Malamalama i le Faiga Fanautama i Pusi
O pusi, faatasi ai ma lo latou natura lilo ma le tutoatasi, ua leva ona tosina mai ai tagata. O se tasi o vaega e le o iloa tele, ae e matua ofoofogia lava o nei meaola, o lo latou faiga fanautama. O le malamalama i le faigata o le fanautamaina o pusi e mafai ona maua ai ni malamalamaaga taua i a latou amioga, manaoga tau soifua maloloina, ma le puleaina o le faitau aofaʻi. O lenei tusiga o loʻo suʻesuʻeina ai le fausaga, le physiology, ma amioga fanautama a pusi, ma faʻamalamalamaina ai mea e tutupu i le taimi o le taamilosaga fanautama ma ona aafiaga mo tagata e ona pusi ma fomaʻi manu.
Anatomical Overview
E eseese le faiga fanautama o pusi i pusi tane ma fafine, e faʻatatau i a latou matafaioi i le faagasologa o le fanautama.
Pusi Fafine (Masiofo)
O le faiga fanautama a fafine e aofia ai ovaries, oviducts, uterus, cervix, vagina, ma le vulva.
– Ovaries: O lo'o i tafatafa o fatuga'o, e gaosia e ovaries fuāmoa (ova) ma hormones e pei o le estrogen ma le progesterone. O nei hormones e fa'atonutonuina ai le ta'amilosaga o le fanautama ma le ma'itaga.
– Oviducts: E ta'ua fo'i o fallopian tubes, o nei paipa manifinifi e feavea'i ai le ova mai ovaries i le uterus.
– Uterus: O se totoga e foliga Y lea e toto ai fuamoa ua fa'apalaina ma tuputupu a'e ai e avea ma pusi. O nifo o le uterine o le mea lea e pipii ma ola ai pepe.
– Cervix: O le vaega vaapiapi ma le pito i lalo o le uterus e tau atu i le measā.
– Measā: O le auala maso e fesoʻotaʻi ai le cervix i le itutino fafine i fafo (vulva).
– Vulva: O le vaega i fafo o le itutino fafine.
Pusi Po'a (Toms)
O le faiga fanautama o tane e aofia ai fualaʻau o le manava (testes), epididymis, vas deferens, urethra, penis, ma glands fesoasoani.
– Su'ega: O lo'o i totonu o le scrotum, e gaosia ai e su'ega le sperm ma le testosterone.
– Epididymis: O se paipa ua milo lea e matua ma teu ai le sperm.
– Vas deferens: E feavea'i ai sperm ua matua mai le epididymis i le taimi e fa'aoso ai.
– Urethra: O se paipa e ave ai le mimi ma le sperm i fafo o le tino e ala i le penis.
– Penis: O lo'o i ai ni la'au 'ai e fa'aosofia ai le fulū i totonu o le masiofo i le taimi o le fa'aipoipoga.
– Kelemene fa'aopoopo: E gaosia ai le suāvai e fafaga ma feavea'i ai sperm.
Le Ta'amilosaga Estrous
E oo i pusi fafine se taamilosaga o le estrous, e masani ona taʻua o le "veterinary." O lenei taamilosaga e aofia ai ni laasaga se tele e saunia ai le masiofo mo le faaipoipo, faapalaga, ma le maitaga.
1. Proestrus: O lenei laasaga muamua, e 1-2 aso le umi, e aofia ai le faateleina o gaioiga ma amioga alofa. Atonu e amata ona tele atu leo o masiofo ma saili le gauai atu, ae latou te lei taliaina le faigauo.
2. Estrus: O le umi moni o le vevela e 4-10 aso. I le taimi lea, e faʻaalia ai e le masiofo ni faʻailoga manino o le sauni e faiaiga, e aofia ai le faʻateleina o le leo, le toʻa, le faʻateleina o le amio alofa, ma le faia o se tulaga lordosis (siʻitia o vae i tua). Afai e faiaiga, e faʻaosofia ai le ovulation.
3. Interestrus (afai e le faia se feusua'iga): Afai e le faia se feusua'iga a le masiofo, o le a ulufale atu o ia i se vaitaimi puupuu e le taliaina ai le feusua'iga e tusa ma le 1-2 vaiaso a'o le'i toe fo'i atu i le proestrus.
4. Diestrus: Afai e tupu le ovulation ma le fa'afanauina, e ulufale le masiofo i le diestrus, lea e tupu ai le maitaga. Afai e tupu le ovulation e aunoa ma le fa'afanauina, e mafai e le masiofo ona faia se fa'ata'ita'iga e tusa ma le 30-40 aso.
5. Anestrus: O lenei vaitaimi o le lē faia o feusua'iga e tupu tele lava i le tautoulu ma le taumalulu pe a pu'upu'u itula o le ao, ma a'afia ai le gaosiga o homone.
Fa'aipoipoga ma le Mafua'aga
O pusi e manatu o ni tagata e fa'aosofia le ovulation, o lona uiga e na'o le mae'a ona faiaiga e tupu ai le ovulation. O le penis mata'utia o le tane e fa'aosofia ai le ala fanautama o le masiofo, ma fa'aosofia ai le fa'asa'olotoina o fuāmoa. O lenei faiga e fa'ateleina ai le avanoa e manuia ai le fa'afanauina.
E pu'upu'u lava le faiga fa'aipoipo, e na'o ni nai sekone i le minute. Peita'i, e mafai e masiofo ona faiaiga ma ni tane se tele i ni nai aso, o se amioga e ta'ua o le superfecundation, ma i'u ai i se fanau ma ni tama se tele.
Maitaga ma le Fanautama
E tusa ma le 63-65 aso le umi o le maitaga o pusi. I le taimi lea, e tele suiga iloga e oo i ai le masiofo:
– Suiga o Amioga: Atonu e sili atu le alolofa o masiofo maʻitaga pe, i se isi itu, sili atu ona toʻatasi.
– Suiga Faaletino: A o faagasolo le maitaga, e faateleina le manava o le masiofo, ma e sili atu ona iloga ma piniki susu.
– Mana'oga Taumafa: Fa'ateleina le fia 'ai ma mana'oga tau taumafa e lagolago ai le tuputupu a'e o pepe.
A o latalata mai le fanautama, po o le faagasologa o le fanautama, e masani ona sailia e masiofo ni nofoaga filemu ma toʻafilemu e fananau ai. O le faagasologa o le fanautama, po o le avea ma masiofo, e aofia ai se faasologa o faʻalavelave e fesoasoani i le fanauina o tamaʻi pusi. O le laasaga o le fanautama e aofia ai vaega e tolu:
1. Vaega a'o le'i fanau: E lē mapu le masiofo ma e ono teena le 'ai. E fa'ateleina le amio fa'amoega a'o ia saunia se nofoaga saogalemu mo le fanau mai.
2. Fa'afailele Malosi: O le malolosi o le fa'apupuna e mafua ai ona fanau mai tama'i pusi. E masani lava, e fanau mai tama'i pusi ta'itasi i le 10-60 minute, e ui o nisi taimi e ono umi atu. O le a fa'amamā e le masiofo tama'i pusi ta'itasi ma tipi ese le ua.
3. Vaega pe a uma ona fanau mai: E faaauau pea ona faamama e le masiofo ana tama'i pusi ma atonu e 'ai le fanua mo ni aoga taua i mea'ai.
Tausiga ma le Fa'asusuina o Tamaiti pe a Uma le Fanautama
A maeʻa ona fananau, e ulufale atu tamaʻi pusi i se vaitaimi o le faʻasusu e fafaga ai a latou tamaʻi pusi i le susu e tele i meaʻai taua ma mea e puipuia ai le soifua maloloina. E taua i ē ana tamaʻi pusi ona faʻamautinoa o loʻo lava meaʻai ma vai a le tamaʻi pusi e lagolago ai ona manaʻoga faʻaopoopo i le taimi lea.
E masani ona fa'asusu tama'i pusi mo le ono i le valu vaiaso a'o le'i amata ona sui i mea'ai mafiafia. Amata i le pe tusa o le fa vaiaso, e mafai e tagata e ana ona fa'aopoopo se mea'ai mama ma le vai a tama'i pusi e fesoasoani ai i le fa'agasologa o le te'a ese mai le susu.
Atugaluga o le Soifua Maloloina
E taua tele le malamalama i le faiga fanautama mo le iloaina o faʻafitauli tau soifua maloloina e ono tulaʻi mai i pusi. O popolega masani e aofia ai:
– Pyometra: O se faʻamaʻi pipisi e lamatia ai le ola o le manava e masani ona vaaia i masiofo matutua e leʻi toe fanauina.
– Dystocia: Faigata pe faalavelaveina le fanautama, e manaʻomia ai le fesoasoani a fomaʻi manu.
– Tumors o le susu: E sili atu ona taatele i fafine e le'i fa'ato'ilaloina, e mana'omia ai le siakiina soo o le soifua maloloina.
Mo ē paie, o popolega masani e aofia ai:
– Cryptorchidism: O le lē mafai lea ona alu ifo o le tasi pe o fua uma e lua, ma faateleina ai le lamatiaga o le kanesa o le fua.
– Prostatitis: O le mumū o le prostate gland, e masani ona mafua mai i se faʻamaʻi pipisi.
iʻuga
O le malamalama i le faiga fanautama o pusi e taua tele mo le faʻamautinoaina o lo latou soifua maloloina ma le manuia. Mai laʻasaga o le taamilosaga o le estrous i le faigata o le feusuaʻiga, maitaga, ma le tausiga pe a uma ona fanau, o vaega taʻitasi e taua tele i le malamalama i le ituaiga. O le mauaina o se malamalamaaga i le tino o latou fanautama, e mafai ai e tagata e ona pusi ma fomaʻi manu ona pulea lelei le faʻafailele, foʻia faʻafitauli tau soifua maloloina, ma fesoasoani i le tausiga ma le pulea lelei o le faitau aofaʻi o a tatou pusi.