Maitiro Akasanganiswa Ehupfumi Nezvematongerwo Enyika
Munyika iri kuramba ichibatana, hukama hwekubatana pakati pehupfumi nezvematongerwo enyika hwava pachena uye hwakakosha. Nzvimbo mbiri idzi dzakabatana zvakanyanya, imwe neimwe ichipesvedzera uye ichiumba imwe nenzira dzakadzama. Kunzwisisa hukama uhwu hwakaoma kwakakosha pakunzwisisa nzira dzehutongi hwemazuva ano, kutengeserana kwepasi rose, uye kugara zvakanaka kwevanhu. Kunyange zvazvo hupfumi hwacho huchinyanya kufunga nezvekugadzirwa, kugoverwa, uye kushandiswa kwezvinhu nemasevhisi, zvematongerwo enyika zvinotarisa pahurongwa hwehutongi, simba, uye maitiro ekugadzira mitemo anoumba nzanga. Pano, tinoongorora kuti nzvimbo idzi mbiri dzinobatana uye dzinopesvedzerana sei.
Nhoroondo Yenhoroondo
Munhoroondo, kubatana kwehupfumi nezvematongerwo enyika kunogona kuteverwa kumashure kusvika kutsika dzekare uko vatongi vairaira mabasa ehupfumi akadai sekutengeserana, mitero, uye kuva nevhu. Munguva yepakati nepakati, kubuda kwekutengeserana kwakaratidza shanduko huru apo nyika dzakatanga kuona kukosha kwekudzora zviwanikwa zvehupfumi kuti dziwedzere simba renyika. Nguva yekoloni yakaratidzawo kuti zvinangwa zvehupfumi zvaitsigira sei mabhizinesi ezvematongerwo enyika, sezvo masimba eEurope aitsvaga nzvimbo itsva nekuda kwezvibatsiro zvehupfumi.
Chimurenga cheMaindasitiri chakaunza chimwe chinhu kuhukama uhwu. Kukurumidza kukura kwemaindasitiri nekukura kwehupfumi kwakatungamira kuhurongwa hutsva hwevanhu uye marongerwo akasiyana ezvematongerwo enyika. Hutongi hwekapitalisiti hwakawana nzvimbo, zvichikonzera kumuka kwehutongi hwerusununguko hwakavimbisa rusununguko rwezvematongerwo enyika nemikana yehupfumi. Kusiyana neizvi, zana remakore rechi20 rakaona kubuda kwehutongi hwekapitalisiti nehukomunisiti, dzidziso dzaitsvaga kugadzirisa kusaenzana kwehupfumi kuburikidza nekutonga kwezvematongerwo enyika kwakabatana.
Policy uye Regulation
Munguva dzazvino, hurumende dzine simba guru pamabasa ehupfumi kuburikidza nemitemo nemirau. Mutemo wezvemari, unosanganisira kushandiswa kwemari nehurumende nemitero, chishandiso chikuru chinoshandiswa kugadzirisa mashandiro ehupfumi. Semuenzaniso, panguva yekuderera kwehupfumi, hurumende dzinogona kuwedzera kushandiswa kwemari kana kuderedza mitero kuti ikurudzire kukura. Mutemo wemari, unodzorwa nemabhangi makuru, unotarisira kuwanikwa kwemari uye mitengo yemubereko kudzora kukwira kwemitengo uye kugadzikana kwemari.
Kune rumwe rutivi, mamiriro ehupfumi anogona kuumba zvirongwa zvezvematongerwo enyika uye zvinhu zvinonyanya kukosheswa. Kushaikwa kwemabasa kwakanyanya, inflation, kana matambudziko ehupfumi zvinogona kutungamira kuchinjwa kwesimba rezvematongerwo enyika uye gwara rezvematongerwo enyika. Kuderera kukuru kwehupfumi kwema1930 muenzaniso unokosha, apo kudonha kwehupfumi kwakatungamira kuchinjo huru dzezvematongerwo enyika, kusanganisira kuwedzera kwenyika dzehutano uye shanduko dzemitemo.
Kubatana Kwepasirese uye Kutengeserana
Kudyidzana kwenyika dzepasi rose kwawedzera kuoma hukama huripo pakati pehupfumi nezvematongerwo enyika. Sezvo nyika dzichiwedzera kuvimbana mune zvehupfumi, mitemo yemuno inogona kuva nemigumisiro yepasi rose. Zvibvumirano zvekutengeserana nemasangano ehupfumi akaita seEuropean Union kana NAFTA (ikozvino USMCA) ipfungwa dzezvematongerwo enyika dzinobatsira kushandira pamwe nekubatana mune zvehupfumi. Masangano aya anoratidza kudiwa kwekubatanidza mitemo yezvematongerwo enyika kuti zvinhu, masevhisi, nemari zvienderane nerusununguko.
Zvisinei, kudyidzana kwenyika dzepasi rose kunounzawo matambudziko. Mitemo yezvehupfumi mune imwe nyika inogona kukonzera kusawirirana mune imwe, zvichikonzera hondo dzekutengeserana kana matambudziko ezvematongerwo enyika. Dambudziko rezvemari repasi rose ra2008 muenzaniso wakanaka, apo kusatungamirirwa zvakanaka kwehupfumi mune imwe chikamu (musika wedzimba muUS) kwakakonzera kusawirirana kwezvematongerwo enyika pasi rose, kusanganisira matanho ekuderedza kuderedzwa kwemitengo, mitemo yemari, uye shanduko muhutungamiriri.
Kusaenzana uye Urombo
Kusarongeka kwehupfumi nehurombo zvichiri nyaya dzakakosha dzinoratidza chikamu chezvematongerwo enyika chehupfumi. Hurumende dziri kunetsekana kuti dzingagovane sei zviwanikwa nemikana zvakaenzana pakati pevanhu vadzo. Pfungwa dzezvematongerwo enyika dzinoita basa guru mune izvi: nepo masisitimu ehupfumi angatanga kukoshesa kugadzirwa kwepfuma, mitemo yesosharisiti inotarisa pakugoverwa kwepfuma. Maitiro ese ari maviri ane zvazvinoreva mune zvehupfumi nezvematongerwo enyika, zvichikanganisa kubatana kwevanhu munharaunda, kugadzikana kwezvematongerwo enyika, uye hutano hwehupfumi hwese.
Kuda kwezvematongerwo enyika kugadzirisa kusaenzana kunogona kutungamira mukugadziriswa kukuru kwehupfumi. Semuenzaniso, mitero inofambira mberi, mapurogiramu ekubatsira vanhu, uye mitemo yemuhoro wepasi isarudzo dzezvematongerwo enyika dzakanangana nekusaenzana kwehupfumi. Kusiyana neizvi, kukundikana kugadzirisa kusaenzana kwehupfumi kunogona kutungamira kukusagadzikana kwezvematongerwo enyika, kuratidzira, uye kunyange kumukira, sezvakaratidzwa nenhoroondo kakawanda kubva kuFrench Revolution kusvika kuArab Spring.
Dzidziso dzezvehupfumi hwezvematongerwo enyika
Nyaya yehupfumi hwezvematongerwo enyika inodzidza zvakajeka hukama huripo pakati pehupfumi nezvematongerwo enyika, ichiongorora kuti masangano ezvematongerwo enyika, nharaunda yezvematongerwo enyika, uye hurongwa hwehupfumi zvinopesvedzerana sei. Hupfumi hwezvematongerwo enyika hwekare, hunomiririrwa nenyanzvi dzakadai saAdam Smith naDavid Ricardo, hwakatarisa kuti mitemo yehupfumi inganzwisiswa sei mukati memamiriro ezvematongerwo enyika. Hupfumi hwezvematongerwo enyika hweMarxist, kune rumwe rutivi, hunotsoropodza kuti hupfumi hwemacapitalist hunogadzira sei uye hunochengetedza kusaenzana kwevanhu kuburikidza nesimba rezvematongerwo enyika.
Mukuongorora kwemazuva ano, dzidziso dzakadai seInstitutionalism dzinoongorora kuti masangano (ezvematongerwo enyika nehupfumi) anoronga sei kudyidzana pakati pevatambi uye anoumba mhedzisiro. Ruzivo rweSarudzo yeVanhu runoshandisa misimboti yehupfumi kunzwisisa maitiro ezvematongerwo enyika, vachibata vezvematongerwo enyika nevavhoti sevanhu vane pfungwa dzakanaka vanoita sarudzo zvichibva pazvido zvavo.
Kufunga Nezvezvakatipoteredza uye Kubudirira
Hukama huripo pakati pehupfumi nezvematongerwo enyika hunoonekwawo mumitemo yezvakatipoteredza nebudiriro. Zvirongwa zvekusimudzira hupfumi zvinowanzotungamirwa nezvinangwa zvezvematongerwo enyika zvakaita sekuderedza urombo, kugadzira mabasa, uye kusimudzira mukurumbira wenyika. Zvisinei, zvirongwa izvi zvinofanirwa kuenzana kukura kwehupfumi nekuchengetedzwa kwenharaunda. Nhaurirano dzezvematongerwo enyika pamusoro pekushanduka kwemamiriro ekunze, semuenzaniso, dzakabatana zvakanyanya nezvido zvehupfumi, sezvo mitemo yekuderedza kuburitswa kwecarbon inogona kukanganisa maindasitiri, mabasa, uye hupfumi hwenyika.
Hupfumi hwebudiriro, hunoongorora kuti nyika dzinokura sei mune zveupfumi, hahugoni kusiyana nezvematongerwo enyika. Kugadzikana mune zvematongerwo enyika, hunhu hwehutungamiriri, uye simba remasangano zvakakosha pakukura kwehupfumi. Nyika dzine mamiriro ezvematongerwo enyika akagadzikana uye hutongi hwakanaka dzinowanzo kukwezva mari yakawanda, dzinowana kukura kwakasimba, uye dzinowana mhedzisiro iri nani yebudiriro.
mhedziso
Hukama huripo pakati pehupfumi nezvematongerwo enyika hwakaoma, hune mativi akawanda, uye hunochinja-chinja. Hunoumba mitemo inodzora nyika, hunopesvedzera kudyidzana kwepasi rose, uye hunokanganisa hupenyu hwezuva nezuva hwevanhu. Kunzwisisa kubatana uku kunoda kunzwisisa kuti mamiriro ehupfumi anokanganisa sei zviito zvematongerwo enyika uye kuti sarudzo dzezvematongerwo enyika dzinokanganisa sei mashandiro ehupfumi.
Munguva yekuchinja kukuru, inoratidzirwa nekufambira mberi kwetekinoroji, kudyidzana kwepasi rose, uye matambudziko makuru munharaunda, kudyidzana kwehupfumi nezvematongerwo enyika kucharamba kuchiita basa rakakosha mukuumba nyika yedu. Vagadziri vemitemo nenyanzvi vanofanirwa kufamba nehukama uhwu hwakaoma kuti vasimudzire nzanga dzakabudirira mune zveupfumi uye dzakagadzikana mune zvematongerwo enyika.