O le teritori tele o Initonesia

O le teritori tele o Initonesia

O Initonesia, o se atumotu e tu i le va o le Vasa Initia ma le Pasefika, e mitamita i se teritori tele ma eseese. Ua lauiloa o le atunuu e sili ona tele ona motu i le lalolagi, e mitamita Initonesia i le silia ma le 17.000 motu, ma avea ai ma se tasi o atunuu e sili ona umi ona talafatai. O lenei tusiga o le a suʻesuʻeina ai le teritori tele o Initonesia, ona ituaiga eseese o meaola, ma lona tofi faaleaganuu mauoa.

Fa'afanua o Initonesia

I le itu fa'afanua, o lo'o i ai Initonesia i Asia i Sautesasa'e ma fa'aloaloa i tafatafa o le ekueta, ma maua ai le tau vevela mo le tele o lona teritori. E tuaoi le atunu'u ma le tele o atunu'u, e aofia ai Papua Niu Kini i sasa'e, Malasia i matū, ma Timor Leste i sasa'e. O le tulaga taua o Initonesia e le gata ina tuaoi ma isi atunu'u ae fa'apea fo'i ona feso'ota'i ai konetineta o Asia ma Ausetalia.

E aofia ai motu tetele e lima o Initonesia: Sumatra, Java, Kalimantan, Sulawesi, ma Papua. E le gata i lea, e tele fo'i motu laiti o lo'o salalau solo i itumalo eseese. O nei motu ta'itasi, tetele ma laiti, e iai uiga tulaga ese, e aofia ai le tulaga o le laufanua, la'au ma manu, ma le aganu'u a ona tagata.

Biodiversity

O le tele o teritori o Initonesia e tele sona sao i lona tele o meaola eseese. Ua lauiloa Initonesia o se tasi o atunuu e sili ona maualuga le tele o meaola eseese i le lalolagi. E mafua lea ona o le eseese o ona siosiomaga, mai vaomatua ma mauga i sami eseese o meaola eseese.

FAITAU FOI  Fa'alavelave fa'alenatura

I luga o le laueleele, e mitamita Indonesia i vaomatua mafiafia, aemaise lava i Kalimantan ma Papua. O nei vaomatua o le nofoaga lea o le tele o manu fe'ai eseese, e aofia ai nisi o ituaiga e le maua i se isi lava mea, e pei o le Bornean orangutan ma le Javan rhinoceros. E mitamita fo'i Indonesia i le tele o la'au 'ese'ese e pei o le fugāla'au Rafflesia ma le moon orchid.

I le sami, o Initonesia o se vaega o le tafatolu o le coral o le lalolagi, o le fale lea o ituaiga iʻa e silia ma le 3.000 ma ituaiga coral e 600. O vai o Initonesia e avea foʻi ma auala e femalagaaʻi ai manu eseese o le sami, e pei o tafola lanumoana ma tafola malie. O lenei tamaoaiga ua avea ai Initonesia ma nofoaga taʻutaʻua mo turisi i le sami i le lalolagi atoa.

Tamaoaiga Fa'aleaganuu

O le eseesega o tagata i Initonesia e lē gata i le siosiomaga ae faapea foi i aganuu. Faatasi ai ma le silia ma le 300 ituaiga tagata ma le silia ma le 700 gagana faaitumalo, o Initonesia o se tasi o atunuu e sili ona eseese aganuu i le lalolagi. O itulagi taitasi e iai ana lava tu ma aga masani ma faatufugaga, mai siva ma musika i sauniga masani ma lavalava.

FAITAU FOI  Faʻataʻitaʻiga o fesili i le talanoaina o le Faʻaitiitia o Ituaiga o Faʻalavelave Faʻafuaseʻi

Mo se faʻataʻitaʻiga, e lauiloa le motu o Bali i ana siva ma musika masani, faʻapea foʻi ma sauniga masani e faia e le nuʻu. I Java, o le faʻataʻitaʻiga o papeti paolo ua lauiloa o se tofi faʻaleaganuu a le UNESCO. Ae i Sumatra, e lauiloa tagata Batak i la latou tor-tor, o se siva masani e avea ma vaega taua o a latou sauniga.

E le gata i faatufugaga ma aganuu, ae o loo mitamita foi Initonesia i le tele o ituaiga o mea'ai eseese. O itulagi taitasi e ofoina atu ai mea'ai eseese e atagia ai le tamaoaiga o mea manogi ma mea'ai o loo maua i le lotoifale. O nisi o mea'ai lauiloa a Initonesia i le lalolagi e aofia ai le rendang mai West Sumatra, satay mai Java, ma le papeda mai Papua.

Luitau ma Avanoa

E ui i lona teritori tele ma le tele o punaoa, ae o loo feagai foi Initonesia ma luitau eseese. O se tasi o luitau tetele o le atinae tutusa ma le pulega gafataulimaina o punaoa. Faatasi ai ma ona motu e tele ma le eseese o laufanua, e le o itulagi uma i Initonesia ua ausia le tulaga tutusa o le atinae, ma mafua ai ona le tutusa le tamaoaiga ma le va fealoai.

O mataupu tau si'osi'omaga o se popolega tele fo'i, ona o le tele o lamatiaga i le tele o ituaiga o meaola eseese mai le fa'aleagaina o vaomatua, fa'aleagaina o le siosiomaga, ma suiga o le tau. O lo'o galulue nei le malo o Initonesia, fa'alapotopotoga eseese, ma nu'u e fa'asaoina le natura e ala i polokalame eseese o le puipuiga.

FAITAU FOI  O le Aafiaga o le Tulaga Fa'afanua o Initonesia i le Tau

Peita’i, e ui i nei lu’itau, o lo’o i ai pea avanoa taua a Initonesia e fa’ateleina ai lona gafatia. O lona tulaga taua ma le tamaoaiga o punaoa fa’alenatura e maua ai le gafatia e avea ai ma se malosiaga tele tau tamaoaiga i le lalolagi atoa. O le vaega o turisi, aemaise lava, e iai le gafatia mo nisi atina’e, ona o mea fa’alenatura ma aganu’u a le atunu’u.

I'uga

O le teritori tele o Initonesia e tele ai le eseesega o punaoa faalenatura ma aganuu. Mai Sabang i Merauke, mai Miangas i Rote Island, o vaega uma o le laueleele o Initonesia e iai lona lava tala tulaga ese ma le tulaga ese. O lenei eseesega e le gata o se puna o le mitamita ae o se tiutetauave foi e puipui ma faasaoina mo tupulaga o le lumanai.

Faatasi ai ma taumafaiga galulue faatasi a le malo ma tagata lautele, faatasi ai ma le lagolago mai le lalolagi atoa, e mafai e Initonesia ona faatoilaloina luitau eseese ma faateleina avanoa e avea ai ma atunuu e malolosi ma manuia. O le fealofani i le va o tagata ma le natura, i totonu o le faavae o le Bhinneka Tunggal Ika (Lototasi i le Eseesega), e tatau ona faaauau pea ona faatumauina ma faamanatuina. O le uiga moni lea o se atunuu tele e tamaoaiga i le matagofie ma le gafatia.

Taofi faamatalaga