Realism uye Nominalism muMetaphysics
Muchikamu chikuru chekuferefeta kwemetafizikisi, Realism neNominalism zvinomira semafungiro maviri makuru anobatsira kunzwisisa kwedu zvinhu zvose, zvinhu zvakasiyana-siyana, uye hunhu hwechokwadi. Maonero aya anoparadzanisa nzira yatinofunga nayo nezvekuvapo uye anoronga zvinhu zvepasi redu. Chinyorwa chino chinotsvaga kujekesa dzidziso idzi mbiri dzefilosofi, tichitevera kukura kwadzo kwenhoroondo, nharo huru dzinotsigira imwe neimwe, uye zvadzinoreva kudzidzo dzakasiyana-siyana.
Dzinza reKureva Zvechokwadi uye Kutumidza Zita
Nhaurirano pakati peRealism neNominalism inotangira kuGreece yekare asi yakawana nzvimbo yayo yehondo yakasimba muuzivi hwepakati nepakati. Plato anomira semunhu wekare weRealist, achitaura kuti zvinhu zvepasi rose—pfungwa dzisina kujeka dzakadai serunako, chokwadi, uye kururamisira—zvine hupenyu chaihwo uye hwakazvimiririra kunze kwezviitiko zvakati. Munyika yake yePfungwa kana Mafomu, zvinhu zvepasi rose hazvichinji uye hazviperi.
Kusiyana neizvi, Aristotle akapa maonero ekuongorora zvinhu zvepasi rose, zvichiratidza kuti zviripo asi kana zvakasimbiswa chete. Maonero aya akagadzira hwaro hwezvaizozoshanduka kuita "Realism ine mwero," kunyangwe kutenda kukuru mukuvapo kwezvipenyu zvepasi rose kwakaramba kuripo.
Musiyano mukuru wakauya neNominalism, iyo yakawana dziviriro yayo yakasimba mumuzivi wepakati pekare William wekuOckham. Ockham akataura kuti mauniversal mazita chete (saka Nominalism kubva muchiLatin "nomen" yezita) asina hupenyu hwakazvimirira. Kuna Ockham, zvinhu chaizvo chete ndizvo chaizvo, uye mauniversal ingori mitauro yakajairika yekutsanangura zvinhu zvakafanana pakati pezvinhu izvi.
Mitemo mikuru yeKuita Zvinhu Zvechokwadi
Kureva chokwadi mu metaphysics kunotaura kuti zvinhu zvepasi rose zvinhu zvechokwadi zviripo zvakazvimiririra pasina pfungwa dzevanhu. Kune mhando dzakasiyana dzeKureva chokwadi, asi dzidziso huru dzinotenderera pakuvapo kwezvinhu zvepasi rose:
1. Kuvapo kweUniversals: Vanotsigira chokwadi vanoti pfungwa dzakadai se "kutsvuka," "runako," kana "ruramisiro" dziripo kupfuura zvimwe zviitiko. Semuenzaniso, kunyangwe kana zvinhu zvese zvitsvuku zvikaparadzwa, pfungwa ye "kutsvuka" icharamba iripo sehunhu hwepasi rose.
2. Kurongeka Kwepfungwa: Kuziva zvinhu sezvazviri kunoreva kuti pfungwa dzevanhu dzine chinangwa chekuwana zvinhu izvi. Saka, ruzivo runosanganisira kutaurirana kwechokwadi pakati pepfungwa dzepfungwa nezvinhu zvekunze.
3. Kuzvipira Kwepfungwa: Vanotenda kuti nyika yatinoona yakarongeka nenzira iyo zvinhu zvose zvinoita basa guru mukuva nechokwadi.
Nharo dzeKuita Zvechokwadi
– Nharo inobva kuCommonality: Vanotsigira pfungwa dzechokwadi vanotaura nezvezvinhu zvakafanana pakati pezvinhu zvakasiyana. Kana zvinhu zvakawanda zvitsvuku, panofanira kunge paine chimwe chinhu chakafanana—kutsvuka—kunze kwezvinhu zvacho pachazvo.
– Kubatsira kweSainzi: Kuziva chokwadi kunowanzoenderana nedzidziso dzesainzi dzinovimba nezvinhu zvepasi rose. Semuenzaniso, kupatsanurwa kwezvinhu zvipenyu nemitemo yefizikisi zvinoenderana nekufungidzira kwehunhu nehukama hwakagovaniswa.
– Tsika dzeUzivi: Kare, chokwadi chinobva mutsika yaro yekare yeuzivi, ichidzokera shure kuna Plato uye ichisimbiswa nevanhu vakaita saAugustine, Aquinas, uye munguva pfupi yapfuura, Bertrand Russell.
Mitemo mikuru yeKusarudza Zita
Kuzviti Nominalism kunoramba kuvapo kwezvisikwa zvose, vachiti zvinhu zvose chete ndizvo chaizvo. Zvinhu zvikuru zveNominalism zvinosanganisira:
1. Kurambwa kweZvinhu Zvese: Vanoongorora mazita vanoti zvinhu zvese hazvisi zvinhu zviri kunze kwepfungwa dzedu. Mashoko akadai sekuti "kutsvuka" ingori nzira dziri nyore dzekureva mapoka ezvinhu zvine hunhu hwakafanana.
2. Kubudirira kweOntology: Kazhinji vanotevedzera Ockham's Razor—kuti vasawanze zvinhu zvisina basa—Vanoda mazita vanoda hurongwa hweontology hunonyanya kutsaudzira. Izvi zvinoonekwa senzira yekudzivirira zvinhu zvisingadiwi.
3. Kusava nechokwadi neEpistemological: Vanhu vanonyora mazita vanopokana nekugona kwevanhu kunzwisisa zvinhu zvisingaonekwe. Asi, vanotenda kuti ruzivo rwedu rwakavakirwa pakucherechedza zvinhu zvakadzama.
Nharo dzeNominalism
– Nhaurirano yemitauro: Vanoongorora mazita vanoti mutauro unorerutsa kuoma kwenyika nekuisa zvinhu zvakasiyana mumapoka. Izwi rekuti "katsi" harirevi 'katsi' asi ishoko ratinoshandisa kune katsi dzese.
– Ockham's Razor: Nheyo yehupfumi hwe ontological ndiyo musimboti muNominalism. Nekuratidza zvinhu zvishoma muchimiro chayo, Nominalism inoramba ichitevedzera tsika dzesainzi dzekureruka uye kuedzwa.
– Dambudziko reZvinhu Zvisina Kujeka: Vanoongorora mazita vanoti zvinhu zvisingaonekwe, sezvo zvisiri zvechiratidzo, zvinokonzera matambudziko pakunzwisisa kwedu kuvapo. Sezvo zvinhu zvepasi rose zvisingaonekwe zvakananga kana kuyerwa, simba razvo rekutsanangura harina chokwadi.
Zvinoreva Zvikoro Zvakasiyana-siyana
Kuziva Zvinhu Nekuda Kwechokwadi uye Kuziva Zvinhu Nekuda Kwemazita (Nominalism) zvinotambanudza simba razvo kupfuura metaphysics chaiyo uye zvinopinda mune dzimwe nzvimbo dzeuzivi, sainzi, uye kunyange dzidziso dzechitendero.
1. Epistemology: Kuziva chokwadi kunotsigira ruzivo rwakanangana nepfungwa, zvichireva kuti kudzidza nekubvunza zvine chinangwa chekunzwisisa zvinhu zvose. Kuziva mazita, kune rumwe rutivi, kunoratidza kuti ruzivo muunganidzwa wezvakaonekwa nezvezvinhu zvakasiyana-siyana.
2. Sainzi neMasvomhu: Kuvapo kwesainzi kunofungidzira kuvapo kwemitemo yepasi rose inodzora zviitiko. Mumasvomhu, vaPlatonist vanoona nhamba nemifananidzo yejometri sezviripo munzvimbo isingaonekwe, nepo vaNominalist vachizviona sezvinhu zvakagadzirwa nevanhu.
3. Dzidziso yechitendero: Nhaurirano pakati peRealism neNominalism yakaita basa guru mukuumba dzidziso yechitendero yepakati nepakati. Tsika dzedzidziso dzechokwadi dzinosimbisa kuvapo kwemarudzi ehumwari, nepo dzidziso yeNominalist ichitsamira pakududzirwa kwemirairo yaMwari nenzira yakasiyana.
4. Mutauro neSemantics: Mukudzidza mitauro, maonero eRealist anotsigira pfungwa yegirama yepasi rose, yakataurwa naNoam Chomsky, ichiratidza kuti chimiro chemutauro chinoratidza maumbirwo epfungwa dzemukati. Kududzira mazita kunotaura kuti mutauro chishandiso chinochinjika chakagadzirwa uye chinogadziriswa kuburikidza netsika dzemagariro evanhu.
mhedziso
Kuziva zvinhu sezvazviri uye Kuziva zvinhu sezvazviri kunomiririra mhinduro dzakakosha uye dzakasiyana kune mimwe yemibvunzo yekare mufizikisi. Kuziva zvinhu sezvazviri kunotsigira kuvapo kwezvinhu zvose, zvichizviona sepfungwa huru dzekunzwisisa kwedu nyika. Kusiyana neizvi, kuziva zvinhu sezvazviri kunosimbisa kukosha kwezvinhu zvakasiyana uye kunotora zvinhu zvose sezvazviri senzira dzemutauro pane zve ontological.
Kukakavadzana kuripo pakati pemafungiro maviri aya kunoramba kuchiumba mafungiro emazuva ano, kuchishanda senzira yekudzidzisa mafungiro umo pfungwa pamusoro pekuvapo, ruzivo, uye chokwadi dzinoedzwa uye dzakanatswa zvisingaperi. Pakupedzisira, kungave munhu achitsamira kuRealism kana Nominalism, kushandisa maonero aya kunovandudza kunzwisisa kwedu hunhu hwechokwadi uye pfungwa dziri kuedza kuchinzwisisa.
