Kudzora Zvipembenene muMiti yeMupunga
Mupunga chinhu chikuru chinotengeswa muIndonesia. Kudiwa kukuru kwemupunga kunoita kuti kurimwa kwemupunga kubudirire kuve kwakakosha, kune varimi uye kune kuchengetedzwa kwechikafu chenyika. Zvisinei, kurimwa kwemupunga kunowanzo sangana nematambudziko akadai sekurwisa zvipembenene, izvo zvinogona kuderedza goho zvakanyanya uye kutokonzera kutadza kwezvirimwa kana zvikasatarisirwa zvakanaka. Nokudaro, kudzora zvipembenene muzvirimwa zvemupunga kunoda kutarisirwa kwakanaka, kwakanaka, uye kunoenderera mberi, ukuwo kuchichengetedza kuenzana kwezvakatipoteredza.
Kunzwisisa pfungwa yezvipembenene nemigumisiro yazvo
Zvipembenene zvinhu zvipenyu zvine njodzi kuzvirimwa zvinorimwa. Mupunga, zvipembenene zvinogona kurwisa pamatanho akasiyana-siyana ekukura, kubva padanho rembeu kusvika padanho rekukura, kusvika padanho rekubereka. Kurwiswa kwezvipembenene kunosanganisira kwete chete kudzikira kwekurima nekukuvadzwa kwemashizha nemashizha, asiwo kutadza kugadzira mafungu, zviyo zvisina chinhu, uye kudzikira kwemhando yezviyo. Kurasikirwa uku kunogona kuwedzera kana varimi vakaona zviratidzo kunonoka kana kuita matanho ekudzivirira asina kunaka, akadai sekushandisa mishonga yezvipembenene zvakanyanya, izvo zvinogona kukonzera kusagadzikana uye kubuda kwezvipembenene.
Mhando huru dzezvipembenene muzvirimwa zvemupunga
Zvimwe zvipembenene zvinowanzo kuwanikwa muminda yemupunga zvinosanganisira:
1. Hove yebrown planthopper (Nilaparvata lugens)
Mhashu dzebrown planthoppers ndeimwe yezvipembenene zvine njodzi nekuti dzinosveta muto wezvirimwa uye dzinogona kukonzera "hopperburn," iyo inoita kuti zvirimwa zviome sekunge zvatsva. Uyezve, dzinoshanda senzira dzezvirwere zvemavhairasi, zvakaita sehuswa uye hollow stunt. Kupararira kwezvirwere kunowanzowedzera munguva dzakati, kunyanya kana mhando dzinobatwa nechirwere dzichishandiswa uye nitrogen fertilization yakawandisa.
2. Rice stem borer (Scirpophaga spp.)
Chipembenene ichi chinorwisa nemaburi anoboora mudzinde. Munguva yekukura kwemiti, chiratidzo ichi chinozivikanwa se "sundep" (mabukira akafa). Munguva yekubereka, chiratidzo chekuti "beluk" (maburi machena, asina chinhu) chinoonekwa. Kukuvadzwa kunokonzerwa nezvinoboora kunogona kuderedza kubereka nekuti maburi anova asina chinhu.
3. Gonzo remunda (Rattus argentiventer)
Makonzo imhuka inokuvadza zvikuru nekuti anokuvadza zvirimwa nekucheka madzinde nekudya mupunga. Kupararira kwemupunga kunogona kuitika kubva pambeu kusvika nguva yekukohwa isati yasvika. Kuwanda kwemakonzo kunowanzowedzera munzvimbo dzisina hutsanana hwakanaka nenzvimbo dzakawanda dzekuvanda, dzakadai semakomba akakura zvakanyanya kana makwenzi akakomberedza minda yemupunga.
4. Mhushu (Leptocorisa acuta)
Mahoko emhando yebrown plant hoppers anorwisa panguva yekuzadza tsanga nekusveta muto wetsanga. Izvi zvinoguma netsanga dzisina chinhu, mupunga wakaderera, uye hwema hunoshamisa. Kurwiswa kunowanzowedzera sezvo zvirimwa zvinopinda muchikamu chekubereka, kunyanya mukudyara zvisina kuenzana.
5. Hozhwa yegoridhe (Pomacea canaliculata)
Hozhwa dzemaapuro dzegoridhe dzinowanzova zvipembenene pakutanga kwekudyara, kunyanya pakusima nekudyara mbeu zvakananga. Hozhwa idzi dzinodya mbesa diki, zvichikonzera kurasikirwa nemiti uye kuda kudyara patsva, izvo zvinozopedzisira zvawedzera mari yekugadzira.
Nheyo dzeKutarisira Zvipembenene Zvakasanganiswa (IPM)
Nzira inokurudzirwa yekudzivirira zvipembenene parizvino ndeye Integrated Pest Management (IPM). IPM inosimbisa manejimendi ekuchengetedza ecosystem nekubatanidza nzira dzakasiyana siyana dzekudzivirira zvakatipoteredza uye kuderedza kuvimba nemishonga inouraya zvipembenene ine mishonga yemakemikari. Nheyo huru dzeIPM dzinosanganisira:
– Kurima zvirimwa zvine hutano kuburikidza nembeu dzemhando yepamusoro, kusanganisa fetereza, uye kudiridza zvakanaka.
– Kuchengetedza vavengi vezvisikwa vakaita sezvikara (madandemutande, madhiragoni) uye zvipembenene zvinogona kudzvinyirira kuwanda kwezvipembenene.
- Kugara uchitarisa kuti uone zvipembenene nekukurumidza uye kuona matanho ekudzora.
- Varimi senyanzvi dzeIPM, kureva kukwanisa kuongorora mamiriro evhu nekuita sarudzo dzakakodzera.
Maitiro ekudzivirira zvipembenene mupunga
1. Kudzora kuburikidza netsika dzehunyanzvi
Danho iri ndiro nzira huru yekudzivirira iri nyore kushandisa, kusanganisira:
– Dyara panguva imwe chete munzvimbo imwe chete kuti ubvise hupenyu hwezvipembenene zvakaita sehonye dzebrown planthoppers nehonye dzebrown planthoppers.
– Kurima ivhu zvakanaka kuparadza mazai kana makonzo ezvipembenene zvakasiyana, pamwe nekuderedza nzvimbo dzinogara makonzo.
– Kuisa fetereza yakaringana, kunyanya kudzivirira nitrogen yakawandisa iyo inoita kuti zvirimwa "zvinyanye kudiwa" nehove dzebrown planthoppers neborers.
– Kuchenesa ivhu, kuchenesa masora nezvisaririra zvemiti zvinoshanda senzvimbo dzekuvanda zvipembenene nezvimwe zvinodya zvipembenene.
2. Kudzora kwemuchina uye kwemuviri
Nzira iyi inoitwa nezvishandiso kana chiito chakananga, semuenzaniso:
– Kuuraya mbeva dzakawanda uye kuteya misungo.
- Kushandisa misungo yechiedza kukwezva zvipfukuto zvinobereka tsinde.
– Kuunganidza mazai ehozhwa dzemaapuro egoridhe, ayo anowanzova neruvara rwepingi, kubva padzinde remupunga kana mumipata.
– Kuisa mambure kana zvipingamupinyi pamigero yemvura kudzivirira hozhwa dzegoridhe kuti dzisapinde mumapurazi.
3. Kudzora zvinhu zvipenyu
Kudzora zvinhu zvipenyu kunoshandisa zvimwe zvipenyu sevavengi vezvipembenene. Semuenzaniso:
- Kushandiswa kweTrichogramma parasitoids kudzora mazai ezvipembenene zvinobereka tsinde.
– Kuchengetedza zvikara zvechisikigo zvakaita semadandemutande nezvipembenene zvinodya zvirimwa nekuderedza kushandiswa kwemishonga yekuuraya zvipembenene ine spectrum yakakura.
– Kushandiswa kwezvinhu zvipenyu zvakaita sefungus dzinokonzera fungus (semuenzaniso Beauveria bassiana kana Metarhizium anisopliae) izvo zvinogona kukanganisa zvipembenene.
4. Kudzora makemikari nekuchenjera
Mishonga yekuuraya zvipembenene inogona kushandiswa, asi senzira yekupedzisira uye inofanira kutevedzera mitemo yeIPM:
- Zvichibva padanho rehupfumi, kureva huwandu hwekurwiswa uko, zvichienderana nekuverenga, kune mukana wekukonzera kurasikirwa kwakakura kupfuura mutengo wekudzora.
- Kusarudza mushonga wezvipembenene wakakodzera, zvichienderana nerudzi rwezvipembenene uye nguva yazvo yekurarama.
– Chipimo nenguva yekushandiswa kwayo zvakarurama, kudzivirira kupfapfaidza kakawanda pasina kutariswa nekuti zvinogona kuuraya vavengi vepanyama.
– Kuchinjanisa zvinhu zvinoshanda kudzivirira kusabatwa nezvipembenene, kunyanya muhomba dzemhando yebrown planthoppers.
Kuongorora nekuita sarudzo
Chinhu chikuru chekubudirira mukurwisa zvipembenene zvemupunga ndechekugara uchitarisa mumunda. Varimi kana vashandi vemumunda vanofanirwa kuongorora zvirimwa nguva nenguva panzvimbo dzakatarwa, kuverenga huwandu hwezvipembenene, uye kuona zviratidzo zvekukuvara kwekutanga. Neruzivo urwu, sarudzo dzekudzora dzinogona kuva dzakarurama. Sisitimu yakanaka yekurima isina kutarisa inoramba iri nengozi, sezvo zvipembenene zvinogona kukura nekukurumidza, kunyanya mumamiriro ekunze akanaka.
Penutup
Kudzora zvipembenene muzvirimwa zvemupunga hakungowanikwe nekupfapfaidza mishonga yezvipembenene. Imwe nzira inoshanda uye inoenderera mberi ndeye Integrated Pest Management, iyo inosanganisa nzira dzekurima dzine hutano, kudzora michina nehupenyu, uye kushandiswa kwemishonga yezvipembenene zvine hungwaru kana zvichidikanwa. Nekushandisa nzira chaiyo, varimi vanogona kuderedza kurasikirwa nezvipembenene, kuchengetedza goho remupunga, uku vachichengetedza nharaunda nehutano hwevanhu. Pakupedzisira, kudzora zvipembenene zvinobudirira kunobatsira zvikuru mukugadzirwa kwemupunga kwakasimba uye kuchengetedzwa kwechikafu muIndonesia.