Nhanganyaya kudzidziso yeSeismological

## Nhanganyaya kudzidziso yeSeismological

Seismology, inobva pamashoko echiGiriki ekuti "seismos" (kudengenyeka kwenyika) uye "logos" (kudzidza kana sainzi), inyaya yesainzi yekudengenyeka kwenyika uye kupararira kwemafungu anotenderera kuburikidza nePasi kana zvimwe zvinhu zvepasi zvakafanana. Iyi ndima inosanganisira geology, fizikisi, masvomhu, uye mainjiniya, nechinangwa chekunzwisisa mashandiro ari shure kwezviitiko zve seismic, mhedzisiro yazvo, uye maitiro ekuderedza njodzi dzakabatana. Muchinyorwa chino, tichaongorora hwaro hwedzidziso dze seismology, tichiongorora hunhu hwemafungu e seismic, chimiro chemukati mePasi, uye nzira dzinoshandiswa kuongorora nekuongorora zviitiko zve seismic.

### Nheyo Dzekutanga dzeSeismology

#### Kunzwisisa Kudengenyeka Kwenyika

Kudengenyeka kwenyika kunoitika kana paine kuburitswa kwesimba kamwe kamwe mu lithosphere yePasi nekuda kwekuunganidzwa kwesimba, zvichikonzera kuzununguka kwepasi uye kupenya kwemafungu ekudengenyeka kwenyika. Simba iri rinowanzo kuburitswa pamwe chete nemakanganiso e geological, ayo ari kutyoka mugomba rePasi apo maplate e tectonic anosangana. Kana simba racho rinopfuura simba rematombo ari kumativi ese edambudziko, anotsvedza, achiburitsa simba muchimiro chemafungu ekudengenyeka kwenyika.

#### Mhando dzeMafungu eSeismic

Mafungu epasi penyika anorongwa zvichienderana nekufamba kwawo uye kumhanya kwawo. Kune mhando mbiri huru: mafungu emuviri nemafungu epamusoro.

1. Mafungu emuviri: Aya anofamba nepakati penyika uye akakamurwa kuita:
– Mafungu eP (Mafungu ekutanga): Aya mafungu anomanikidza anofamba nekukurumidza uye anotanga kusvika panzvimbo ine kudengenyeka kwenyika. Anosunda nekudhonza zvidimbu munzira yekupararira kwemafungu, zvakafanana nemafungu eruzha.
– Mafungu eS (Mafungu echipiri): Aya mafungu ekucheka anofamba zvishoma nezvishoma kupfuura mafungu eP. Anobvisa zvidimbu zvakati twasu munzira yekufamba kwemafungu, zvichikonzera kuzununguka kukuru uye kazhinji kukuvara kwakanyanya.

onawo  Zvakanakira uye Zvakaipira zveNzira dzeSeismic

2. Mafungu ePasi: Aya anofamba pamusoro pePasi uye anowanzo kukonzera kuparadzwa kwakawanda nekuda kwehukuru hwawo hwakakura uye kumhanya kwawo kunononoka. Akakamurwa kuita:
– Mafungu erudo: Aya anofambisa pasi kubva padivi kuenda padivi.
– Mafungu eRayleigh: Aya anotenderera pasi semafungu egungwa, zvichikonzera kufamba kwepasi kwakatwasuka uye kwakatwasuka.

#### Maumbirwo eNyika

Pasi rine zvikamu zvakasiyana-siyana, chimwe nechimwe chine hunhu hwakasiyana hunokanganisa kupararira kwemafungu epasi. Kubva pachikamu chekunze kusvika mukati, izvi zvinosanganisira:

1. Goko: Goko rekunze rePasi rakatetepa, rine matombo, rine goko repasi (rakakora, risina kukora) uye goko regungwa (rakatetepa, rakakora).
2. Mantle: Yakakura kusvika makiromita angangoita 2,900, mantle iyi ine zvicherwa zvesilicate uye yakakamurwa kuita mantle yepamusoro nepazasi. Mantle yepamusoro inosanganisira asthenosphere, chikamu chakanyunguduka zvishoma chinobvumira maplate e tectonic kufamba.
3. Musoro: Musoro une zvikamu zviviri - musimboti wekunze wemvura uye musimboti wemukati wakasimba, wakagadzirwa zvakanyanya nesimbi nenickel. Kufamba kwemusimboti wekunze kunogadzira simba remagineti rePasi.

### Kupararira kweMafungu eSeismic

Kumhanya kwemafungu epasi pevhu nenzira zvinokanganiswa nemaitiro ezvinhu zvaanofamba nazvo, zvakaita sekuwanda uye kusimba kwemvura. Chiitiko ichi chinoshandiswa mukuongorora mafungu epasi kuti chinzwisise chimiro chemukati mepasi. Semuenzaniso, mafungu eP anofamba nekukurumidza kuburikidza nezvinhu zvakasimba uye zvakasimba, nepo mafungu eS asingakwanise kufamba mumvura, zvichibatsira kutsanangura zvikamu zvakasimba uye zvine mvura mukati mepasi.

Kupatsanurwa uye kuratidzwa kwemafungu ekudengenyeka kwenyika panzvimbo dziri mukati meNyika zvinogadzira mapatani emafungu akaomarara anoshandiswa nevanoongorora nezvekudengenyeka kwenyika kugadzira mapu ezvimiro zvepasi pevhu. Ruzivo urwu rwakakosha mukuvaka mamodheru emukati meNyika uye kunzwisisa maitiro egeodynamic.

onawo  Nzira dzeElectromagnetic muGeophysics

### Zviyero zveSeismometers uye Network dzeSeismic

Zviyero zveSeismometer zvishandiso zvine hunyanzvi zvinoona nekunyora mafambiro epasi. Zvinokwanisa kuyera mafambiro madiki sechikamu chenanometer. Zviyero zvemazuva ano zveSeismometers zvinowanzova chikamu chenetwork yakakura yekudengenyeka kwenyika inopa data rakakosha rekuona kudengenyeka kwenyika, nzvimbo, uye hunhu hwayo.

Chinhu chikuru chekuongorora kwepasi ndeyekuona kwakarurama nzvimbo iri pakati pepasi (nzvimbo iri pamusoro penyika iri pamusoro penzvimbo yakatarisana kana kuti pakati penzvimbo yakatarisana) uye hukuru hwayo. Musiyano wenguva dzekusvika kwemafungu eP nemaS munzvimbo dzakasiyana-siyana dze seismometer unoshandiswa kuyera nzvimbo yakatarisana nepasi. Hukuru, huchiyera simba rinoburitswa, hunowanzo kuyerwa uchishandisa chikero cheRichter kana chikero chenguva (Mw).

### Kukura kweKudengenyeka kweNyika uye Kusimba Kwayo

Hukuru uye simba zvinhu zviviri zvakakosha mukuongorora kwekudengenyeka kwenyika, chimwe nechimwe chinoratidza mativi akasiyana ekudengenyeka kwenyika.

1. Hukuru: Iyi inhamba yerogarithmic yesimba rose rinoburitswa nekudengenyeka kwenyika. Chikero chehukuru hwenguva (Mw) chinoshandiswa zvakanyanya uye chinopa fungidziro yakarurama kupfuura chikero cheRichter chekudengenyeka kwenyika kukuru.

2. Kusimba: Izvi zvinotsanangura mhedzisiro yekudengenyeka kwenyika pavanhu, zvivako, uye pamusoro peNyika panzvimbo dzakatarwa. Chikero cheModified Mercalli Intensity (MMI), chinotangira paI (hachina kunzwikwa) kusvika paXII (kuparadzwa zvachose), chinowanzo shandiswa kurondedzera mhedzisiro iyi.

### Kufanotaura Kudengenyeka Kwenyika uye Kuderedza Njodzi

Pasinei nekufambira mberi mukuongorora kwekudengenyeka kwenyika, kufanotaura kwakarurama kwekudengenyeka kwenyika kuchiri kuomera kunzwisisa. Panzvimbo pezvo, chinangwa chiri pakuongorora njodzi dzekudengenyeka kwenyika (PSHA), iyo inofungidzira mukana wekuti pasi richadengenyeka zvakadii munguva yakatarwa. Ruzivo urwu runotungamira makodhi ekuvaka, kuronga mashandisirwo evhu, uye kugadzirira njodzi.

onawo  Nzira dzeKugadzira Mepu dzeKunyungudika kweMagungwa Pasi pemvura

Kuderedza njodzi yekudonha kwepasi kunosanganisira nzira dzekugadzira, dzakadai sekugadzira zvivakwa zvisingapindike nekudengenyeka kwenyika, kushandisa zvinhu zvinogona kutsungirira kuzununguka, uye kugadzirisa zvivakwa zvekare. Dzidzo yeveruzhinji uye masisitimu ekuyambira pakutanga anoitawo basa rakakosha mukuderedza migumisiro yekudengenyeka kwenyika kuvanhu nehupfumi.

### Mhedziso

Seismology inzvimbo inoshanduka uye inokosha inobatsira zvikuru pakunzwisisa kwedu maitiro ePasi uye kuderedza njodzi dzekudengenyeka kwenyika. Kuburikidza nekudzidza kwemafungu ekudengenyeka kwenyika, nyanzvi dzezvekudengenyeka kwenyika dzinogona kufembera chimiro chemukati mePasi, kuwana nekuyera kudengenyeka kwenyika, uye kugadzira nzira dzekudzivirira nharaunda. Sezvo tekinoroji nenzira dzesainzi dzichiramba dzichifambira mberi, seismology pasina mubvunzo ichapa nzwisiso yakadzama pamusoro pezvinhu zvakaoma zvepasi redu rinogara richichinja.

Leave a Comment