Teori o le Nofoaga Tutotonu
Pendahuluan
O le A'oa'oga o le Nofoaga Tutotonu o se manatu fa'afanua e feso'ota'i ma le atina'eina ma le tufatufaina o 'a'ai ma nofoaga o tagata. Na fa'alauiloa muamua lenei a'oa'oga e Walter Christaller, o se tagata su'esu'e fa'afanua Siamani, i le 1933 i lana tusi ua faaulutalaina "Die Zentralen Orte in Süddeutschland" (O Nofoaga Tutotonu i Siamani i Saute). O lenei a'oa'oga e fa'amoemoe e fa'amatalaina le tufatufaina o 'a'ai ma auaunaga i totonu o se itulagi, ma le auala latou te fesoota'i ai le tasi ma le isi i se auala fa'asolosolo. Fa'atasi ai ma le atina'eina o le taimi ma le agafesootai ma le tamaoaiga, o lenei a'oa'oga o lo'o fa'aauau pea ona avea ma autu talafeagai i le su'esu'eina o fa'afanua ma fuafuaga o taulaga.
O le Uiga Autū o le Teori o le Nofoaga Tutotonu
O le A'oa'oga o le Nofoaga Tutotonu o le fatu lea o le manatu e fa'apea o nofoaga o tagata, e laiti ma tetele, e masani ona fa'atulaga i latou lava i ni mamanu patino e fa'aleleia atili ai le mafai ona maua ma auaunaga. Na fautuaina e Christaller o nofoaga tutotonu ua mamanuina e fa'aitiitia ai le taumafaiga po'o le tau o tagata o lo'o siomia ai i le mauaina o oloa ma auaunaga. O lenei a'oa'oga e fa'avae i luga o ni manatu fa'avae se tele:
1. Laueleele Tutusa: O se fanua laugatasi ma tutusa e aunoa ma ni suiga faaletino e pei o mauga po o vaitafe.
2. Tutusa le Vaevaeina: O lo'o tutusa le tufatufaina o le faitau aofa'i ma punaoa i le itulagi.
3. Felauaiga: E tutusa tau o felauaiga i itu uma.
4. Amioga Fa'aletamaoaiga Mafaufau Lelei: E gaoioi mafaufau lelei tagata fa'atau, ma filifilia le nofoaga e sili ona aoga mo i latou.
Mai lenei manatu, na faia ai e Christaller se mamanu hexagonal e faʻaalia ai le tufatufaina o nofoaga tutotonu. Aiseā e tatau ai ona avea ma foliga hexagonal? Auā o lenei foliga e manatu e sili ona lelei i le ufiufiina o se eria e aunoa ma le feʻaveaʻi poʻo ni va, e le pei o se liʻo.
Fa'atulagaga o Nofoaga Tutotonu
O se tasi o sao sili ona tele o le aʻoaʻoga o le faʻalauiloaina lea o se faʻasologa o nofoaga tutotonu. O nofoaga tutotonu e faʻavasegaina e tusa ai ma le tulaga o auaunaga latou te tuʻuina atu:
– Fogāeleele Maualalo (Aai Laiti): E maua ai oloa ma auaunaga faavae e fa'aaogaina soo, e pei o mea'ai masani ma auaunaga i aso faisoo.
– Tulaga Tutotonu (Aai Feololo): Ofoina atu oloa ma auaunaga fa'apitoa, e pei o lavalava ma mea tau fale.
– Tulaga Maualuga (Aai Tetele): Tu'uina atu oloa ma auaunaga e seāseā ona mana'omia, e aofia ai oloa taugata ma nofoaga maualuluga e pei o iunivesite ma auaunaga fa'apitoa tau soifua maloloina.
O le maualuga o le tulaga tutotonu, o le tele foi lea o le eria e auauna atu i ai. O lona uiga e itiiti ni aai tetele nai lo taulaga laiti.
Fa'atinoga ma Fa'itioga
Ua fa'aaogaina lautele le Central Location Theory o se fa'avae mo fuafuaga tau taulaga ma le atina'eina o atina'e tetele. I le fuafuaina o taulaga, e mafai e lenei a'oa'oga ona fesoasoani e fuafua nofoaga sili ona lelei mo faleoloa, nofoaga tau soifua maloloina, ma fa'alapotopotoga fa'alea'oa'oga. E mafai ona fa'aaogaina le au'ili'iliga o le central location e fa'aleleia atili ai le lelei o le tufatufaina atu o oloa ma auaunaga ma fa'aitiitia ai le feoa'iga ma tau o felauaiga.
Peita'i, e iai fo'i faitioga i lenei a'oa'oga. O le faitioga autū o lo'o taoto i ona talitonuga autū, aemaise lava le talitonuga o se fogāeleele tutusa ma se tufatufaina tutusa o le faitau aofa'i, lea e seasea maua i le lalolagi moni. O mea tau laufanua, aganu'u, faiga fa'apolokiki, ma tala fa'asolopito e masani ona a'afia ai le tufatufaina o 'a'ai, o lona uiga atonu e le sa'o atoatoa lenei fa'ata'ita'iga i tulaga uma.
Fetuunaiga ma Atina'e Atili
I le aluga o taimi, ua atiae e le au suʻesuʻe ma le au fuafuaina ni faʻaliliuga sili atu ona lavelave o le Central Location Theory e taumafai e foia ai tapulaʻa muamua. O nisi e faʻapipiʻi mea taua e pei o tekinolosi, faiga faʻavae a le malo, ma suiga o tagata i a latou suʻesuʻega. O le faʻataʻitaʻiga o le kalave, mo se faʻataʻitaʻiga, e taumafai e faʻasaʻo nisi o nei mea le atoatoa e ala i le faʻapipiʻiina o le mamao ma le tosina atu i le tamaoaiga i le iloiloga o le tufatufaina o fale nofo ai.
Ua i ai fo‘i se sao o tekinolosi o fa‘amatalaga ma fesoota‘iga i le suia o le auala tatou te malamalama ai i le tufatufaina atu ma fegalegaleaiga o nofoaga tutotonu, fa‘atasi ai ma le alia‘e mai o ni manatu e pei o ‘a‘ai atamai’ lea e suia ai le fa‘auigaga ma le galuega a nofoaga tutotonu lava ia.
I'uga
O le Central Location Theory o se faavae autū i le fa'afanua ma le fuafuaina o taulaga. E ui i ona tapula'a, o ona manatu ma mataupu fa'avae o lo'o fa'aaogaina lautele o ni meafaigaluega su'esu'e mo le malamalama ma le fa'aleleia atili o le tufatufaina atu o oloa ma auaunaga i totonu o se itulagi. Faatasi ai ma le atina'eina o agafesootai, tekinolosi, ma le tamaoaiga, o le fetu'una'i o lenei manatu e taua tele ina ia mautinoa lona talafeagai i le feagai ai ma lu'itau ma avanoa fou i le vaitaimi fa'aonaponei.
I le iuga, o le malamalama i mamanu o le tufatufaina atu o aai ma nofoaga tutotonu e le na o se mataupu o le auiliiliga faʻafanua, ae faʻapea foi i le faʻaleleia atili o le tulaga lelei o le olaga, lelei, ma le tutusa o le mauaina o punaoa ma auaunaga mo tagata uma o loʻo nonofo ai. I le avea ai o se suʻesuʻega faifai pea, o loʻo faʻaauau pea ona tatalaina e le aʻoaʻoga o le nofoaga tutotonu avanoa mo mafaufauga fou ma fetuʻunaʻi i le fuafuaina ma le pulega o taulaga i le lalolagi atoa.