Dzidziso yekubatana kwehupfumi pakati penyika
Kusiyana kwehuwandu hwebudiriro pakati penyika ndeimwe yenyaya dzakakosha muhupfumi hwebudiriro. Dzimwe nyika dzinowana mari yakawanda pamunhu, dzidzo yemhando yepamusoro, zvivakwa zvepamusoro, uye kubereka kwakanyanya, nepo dzimwe dzichiri kumashure muurombo hwechimiro, kuvimba nezvinhu zvekutanga, uye kusasimba kwemasangano. Munyaya iyi, dzidziso yekubatana kwehupfumi inoedza kupindura mubvunzo wakakosha: nyika dzine urombo dzichakwanisa "kusvika" kunyika dzakapfuma nekufamba kwenguva, kana kuti kusawirirana kwemari kucharamba kuripo uye kutowedzera?
Kazhinji, kubatana kunoreva katsika kekuti kukosha kwehupfumi—kazhinji mari inowanikwa nemunhu mumwe chete kana kuti kubereka—munyika dzese kuswedera pedyo. Kana kubatana kukaitika, nyika dzine mari shoma dzichakura nekukurumidza kupfuura nyika dzakapfuma, zvichideredza musiyano. Zvisinei, kana kusangana kukasaitika, nyika dzakabudirira dzinogona kuramba dziine mukana nekuda kwezvikomborero zvadzo zvisina kuenzana zvetekinoroji, zvemasangano, uye zvevanhu.
Kubatana muChimiro cheNeoclassical Growth Theory
Kukurukurirana nezvekuwirirana kunowanzo taura nezvemamodeli ekukura kwetsika dzekare, kunyanya modhi yeSolow-Swan. Mumodhi iyi, kubuda kwenyika kunoenderana nekusanganiswa kwemari chaiyo, vashandi, uye tekinoroji. Chimwe chinhu chakakosha chemodhi yeSolow ndechekuvapo kwekudzoka kushoma kumari: kana masheya emari pamushandi ari mashoma, mari yekuwedzera inounza kuwedzera kukuru kwemari inobuda; zvakasiyana, kana mari yakawanda kwazvo, mabhenefiti ekudyara kwekuwedzera anoderera.
Pfungwa iyi inotsigira pfungwa yekubatana: nyika dzine urombo dzinowanzova nemasheya emari mashoma pamushandi, saka mari itsva inochinja zvikuru kukura. Panguva imwe chete, nyika dzakapfuma dzine masheya emari akawanda pamushandi dzinoona kukura kunonoka nekuti mari yekuwedzera haichawedzere kugadzirwa sezvaimboita. Kana nyika dzese dzikawana tekinoroji imwe chete uye maumbirwo ehupfumi hwadzo akafanana, saka mari inowanikwa nemunhu wese inowanzo sangana nekufamba kwenguva.
Zvisinei, muenzaniso weSolow unosimbisawo kuti nyika yega yega ine "mamiriro akagadzikana," kana kuti mwero wemari yenguva refu, inokanganiswa nehuwandu hwekuchengetedza, kukura kwevanhu, kudzikira kwemitengo, uye kufambira mberi kwetekinoroji. Nekuti izvi zvinogona kusiyana munyika dzakasiyana, mhedzisiro yacho haigari yakafanana.
Kubatana Kwakazara
Kubatana kwakakwana ndiyo nzira ine "tariro" huru yekubatana. Inotaura kuti nyika dzese dzichasvika padanho rakaenzana remari inowanikwa nemunhu wese munguva refu, zvisinei nemamiriro adzo ekutanga. Nemamwe mashoko, nyika dzine urombo dzichakura nekukurumidza kupfuura nyika dzakapfuma, zvichizopedzisira zvaita kuti pave nekuenzana.
Kuti kubatana kwakakwana kuve kunonzwisisika, fungidziro dzakasimba dzinodiwa: maumbirwo ehupfumi akafanana, mwero wekuchengetedza mari wakafanana, mwero wekukura kwevanhu wakafanana, mhando yemasangano yakafanana, uye mukana wakapararira wekuwana tekinoroji. Mukuita, fungidziro idzi hadziwanzo sangananiswa munyika chaiyo. Zvisinei, kubatana kwakakwana dzimwe nguva kunoonekwa mumapoka ematunhu akafanana, akadai senyika kana matunhu ane kubatanidzwa kwakasimba kwemusika, masangano akafanana, uye mukana wakafanana wekuwana tekinoroji.
Kubatana Kwemamiriro Ezvinhu
Nekuda kwekusiyana kukuru kuripo pakati penyika, nyanzvi dzezvehupfumi dzakawanda dzinosarudza pfungwa yekubatana kwezvine chekuita nemamiriro ezvinhu. Dzidziso iyi inoti nyika hadzizosanganisire mari imwe chete, asi dzinosangana nenyika dzadzo dzakagadzikana. Izvi zvinoreva kuti nyika dzine urombo dzinogona kukura nekukurumidza kupfuura nyika dzakapfuma kana dziine hunhu hwakakosha hwakafanana nehwenyika dzakabudirira: kuchengetedza mari/kudyara kwakakwana, dzidzo yepamusoro, masangano anoshanda, kugadzikana kwezvematongerwo enyika, uye mitemo yezvehupfumi inotsigira kubereka.
Kana nyika A ikasangana nenyika B chete kana mamiriro ayo ekuvaka achibvumira. Kana nyika A iine masangano asina kusimba, kusawirirana kuripo, kana kuti vanhu vasina simba, inogona kuramba yakabatirira padanho rakadzikama. Maitiro aya ndeechokwadi nekuti anotsanangura kuti sei dzimwe nyika dzichikurumidza kusvika (semuenzaniso, dzimwe nyika dzeEast Asia munguva dzakati wandei), nepo dzimwe dzakawanda dzichiwana mukana wekukura usina kukwana.
Kubatana kweBeta neSigma
Muzvinyorwa zvekuongorora, kubatana kunowanzo edzwa nepfungwa mbiri: beta convergence uye sigma convergence.
1. Kubatana kweBeta kunoitika kana nyika dzine mari shoma yekutanga dzichikura nekukurumidza kupfuura nyika dzine mari yakawanda yekutanga. Izvi zvinoedzwa nekuderedza kukura kwemari yekutanga: kana coefficient iri negative, ipapo beta convergence inoratidzwa.
2. Kubatana kweSigma kunoreva kudzikira kwekupararira (kupararira) kwemari inowanikwa nemunhu mumwe nemumwe munyika nekufamba kwenguva. Kunowanzo kuyerwa nekusiyana kana kutsauka kwakajairika kwelog yemari inowanikwa nemunhu mumwe nemumwe. Kubatana kweSigma kwakaoma nekuti kusangana kwebeta hakugari kuchikonzera kudzikira kwemusiyano; nyika dzine urombo dzinogona kukura nekukurumidza, asi kana musiyano wacho ukaramba wakakura kana nyika dzakapfuma dzichiramba dzichifambira mberi zvishoma nezvishoma, kupararira kwacho kungasadzike.
Zvese zvakakosha: beta convergence inoedza divi rekukura kwehupfumi, ukuwo sigma convergence ichiongorora kana kusaenzana pakati penyika kuri kudzikira.
Kubatana kweKirabhu
Zvakaitika pasi rose zvinoratidza kuti kubatana kunowanzoitika muchimiro che "makirabhu." Kureva kuti, nyika hadzisi dzese dzinoenda padanho remari rakafanana; dzinowanzo sangana munzira dzakasiyana dzekukura. Kune kirabhu yenyika dzakabudirira dzine tekinoroji yepamusoro nemasangano akasimba, kirabhu yenyika dzine mari yepakati dziri kukura asi dzisati dzakwanisa "kukwira," uye kirabhu yenyika dzine urombo dziri kusaririra.
Kubatana kwemakirabhu kunogona kutsanangurwa nezvipingamupinyi zvemaumbirwo: kuvapo kwezvimwe zvipingamupinyi mukugona kwemasangano, mhando yedzidzo, kugadzikana kwehupfumi hwenyika, uye kugona kwekuvandudza zvinhu zvitsva. Kana nyika ikawira pasi pechipingamupinyi chakati, inotambura kutanga kuunganidzwa kwemari uye shanduko yemaumbirwo inodiwa kuti itange. Pfungwa iyi ine chekuitawo nedambudziko remari yepakati nepakati, apo nyika inobudirira kubuda muurombo asi yozononoka nekuda kwekusakwanisa kwayo kuchinja kubva pakukura kwevashandi vasingabhadhare kuenda kukura kwekuvandudza zvinhu zvitsva.
Basa reTekinoroji, Masangano, uye Hunyanzvi Hwevanhu
Nhaurirano yekubatana kwemari haigone kuparadzaniswa nezvinhu zvinopfuura simba remuviri. Zvinhu zvitatu zvinowanzoonekwa sezvinhu zvikuru zvinokonzeresa kubudirira kwekuwana mari ndeizvi:
1. Tekinoroji uye kupararira kwehunyanzvi hutsva
Nyika dzichiri kusimukira dzinogona kukurumidzisa kukura nekushandisa matekinoroji aripo munyika dzakabudirira (kukura kwemakambani). Zvisinei, kushandisa tekinoroji hakusi kwega: kunoda zvivakwa, hunyanzvi, uye nzvimbo yebhizinesi inotsigira.
2. Masangano ezvehupfumi nezvematongerwo enyika
Kodzero dzakajeka dzepfuma, kusimbiswa kwemutemo, hurongwa hunoshanda, uye huori hushoma zvinoenderana nemamiriro ekudyara mari ari nani. Masangano asina kunaka anowedzera mari yekutengeserana nenjodzi, anotadzisa kuunganidza mari, uye anononoka kugadzira zvinhu.
3. Hunhu hwevanhu
Dzidzo, hunyanzvi, hutano, uye kudya kunovaka muviri zvinosarudza kubudirira kwevashandi. Nyika dzine mari shoma dzinokwanisa kuwedzera simba radzo revashandi dzinowanzo kurumidza kushandisa mari yekudyara netekinoroji.
Kudyidzana kwenyika dzepasi rose, Kutengeserana, uye Kubatana
Kutengeserana kwenyika dzese nekudyara mari zvakananga kubva kune dzimwe nyika (FDI) zvinowanzoonekwa senzira dzakakosha dzekubatana. Kuburikidza nekuvhurika, nyika dzichiri kusimukira dzinogona kuwana misika yakakura, kubatsirwa nekushandiswa kwetekinoroji, uye kuwedzera kushanda zvakanaka kuburikidza nemakwikwi. Zvisinei, mabhenefiti ekudyidzana kwenyika dzese anonyanya kutsamira pakugadzirira kwemuno. Kana maumbirwo ehupfumi asina kusimba uye kuvimba kwekutengesa kunze kwenyika kuchigumira pazvinhu zvisina kugadzirwa, kuvhurika kunogona kukonzera kusagadzikana uye kusaenzana pasina kutungamira shanduko yemaindasitiri.
Mhedziso
Dzidziso yekubatana kwehupfumi pakati penyika inopa hurongwa hwekunzwisisa kana nyika dzine urombo dzingakwanisa kusvika kunyika dzakapfuma uye kuti sei. Mamodheru ekare anotsigira pfungwa yekuti nyika dzine mari shoma dzine mukana wekukura zvakanyanya, asi chokwadi chinoratidza kuti kubatana hakungoerekana kwaitika. Nekuda kwekusiyana kwemasangano, tekinoroji, huwandu hwevanhu, uye simba revanhu, nyika inowanzo ratidza kubatana kwakagadziriswa kana kunyange kubatana kwechikwata pane kubatana kwakakwana.
Zvinorehwa nehurongwa hwebudiriro zviri pachena: kufambira mberi hakusi kungowedzera mari chete, asiwo kuvaka masangano anovimbika, kusimbisa mhando yedzidzo nehutano, kukurudzira kusiyana kwehupfumi, uye kugadzira nzvimbo inoenderana netekinoroji. Kubatana kunogoneka, asi kunoda zvinodiwa—uye kubudirira kwenyika imwe neimwe kuchaenderana zvikuru nekuti zvinodiwa izvozvo zvinozadzikiswa nekukurumidza sei.
Kana muchida, ndinogona kuwedzera mienzaniso yenyaya (semuenzaniso East Asia, European Union, kana Sub-Saharan Africa), data rekuchinjana kwenyaya pasi rose, uye bhuku pfupi remabhuku kuti nyaya yacho ive yedzidzo.
