Kuongororwa kweKliniki kweMatambudziko eEndocrine

Kuongororwa kweKliniki kweMatambudziko eEndocrine

Matambudziko eEndocrine iboka rezvirwere zvinobva mukusagadzikana mukugadzirwa, kuburitswa, kutakurwa, kana kushanda kwemahormone munhengo dzinotarirwa. Nekuti mahormone anodzora metabolism, kukura, kubereka, mhinduro dzekushushikana, uye kuenzana kwemvura neelectrolyte, matambudziko ehurongwa hwe endocrine anowanzo kukonzera zviratidzo zvakasiyana-siyana, dzimwe nguva zvisina tsarukano. Nokudaro, kuongororwa kwekiriniki kwezvirwere zve endocrine kunoda nzira yakarongeka inobatanidza kutora nhoroondo, kuongororwa kwemuviri, bvunzo dzakakodzera dzerabhoritari, uye kufungidzira kana zvichidikanwa. Chinyorwa chino chinokurukura matanho akakosha mukuongorora kwekiriniki kwezvirwere zve endocrine, kusanganisira misimboti yekududzira mhedzisiro yebvunzo uye njodzi dzakajairika dzekuongorora.

1. Nheyo huru dzekuongorora endocrine

Muhurongwa hweendocrine, zvichemo zvevarwere zvinowanzoonekwa se "zvakajairika," zvakaita sekuneta, kuchinja kwehuremu, kusagadzikana kwehope, kuchinja kwemafungiro, kana kusashanda zvakanaka kwemwedzi. Dambudziko rechiremba nderekusiyanisa kana zvichemo izvi zviri kusiyana kwemuviri, mhedzisiro yechirwere chisiri cheendocrine, mhedzisiro yemishonga, kana chirwere chechokwadi chemahormone. Nheyo mbiri dzakakosha mukuongorora ndeidzi: (1) kuongorora kana chirwere ichi chiri hypersecretory (kuwanda kwemahormone) kana hyposecretory (kushomeka kwemahormone), uye (2) kuona kana chirwere chacho chiri chekutanga (chinobva mumagland eendocrine) kana chechipiri/chechitatu (chinobva mupituitary kana hypothalamus).

Pamusoro pezvo, mahormone anogona kuchinja-chinja zvichienderana nemafambiro emuviri (semuenzaniso, cortisol), kukanganiswa nemamiriro ekudya (insulin, glucose), kushushikana kwakanyanya, pamuviri, kurwara zvakanyanya, uye kusangana kwemishonga. Nguva yekutorwa kwesampuli uye mamiriro ekiriniki zvinosarudza kururama kwekududzirwa.

2. Kuongororwa kwenhoroondo: kutsvaga zviratidzo zvikuru

Nhoroondo ndiyo hwaro hwekuongorora kwe endocrine. Zvimwe zvinhu zvakakosha zvinosanganisira:

1) Kunyunyuta kukuru uye kurongeka kwenguva
Zviratidzo zvakangoerekana zvaonekwa here kana kuti zvishoma nezvishoma? Matambudziko ethyroid anogona kukura zvishoma nezvishoma, nepo adrenal insufficiency inogona kukura nekukurumidza, kunyanya kana munhu akabatwa nehutachiona.

VERENGA  Zviratidzo nezviratidzo zvezvirwere zvekurara muvana

2) Zviratidzo zvemuviri
Kuchinja kwehuremu, kusashivirira kupisa/kutonhora, kuchinja kwechido chekudya, polyuria/polydipsia, kurova kwemoyo, kudedera, kuzvimba/manyoka, kushaya simba kwetsandanyama, kushanduka kweganda nebvudzi.

3) Nhoroondo yekubereka
Muvakadzi: kusashanda zvakanaka kwemwedzi, kusabereka, galactorrhea, zviratidzo zve hyperandrogenism (mapundu akanyanya, hirsutism). Muvarume: kudzikira kwelibido, kusashanda zvakanaka kwepabonde, kusabereka, gynecomastia.

4) Nhoroondo yemhuri
Zvirwere zve autoimmune (Hashimoto's thyroiditis, Graves'), chirwere cheshuga, kana zvirwere zvemajini zvakaita seMEN (Multiple Endocrine Neoplasia) zvinogona kupa zviratidzo zvechikonzero chacho.

5) Mishonga uye kusangana nechirwere ichi
Glucocorticoids (inogona kudzvinyirira HPA axis), amiodarone (zvirwere zve thyroid), lithium (hypothyroidism), mamwe mishonga inorwisa psychotics (hyperprolactinemia), mishonga yakawanda ye biotin (inokanganisa bvunzo dze immunochemical), uye mishonga yekuwedzera mahormone kana anabolic steroids.

6) Mamiriro ezvinhu akakosha
Kubata pamuviri, kuyamwisa, kurwara zvakanyanya, kushaya chikafu chakakwana, kana zvirwere zvepfungwa zvinogona kutevedzera kana kuchinja mufananidzo we endocrine.

3. Kuongororwa kwemuviri: ongorora zviratidzo zvemahormone

Kuongororwa kwemuviri kwakanyatsonaka kunowanzopa zviratidzo zvakasimba zvekuongororwa kwechirwere:

– Zviratidzo zvechirwere chethyroid: thyroid gland yakakura, kudedera kudiki, tachycardia, hyperactive reflexes (hyperthyroidism), ganda rakaoma uye bradycardia (hypothyroidism), uye Graves' orbitopathy.
– Zviratidzo zveCushing's syndrome: kufuta kwakanyanya, ganda rakatenderera, zvidimbu zvepepuru zvakafara, mavanga ari nyore, kushaya simba kwetsandanyama dziri pedyo, BP.
– Zviratidzo zvekusakwana kweadrenal cortex: hyperpigmentation (mukusakwana kwekutanga), orthostatic hypotension, kupera mvura mumuviri.
– Zviratidzo zve acromegaly: kukura kwemaoko netsoka, kuchinja kwechiso, kufanotaura chirwere, kudikitira zvakanyanya.
– Zviratidzo zve parathyroid/calcium disorders: tetany, spasms, Chvostek/Trousseau sign (hypocalcemia), kana matombo eitsvo nekurwadziwa kwemapfupa (hypercalcemia).
- Kuongororwa kwehunhu hwepabonde hwepamuviri uye hwepamuviri: kwakakosha muzvirwere zvegonadal nepituitary.

4. Kuongororwa murabhoritari: kusarudza bvunzo dzine musoro

Mu endocrinology, hazvisi zvese bvunzo "dzinoongororwa chete." Zvirwere zvakawanda zvinoda bvunzo dzekuongorora, zvichiteverwa nebvunzo dzekusimbisa kana dzesimba.

a) Hormone ye thyroid
– TSH ne free T4 ndiwo musanganiswa mukuru. TSH inonyanya kubatwa ne primary hypothyroidism, asi mu pituitary disorders (central hypothyroidism), TSH inogona kuva yakajairika kana yakaderera, zvichiita kuti free T4 ive yakakosha.
– Masoja ekudzivirira muviri (anti-TPO, TRAb) anobatsira kuona chikonzero che autoimmune etiology.

VERENGA  Mabhenefiti ekurapa pabasa

b) Chirwere cheshuga uye kushanduka kweglucose mumuviri
– GDP (glucose yeropa rinotsanya), HbA1c, uye OGTT zvinoshandiswa zvichienderana nemamiriro ezvinhu.
– Mudambudziko re hypoglycemia rinodzokororwa, kuongororwa kwe "Whipple's triad" uye kuongororwa kwe insulin, C-peptide, uye sulfonylureas zvinogona kuongorora mukana we insulinoma kana kushandiswa kwemishonga.

c) Adrenal axis (cortisol)
– Kune vanofungidzirwa kuti vane chirwere cheCushing's, kuongororwa kunogona kusanganisira bvunzo yekudzvinyirirwa kwedexamethasone ine dose shoma, cortisol yemate nocturnal, kana cortisol yemuweti inotorwa maawa makumi maviri nemana.
– Kana paine kusakwana kweadrenal cortex, cortisol yemangwanani neACTH, wobva waongororwa ACTH stimulation test (Synacthen) kana zvichidikanwa.

d) Prolactin ne gonadotropin
– Hyperprolactinemia inofanira kufungwa nezvayo nekuda kwepamuviri, hypothyroidism, mishonga, uye prolactinoma. Kuongororwa kweTSH kwakakosha sechikonzero chechipiri.
– LH/FSH nemahormone epabonde (estradiol/testosterone) zvinobatsira kusiyanisa hypogonadism yepakutanga neyechipiri.

e) Calcium, PTH, uye vhitamini D
– Hypercalcemia inoda kuongororwa kwePTH (yakakwira mu primary hyperparathyroidism; yakaderera mukenza kana zvimwe zvikonzero).
- Hypocalcemia inoda kugadziriswa kwehuwandu hwealbumin, uye kutariswa kwemagnesium nevhitamini D.

5. Kuedza kwakasimba: kunodiwa riini?

Kuedza kwakasimba kunoshandiswa kana zviyero zvekutanga zvisina kukwana nekuda kwekuchinja kwemahormone kana kana zvichidikanwa kuongorora mhinduro dzemhinduro. Mienzaniso:
– Kuongororwa kwekudzvinyirirwa kweDexamethasone kweCushing's.
- Kuongororwa kweACTH kuti adrenal insufficiency isashande zvakanaka.
– OGTT neGH kuti uongorore acromegaly (GH inofanira kudziviswa mushure meglucose).
Miedzo inochinja-chinja inofanirwa kuitwa nekutarisa kuchengetedzeka, zvinopesana, uye mamiriro emurwere, sezvo zvichigona kukonzera shanduko huru mumuviri.

6. Maitiro ekutora mifananidzo nekutsigira

Kana biochemistry yatanga kuongororwa, kufungidzira kunobatsira kuona nzvimbo yacho uye chikonzero:
– Kuongororwa kwe thyroid ultrasound kwezviputi kana goiter; scintigraphy inogona kuona zviputi "zvinopisa" kana "zvinotonhora".
– Pituitary MRI yeadenoma inofungidzirwa kuti inofungidzirwa (prolactinoma, acromegaly, Cushing's inokonzerwa neACTH).
– Adrenal CT/MRI yekenza kana hyperplasia.
– DXA (bone densitometry) muzvirwere zvinokanganisa mapfupa, zvakaita se hyperthyroidism yenguva refu, hyperparathyroidism, kana hypogonadism.

VERENGA  Mabhenefiti ekufungisisa mukuderedza kushushikana

Zvakakosha kuyeuka kuti kutora mifananidzo isina hwaro hwemakemikari dzimwe nguva kunogona kutungamira mukuwana zvinhu zvisingatarisirwi. Nokudaro, kutevedzana kwakakodzera kunowanzo kutanga nekuongorora kwekiriniki uye kwemakemikari, zvichiteverwa nekutora mifananidzo kwakanangana.

7. Misungo inowanzo shandiswa pakuongorora chirwere

Zvimwe zvikanganiso zvinowanzoitika mukuongorora kwe endocrine zvinosanganisira:
– Usafuratira simba remishonga nezvimwe zvinovaka muviri, semuenzaniso biotin iyo inogona kukonzera kuti mhedzisiro yeTSH/T4 isina TSH iite seye "yenhema".
- Kududzira mhedzisiro pasina kufunga nezve rhythms yezuva nezuva, kunyanya cortisol.
– Hazvisiyanisi pakati pezvirwere zvepakutanga nezvirwere zvepakati, zvakaita sekuti hypothyroidism yepakati inorasika kana uchitarisa TSH chete.
– Usadzokorora bvunzo kana mhinduro dzacho dzisiri dzechokwadi, nekuti kusiyana kwezvipenyu nekuongorora kunogona kukanganisa mhinduro dzacho.

8. Mhedziso

Kuongororwa kwezvirwere zve endocrine kunoda nzira yakarongeka: kutanga nenhoroondo yakakwana, kuongororwa kwemuviri kwakakwana, kuongororwa kwakakodzera kwerabhoritari (kusanganisira kuongororwa kwakasimba kana zvichidikanwa), uye kufungidzira zvichibva pane zviratidzo zve biochemical uye zvekiriniki. Nekunzwisisa misimboti yemhinduro yemahormone, kusiyana kwemuviri, uye zvinhu zvinovhiringidza zvakaita semishonga uye zvirwere zvakakomba, vanachiremba vanogona kuvandudza kunyatsoongorora uye kudzivirira kupindira kusingakoshi. Pakupedzisira, kuongororwa kwakanaka kunopfuura kungowana "nhamba dzemahormone" asi kunoisa mhedzisiro iyoyo mumamiriro ezvinhu emurwere wese kuti aone chirongwa chakakodzera chekuongorora uye kurapwa.

Siya mhinduro