Mashandiro Emajekiseni
Pendauluan
Majekiseni ndeimwe yezvakawanikwa zvikuru musainzi yezvekurapa, zvichishandura nzira yatinoshandisa kurwisa zvirwere zvinotapukira. Munzvimbo dzese dzepasi, majekiseni ave chombo chikuru mukudzora, kuderedza, uye mune dzimwe nguva, kubvisa zvirwere. Asi majekiseni anoshanda sei chaizvo? Sei achipa dziviriro yakasimba kudaro kubva kuzvirwere zvinotapukira? Chinyorwa chino chichaongorora zvakadzama misimboti yekutanga yekuti majekiseni anoshanda sei, mhando dzemajekiseni aripo, uye kushanda kwawo uye kuchengetedzeka kwawo.
Nheyo dzekutanga dzemajekiseni
Majekiseni anoshanda panheyo huru yekukurudzira masoja edu ekudzivirira muviri kuti agadzire mhinduro chaiyo yemasoja ekudzivirira muviri kune utachiona pasina kukonzera chirwere chacho. Masoja edu ekudzivirira muviri ane ndangariro, zvichibvumira muviri kuziva uye kupindura nekukurumidza uye zvinobudirira kune utachiona humwe chete mune ramangwana.
Sisitimu Yekudzivirira Kurwara
Kuti tinzwisise mashandiro anoita majekiseni, tinofanira kutanga tanzwisisa mashandiro anoita masoja emuviri. Masoja emuviri isangano rakaomarara remasero, nyama, uye nhengo dzinoshanda pamwe chete kudzivirira muviri kubva kuzvirwere zvinopinda zvakaita semavhairasi, mabhakitiriya, uye tupukanana.
Sisitimu yemuviri inoumbwa nezvikamu zviviri zvikuru:
1. Kusadzivirirwa Kwemuviri: Uyu ndiwo mutsetse wekutanga wekudzivirira unoedza kurwisa utachiona nenzira yakajairika uye nekukurumidza, asi kwete chaiyo.
2. Sisitimu yekudzivirira inochinjika: Iyi inzira yekudzivirira inononoka asi yakanyatsojeka. Inosanganisira masero eT nemasero eB anokwanisa kuziva nekurangarira hutachiona hwakati.
MaAntigens uye MaAntibody
Antigen imorekuru inozivikanwa nemasoja ekudzivirira chirwere seyekunze uye ine njodzi. Kana utachiona hukapinda mumuviri, masoja ekudzivirira chirwere anoona antigen iri pamusoro pawo uye anotanga mhinduro yemasoja ekudzivirira chirwere. Masero eB anogadzira masoja ekudzivirira chirwere chaiwo kune antigen iyoyo. Masoja aya anobatanidzwa nehutachiona uye anobatsira kuubvisa.
Kuyeuka Kwemuviri
Chimwe chinhu chakakosha chehurongwa hwekudzivirira muviri hunochinjika kugona kwahwo "kurangarira" utachiona hwahwakasangana nahwo kare. Izvi zvinoreva kuti kana muviri wedu ukasangana nehutachiona humwe chete zvakare mune ramangwana, hutachiona hunogona kupindura nekukurumidza uye zvinobudirira. Maitiro aya anozivikanwa se "immunological memory."
Mhando dzeMishonga yekudzivirira
Kune mhando dzakasiyana dzemajekiseni zvichienderana nekuti antigen inopinzwa sei mumuviri:
1. Majekiseni Anodzivirirwa Mhenyu: Majekiseni aya ane utachiona husina simba saka haakwanise kukonzera zvirwere. Mienzaniso inosanganisira jekiseni reMMR (Guruve, Mumps, Rubella) uye jekiseni revaricella (chickenpox).
2. Majekiseni Asina Kushanda: Majekiseni aya ane utachiona hwakaurayiwa kana husina kushanda husingakwanise kukonzera chirwere asi hunogona kukonzera mhinduro yemuviri kuzvirwere. Mienzaniso inosanganisira jekiseni reporiyo (IPV) uye jekiseni rehepatitis A.
3. Majekiseni eSubunit, Recombinant, Polysaccharide, uye Conjugate: Majekiseni aya anoshandisa zvikamu zvakati chete zvejekiseni—zvakaita mapuroteni kana shuga—zvinokwana kukurudzira mhinduro yemuviri isina jekiseni rese. Mienzaniso inosanganisira jekiseni reHPV nejekiseni repneumococcal.
4. Majekiseni eToxoid: Majekiseni aya anoshandiswa kurwisa zvirwere zvinokonzerwa nemabhakitiriya anogadzira chepfu. Majekiseni eToxoid ane chepfu dzakabviswa simba (dzisina kushanda) saka hadzina njodzi asi dzinogona kukurudzira mhinduro yemuviri. Mienzaniso inosanganisira majekiseni etetanus nediphtheria.
5. Mishonga yekudzivirira RNA neDNA (michina yekudzivirira mRNA neDNA): Mishonga iyi mitsva uye inoshandisa zvinhu zvemajini (RNA kana DNA) zvinogadzira puroteni yehutachiona. Miviri yedu inoshandisa iyi mishonga yekudzivirira hutachiona kugadzira puroteni yehutachiona, iyo inozosimudzira mhinduro yemuviri. Mienzaniso inosanganisira mishonga yekudzivirira COVID-19 kubva kuPfizer-BioNTech neModerna.
Kubudirira kweNjodzi
Kushanda kwemushonga wekudzivirira chirwere kunoyerwa nekukwanisa kwawo kugadzira mhinduro yemuviri yakakwana yekudzivirira munhu kubva kuzvirwere. Zvinhu zvakawanda zvinopesvedzera kushanda kwemushonga wekudzivirira chirwere, zvinosanganisira:
Mhando dzezvirwere
Mamwe mabhakitiriya ane simba guru rekuchinja nekunzvenga masoja emuviri. Muenzaniso weizvi ivhairasi yefuruwenza, iyo inogara ichichinja-chinja, ichida mushonga mutsva gore rega rega.
Vanhu Vakabayiwa Majekiseni
Maitiro emuviri wekudzivirira chirwere anogona kusiyana pakati pevanhu, zvichienderana nezvinhu zvakaita sezera, hutano, uye nhoroondo yekubayiwa majekiseni.
Kutevedzera Kutevedzera Majekiseni
Kune zvimwe zvirwere, mushonga unopfuura mumwe chete unodiwa kuti udzivirire zvakakwana. Kutevedzera purogiramu yekubaiwa kwakakosha kuti ushande zvakanaka.
Mombe Kusadzivirirwa
Kusadzivirirwa kwezvirwere zvemuboka kunoitika kana vanhu vakawanda muboka vakabayiwa majekiseni ekudzivirira kupararira kwechirwere. Izvi zvinoreva kuti kunyange vanhu vasingakwanise kubayiwa majekiseni (semuenzaniso, nekuda kwezvikonzero zvehutano) vanodzivirirwa nekuti mukana wekusangana nechirwere ichi mudiki kwazvo.
Kuchengetedzwa kweMajekiseni
Kuchengetedzeka kwemishonga yekudzivirira chirwere ichi ndechimwe chezvinhu zvinonyanya kutariswa uye kutariswa nesainzi yezvekurapa. Mushonga usati washandiswa zvakanyanya, unofanirwa kuedzwa kakawanda kuti uve nechokwadi chekuti wakachengeteka uye unoshanda.
Miedzo yekiriniki
Kune matanho akati wandei ekuyedza kwekiriniki ayo majekiseni anopinda nawo asati atenderwa:
1. Chikamu 1: Chinosanganisira vanhu vashoma vanozvipira kuti vaongorore kuchengetedzeka uye mwero wakakodzera wekushandisa.
2. Chikamu chechipiri: Kubatanidza mazana evazvipiri kuti vaongorore kushanda zvakanaka uye kuchengetedzeka.
3. Chikamu chechitatu: Chinosanganisira zviuru zvevazvipiri kuti vasimbise kushanda zvakanaka, kuona migumisiro isingawanzoitiki, uye kuenzanisa mushonga wekudzivirira nekurapa kumwe kana mushonga we placebo.
Kuongororwa Mushure meRezenisi
Kunyangwe mushure mekunge mushonga wekudzivirira wapihwa rezenisi, kutarisa kunoenderera mberi kuburikidza nehurongwa hwekuzivisa nezvezviitiko zvinokuvadza uye epidemiology kuti vaongorore matanho ekudzivirira.
Migumisiro yakaipa
Sezvinoitwa nemishonga yese, majekiseni anogona kukonzera migumisiro yakaipa, asi mazhinji acho haanyanyi kuoma uye kwenguva pfupi, akadai sekurwadziwa panzvimbo yekubaiwa jekiseni kana fivha yakaderera. Kuitika kwakanyanya hakuwanzoitiki, uye masisitimu ekutarisa aripo anoita kuti njodzi iyi ideredzwe.
Mhedziso
Mishonga yekudzivirira yakaponesa mamiriyoni evanhu uye ichiri kuita basa guru muhutano hweveruzhinji pasi rose. Nheyo yavo huru ndeyekushandisa kugona kwemuviri kwezvakasikwa kuti upe mhinduro yekudzivirira muviri uye kupa "kurangarira" kwezvirwere zvakasiyana-siyana. Nekusiyana-siyana kwemishonga yekudzivirira iripo, tine zvishandiso zvine simba zvekurwisa zvirwere zvaimbokonzera rufu rwakapararira nekuremara. Kushanda zvakanaka kwemishonga yekudzivirira uye kuchengetedzeka kwayo zvinotariswa zvakanyanya kuitira kuti mabhenefiti ayo apfuure njodzi dzayo. Kunzwisisa kwakadzama uye kunzwisisa mashandiro anoita mishonga yekudzivirira kunogona kutibatsira kunzwisisa kukosha kwayo uye kudzivirira zvirwere zvinotapukira munharaunda dzedu.
