Dzidziso yekukurudzira muHuman Resource Management
Kukurudzira chinhu chakakosha mukutarisira vashandi (HRM), zvichipesvedzera mashandiro emunhu neasangano. Dzidziso dzakasiyana-siyana dzekukurudzira dzakagadzirwa kuti dzinzwisise zvinhu zvinoita kuti vashandi vashande nemazvo uye nemazvo. Chinyorwa chino chichakurukura dzidziso dzinoverengeka dzakakosha dzekukurudzira muHRM, dzinosanganisira dzidziso yezvinodiwa naMaslow, dzidziso yezvinhu zviviri yaHerzberg, dzidziso yekutarisira nguva yekushanda, uye dzidziso yekusimbisa yaSkinner.
Dzidziso yaMaslow yeZvinodiwa
Dzidziso yekukurudzira yaAbraham Maslow ndeimwe yedzinonyanya kuzivikanwa mupfungwa nekutarisira vashandi. Maslow akataura kuti vanhu vane hurongwa hwezvinodiwa hunofanira kuzadzikiswa, kubva pane hwakakosha kusvika kune hwepamusoro. Hurongwa uhwu hunowanzo kuratidzwa sepiramidhi:
1. Zvinodiwa Pamuviri: Izvi ndizvo zvinodiwa zvakanyanya kuti munhu ararame, zvakaita sekudya, kunwa, kurara, uye kubereka.
2. Zvinodiwa zveKuchengetedzeka: Kana zvinodiwa zvemuviri zvangozadziswa, vanhu vachatsvaga kuchengetedzeka kwemuviri nekwepfungwa, kusanganisira dziviriro kubva mukutyisidzirwa uye kugadzikana kwebasa.
3. Zvinodiwa Pamagariro Evanhu: Vanhu vanoda kushamwaridzana nevamwe vanhu, kusanganisira hushamwari, rudo, uye kubatana nevamwe.
4. Koshesa Zvinodiwa: Kana zvinodiwa nevanhu zvangozadziswa, vanhu vanozotsvaga kukosheswa nekuzivikanwa nevamwe, kusanganisira kuzvivimba uye kuzviremekedza.
5. Zvinodiwa paKuzvigadzirisa: Iyi ndiyo pfungwa huru yezvinodiwa naMaslow, apo vanhu vanoedza kusvika pakukwanisa kwavo uye kuzviziva.
Panyaya yekutarisira HR, vatungamiriri vesangano vanofanirwa kunzwisisa kuti vashandi vavo vari papi mukati mehurongwa uhu hwezvinodiwa kuti vape kurudziro yakakodzera. Semuenzaniso, kana vashandi vazhinji vari padanho rezvinodiwa munharaunda, mapurogiramu ekuvaka timu pamwe nemabasa enharaunda anogona kuva nzira dzinoshanda dzekuwedzera kurudziro yavo.
Dzidziso yaHerzberg yezvinhu zviviri
Frederick Herzberg akagadzira dzidziso yezvikonzero zviviri, inozivikanwawo sedzidziso yekukurudzira-utsanana. Herzberg akaona zvinhu zviviri zvinopesvedzera kukurudzira kwebasa: zvinokurudzira uye zvinhu zvehutsanana.
1. Zvinhu Zvinokurudzira: Zvinhu izvi zvinobva mubasa pacharo uye zvinosanganisira zvinhu zvakaita sekubudirira, kuzivikanwa, basa pacharo, mutoro, uye mikana yekukura. Zvinhu izvi zvinogona kuwedzera kugutsikana nebasa kana zviripo.
2. Zvinhu Zvinokonzera Hutsanana: Zvinhu izvi zvine chekuita nenzvimbo yebasa uye zvinosanganisira zvinhu zvakaita semitemo yekambani, kutarisirwa, hukama hwevanhu, mamiriro ebasa, uye mihoro. Kana zvinhu izvi zvisina kukwana, zvinogona kukonzera kusagutsikana nebasa, asi kuvapo kwazvo hazvirevi kuti zvinowedzera kugutsikana nebasa.
Mukuita kwayo, vatariri veHR vanofanirwa kuona kuti zvinhu zvine chekuita nehutsanana zvazadzikiswa kudzivirira kusagutsikana, ukuwo vachitarisa pakuvandudza zvinhu zvinokurudzira vashandi kuti vawedzere kugutsikana kwavo uye chido chavo.
Dzidziso yeVroom yeKutarisira Nguva
Victor Vroom ndiye akatanga dzidziso yekutarisira nguva, iyo inotarisa hukama huripo pakati pezvaanotarisira munhu uye nhanho yekushanda nesimba kwaanoita. Dzidziso iyi yakavakirwa pazvikamu zvitatu zvikuru:
1. Tarisiro: Kutenda kuti kushanda nesimba kuchaguma nekuita kwakati.
2. Kushanda kwezviridzwa: Kutenda kuti kuita chimwe chinhu kuchaunza mhedzisiro kana mubairo.
3. Valence: Kukosha kana kukosha kwemhedzisiro kana mubairo kumunhu.
Nzira huru yedzidziso yekutarisira ndeye:
\[ \text{Motivation} = \text{Expectancy} \times \text{Instrumentality} \times \text{Valence} \]
Dzidziso iyi inoratidza kuti kurudziro ibasa rezvikamu zvitatu izvi. Mukutarisira vashandi, zvakakosha kuti vatungamiriri vave nechokwadi chekuti vashandi vanotenda kuti zvavanoita zvichawana mubayiro, kuti kushanda kwavo kwepamusoro kuchaonekwa, uye kuti mhedzisiro kana mibairo yavanowana ine kukosha.
Dzidziso yekusimbisa Skinner
B.F. Skinner akagadzira dzidziso yekusimbisa yakavakirwa pamisimboti yekudzidza kwemaitiro. Dzidziso iyi inoti maitiro anosimbiswa kuburikidza nemigumisiro yakanaka kana yakaipa. Kune mhando huru ina dzekusimbisa:
1. Kusimbisa Zvakanaka: Kupa mubairo kana mubairo mushure mekunge maitiro aunoda aitika kuwedzera mukana wekuti maitiro acho adzokororwe.
2. Kusimbisa Zvakaipa: Kubvisa mamiriro ezvinhu asingafadzi kana anoranga nekuda kwemaitiro aunoda kuitira kuwedzera maitiro iwayo.
3. Chirango: Kupa mugumisiro usingafadzi wekuderedza mukana wekuita zvinhu zvisingadiwi.
4. Kupera: Kubvisa simba rakapihwa kare, kuitira kuti maitiro asingadiwe asaitike kakawanda kana kuti anyangarike.
Vatungamiriri veHR vanoshandisa dzidziso yekusimbisa vanogona kuwedzera kukurudzira kwevashandi nekupa mibairo yakakodzera yemaitiro anodiwa uye kuderedza kusimbisa kune maitiro asingadiwe.
Kushandiswa kwedzidziso yekukurudzira muHuman Resource Management
Kushandisa dzidziso idzi dzekukurudzira vanhu mukutarisira HR kunoda kunzwisisa kwakadzama uye nzira yekutarisa mamiriro ezvinhu yakavakirwa patsika dzesangano uye zvinodiwa nemushandi wega wega. Heano mamwe matanho aunogona kutora:
1. Kuongorora Zvinodiwa: Kuita ongororo yezvinodiwa nevashandi kuti vanzwisise chinzvimbo chavo muhurongwa hwezvinodiwa naMaslow. Izvi zvinogona kuitwa kuburikidza neongororo, kubvunzurudza, uye kutarisa zvakananga.
2. Nzvimbo Yebasa Netsika: Kugadzira nzvimbo yakanaka yebasa nekufunga nezvezvinhu zvine chekuita nehutsanana sezvakaratidzwa mudzidziso yaHerzberg yezvikonzero zviviri.
3. Kugara Nekuenzana Uye Kururama: Kuva nechokwadi chekuti mitemo yekusimbisa inotevedzwa nguva dzose uye zvakaenzana inotsigira dzidziso yekusimbisa yaSkinner. Vashandi vanofanira kunzwa kuti mibairo nezvirango zvinoenderana nekushanda zvakanaka.
4. Kuzivikanwa uye Mibairo: Ipai kucherechedzwa uye mibairo yekubudirira kwevashandi zvichienderana nedzidziso yaHerzberg yezvinhu zviviri uye dzidziso yaVroom yekutarisira.
5. Mikana Yekuvandudza: Kupa mikana yakakwana yekudzidziswa uye yekuvandudza basa kutsigira maitiro ekushanda kwevashandi sezvakataurwa nedzidziso yaMaslow.
6. Kutaurirana Kunobudirira: Kuvaka nzira dzekutaurirana dzinoshanda kuitira kuti vashandi vanzwe kunzwiwa uye hutano hwavo hwepfungwa hurambe huripo, zvichienderana nezvinodiwa nevanhu muhutungamiriri hwaMaslow.
Mhedziso
Kukurudzira vashandi chinhu chakakosha chinokanganisa mashandiro esangano uye kubudirira. Nekushandisa dzidziso dzakasiyana-siyana dzekukurudzira, dzakadai sedzidziso yaMaslow yezvinodiwa, dzidziso yaHerzberg yezvikonzero zviviri, dzidziso yeVroom yekutarisira nguva, uye dzidziso yekusimbisa yaSkinner, vatariri veHR vanogona kugadzira nzira dzinoshanda uye dzekukurudzira. Saka, masangano anogona kuzadzisa zvinangwa zvavo zvinobudirira kuburikidza nevashandi vane chido uye vakazvipira zvikuru.
