Basa remaplatelet mukugwamba kweropa

Basa rePlatelet muKuvhara Ropa

Maplatelet, anowanzonzi maplatelet mumashoko ekurapa, zvikamu zveropa zvakakosha pakugwamba kweropa (coagulation). Kunyangwe ari madiki pane masero matsvuku nemachena eropa, maplatelet anoita basa rakakosha mukudzivirira muviri kubva pakurasikirwa neropa rakawanda panguva yekukuvara. Muchinyorwa chino, tichaongorora mashandiro, mashandiro, uye kukosha kwemaplatelet mukugwamba kweropa.

Nhanganyaya kuMaplatelet

Maplatelet haasi masero akakwana semasero matsvuku eropa kana masero machena eropa; zvidimbu zvemamegakaryocytes, masero makuru anowanikwa mumongo wemapfupa. Megakaryocyte yega yega inogona kugadzira zviuru zvemaplatelet. Kazhinji, maplatelet ane hupenyu hwemazuva angangoita manomwe kusvika gumi muropa asati aparadzwa nepleen kana kushandiswa mukuita kwekuvharika kweropa.

Basa rePlatelet muKuvhara Ropa

Kugwamba kweropa inzira yakaoma inosanganisira kudyidzana kwemapuroteni akawanda (coagulation factors) nemasero, umo maplatelet anoita basa guru. Matanho makuru mukuita uku ndeaya anotevera:

1. Kuvharwa kweropa

Kana tsinga yeropa ikakuvara, muviri unotanga kupindura kuvharwa kweropa, uko kunova kutetepa kwetsinga dzeropa kuti ropa rideredzwe uye kudzivirira kubuda ropa. Uku ndiko kudzivirira kwemuviri kubva pakubuda ropa rakawanda.

2. Kuumbwa kwePlatelet Plug

Kana tsinga yeropa ikakuvara, collagen ne tissue factor zvinoshandisa maplatelet pedyo nepakuvara. Maplatelet aya anonamira, zvinoreva kuti anonamira panzvimbo yekuvara kuburikidza nekubatana ne collagen ne von Willebrand factor, puroteni yakakosha pakuita uku. Mushure meizvi, maplatelet anonamira, zvichikonzera kuburitswa kwemhando dzakasiyana dzemagranules ane zvinhu zvinodzivirira kuungana kweropa zvakaita seADP, thromboxane A2, uye serotonin.

VERENGA  Mhedzisiro yekudya zvine shuga yakawanda pakuramba insulin

ADP ne thromboxane A2 zvinokwezva maplatelet akawanda panzvimbo yakakuvara, zvichiita kuti platelet iungane kuti igadzire plug yekutanga inomisa kuyerera kweropa. Maitiro aya anozivikanwa sekuumbwa kweplatelet plug.

3. Kuonda kweganda

Panguva iyi, platelet plug inongomisa kubuda kweropa kwenguva pfupi. Muviri unobva watanga maitiro ekugwamba kweropa, ayo anosanganisira maitiro akasiyana-siyana eenzyme anozivikanwa se "coagulation cascade." Izvi zvinosanganisira zvinhu zvinotenderera muropa muchimiro chisina basa (zymogens) zvichiitwa kuti zvishande sequentially.

Imwe yematanho akakosha ndeyekushandura fibrinogen (protein inonyungudika muplasma) kuita fibrin (chimiro chisinganyungudike) ne enzyme thrombin. Fibrin inobva yagadzira meshwork inobata maplatelet akawanda nemasero eropa, ichisimbisa platelet plug kuita blood clot yakasimba.

4. Kubviswa kweGwara reMaronda uye Kuporeswa

Kana ropa ragwamba, maplatelet anoita kuti ropa rigwamba rive nyore—maitiro anozivikanwa sekudhonza ropa. Izvi zvinoitwa kuburikidza nekushanda kwemapuroteni anogwamba ari mumaplatelet, ayo anosimbisa gwamba, zvichideredza saizi yaro uye zvichiita kuti ronda ripore. Maplatelet anoburitsawo zvinhu zvinokura zvakaita seplatelet-derived growth factor (PDGF), iyo inotsigira kuporesa nekukurumidzisa masero panzvimbo yeronda kuti agadzirise nekutsiva nyama yakakuvara.

5. Kupera kwefibrinolysis

Kana nyama yapora, muviri hauchadi ropa rakagwamba. Fibrinolysis inzira iyo ropa rakagwamba rinopwanyika robviswa. Plasminogen inoshandurwa kuita plasmin, iyo inopwanya fibrin kuita zvidimbu zvidiki, ichinyungudutsa ropa rakagwamba uye ichidzorera kufamba kweropa kwakajairika.

Zvirwere Nematambudziko Anosanganisira Maplatelet

Kusashanda zvakanaka kwemaplatelet kunogona kukonzera zvirwere zvakasiyana-siyana. Heano mamwe matambudziko ane chekuita nemaplatelet:

Kupera kweropa

Thrombocytopenia chirwere chinokonzerwa nenhamba yemaplatelet muropa iri pasi peyakajairika, zvichikonzera kubuda ropa kuri nyore uye kwakaoma kumisa. Chirwere ichi chinogona kukonzerwa nezvinhu zvakasiyana-siyana, zvinosanganisira kubuda ropa zvakanyanya, zvirwere zve autoimmune, chemotherapy, kana hutachiona. Marapirwo anosiyana, kubva pakuisirwa maplatelet kusvika pakushandisa mishonga inokurudzira kugadzirwa kwemaplatelet.

VERENGA  Maitiro ekukwegura uye kukanganisa kwazvinoita pakushanda kwenhengo dzemuviri

Idiopathic Thrombocytopenia (ITP)

ITP chirwere chinokonzerwa ne autoimmune umo masoja emuviri anorwisa maplatelet awo, zvichiita kuti huwandu hwawo huderere zvakanyanya. Kurapa ITP kunowanzo sanganisira kushandisa ma steroids kana intravenous immunoglobulin kudzvinyirira mhinduro yemasoja emuviri isina kururama.

Maplatelet ePolycythemia

Dambudziko iri rinoitika kana huwandu hwemaplatelet hwakanyanya, izvo zvinogona kuwedzera njodzi yekugwamba kweropa zvakanyanya (thrombosis), izvo zvinogona kukonzera sitiroko kana kurwara nemoyo. Zvimwe zvinokonzera zvinosanganisira kusashanda zvakanaka kwemapfupa kana maitiro emuviri kana ropa rikarasikirwa kwenguva refu.

Hemophilia

Kunyange hazvo hemophilia ichinyanya kukonzerwa nekushaikwa kwezvimwe zvinhu zvinokonzera kugwinha kweropa, maplatelet achiri kuita basa rakakosha. Kune varwere vane hemophilia, kugwinha kweropa kunowanzova kusina simba nekuda kwekusakwanisa kugadzira fibrin yakakwana, kunyangwe maplatelet achishanda zvakanaka.

Kuongorora uye Kuyera Basa rePlatelet

Kuyera mashandiro emaplatelet uye kuverenga kwawo chikamu chakakosha chekuongorora kuvharika kweropa. Miedzo yakajairika yemurabhoritari inosanganisira:

– Kuwanda kwemaplatelet: Huwandu hwemaplatelet hunoverengwa muhuwandu hwakati hweropa kuti zvionekwe kana huri mukati mehuwandu hwakajairika.
– Miedzo yeMashandiro eMaplatelet: Mimwe miedzo, yakaita se'PFA-100' uye 'aggregometry', inoyera kugona kwemaplatelet kugadzira plug.
– Miedzo yeCoagulation: Miedzo yakaita sePT (Prothrombin Time) uye aPTT (Activated Partial Thromboplastin Time) inoyera kushanda kwenzira yecoagulation inosanganisira maplatelet nezvinhu zvinobatanidza coagulation.

Mhedziso

Kubva padanho rekutanga rekunamatira pakuumbwa kweropa rakagadzikana, maplatelet anoita basa rakakosha mukuumbwa kweropa rakagwamba. Kukanganiswa kwehuwandu hwemaplatelet kana mashandiro awo kunogona kukonzera matambudziko akakomba ekugwamba kweropa, kusanganisira kubuda ropa rakawanda kana kuumbwa kweropa rakagwamba zvakanyanya. Nokudaro, kunzwisisa nekuchengetedza mashandiro emaplatelet ndicho chinhu chikuru chehutano hwakanaka hweropa.

Kutsvagurudza kuri kuenderera mberi munzvimbo iyi kuri kuramba kuchiedza kugadzira mishonga inoshanda yezvirwere zveplatelet uye kuvandudza hupenyu hwevarwere vane zvirwere izvi.

Siya mhinduro