzvimbo yekunongedzera.
6. Mubvunzo: Simba rinogona kushata here? Pindura: Ehe, simba rinogona kuva risina kunaka zvichienderana nesarudzo yenzvimbo yekunongedzera.
8. Mubvunzo: Kana simba ringangowanikwa rehurongwa rikawedzera, chii chinoitika kusimba rekinetic, tichifunga kuti hapana basa rekunze raitwa? Pindura: Simba remagetsi rinoderera nechiyero chimwe chete neicho simba rinogona kuwedzera, zvichichengetedza kuchengetedza simba remagetsi.
9. Mubvunzo: Ndezvipi zvinodiwa kuti simba remagetsi richengetwe? Pindura: Simba remakanika rinochengetedzwa kana masimba anochengetedza chete achibata basa pane imwe system.
10. Mubvunzo: Muhurongwa hwakavharwa umo masimba ekuchengetedza chete ari kushanda, chii chingataurwa nezvesimba rese remakanika? Pindura: Simba rose remakanika rinoramba riripo.
11. Mubvunzo: Simba ringangowanikwa remagetsi rinoonekwa sei mumunda wemagetsi? Pindura: Simba rinogona kuwanikwa , apo q iri chaji uye V iri potential.
12. Mubvunzo: Sei kusimudza chinhu mumunda wegiravhiti kuchiwedzera simba racho? Pindura: Nekuti basa rinoitwa rinopesana nesimba rinokwevera zvinhu pasi kuti risimudze chinhu, icho chinochengetwa sesimba rinogona kuitika.
13. Mubvunzo: Basa rinoitwa sei nechisimba chekuchengetedza zvinhu zvisina kurongwa? Pindura: Basa remambure rinoitwa nechisimba chekuchengetedza pamusoro pechivharo chakavharwa harisi zero.
14. Mubvunzo: Simba rinogona kushandiswa rinoenderana sei nekugadzikana? Pindura: Panzvimbo apo simba rinogona kushandiswa riri shoma, hurongwa hwacho hunogadzikana.
15. Mubvunzo: Zvinhu zviviri zviri pahurefu hwakasiyana zvinogona kuva nesimba rakafanana rekukwevera zvinhu pasi here? Pindura: Ehe, vanogona, zvichienderana nesarudzo yedanho rekutarisa simba rinogona kushandiswa.
16. Mubvunzo: Sei tichiwanzosarudza ivhu senzvimbo yekutarisa simba regiravhiti? Pindura: Inopa ruzivo rwuri nyore uye rwunonzwisiswa nevanhu vose, kunyange hazvo chero pfungwa ipi zvayo ichigona kusarudzwa.
17. Mubvunzo: Muhurongwa hwakaparadzana hune masimba anochengetedza chete, kana simba rinogona kuderera ne10 J, simba rekinetic rinoshanduka zvakadii? Pindura: Kinetic energy inowedzera ne10 J.
18. Mubvunzo: Simba rinogona kushandiswa rinoenderana sei nesimba riri muminda yekuchengetedza zvinhu? Pindura: Simba iri ndiro divi risina kunaka resimba rinokwanisa kuoneka.
19. Mubvunzo: Kana chinhu chikafambiswa nenzira yesimba rinochengetedza zvinhu, simba racho rinogona kuchinja sei? Pindura: Simba rayo rinogona kuderera.
20. Mubvunzo: Zvinokwanisika here kuti chinhu chive nesimba remagetsi asi chisina simba remagetsi? Pindura: Ehe, zvinoenderana nesarudzo yenzvimbo yekunongedzera simba rinogona kushandiswa.
Mibvunzo nemhinduro idzi dzinofukidza pfungwa huru pamusoro pemasimba anochengetedza uye simba rinogona kushandiswa, izvo zvinoumba chikamu chakakosha chemakanika ekare.
