Fausaga ma Galuega a Totoga o le Faiga Fanautama
O le faiga fanautama o le tagata o se faaputuga o totoga e galulue faatasi mo le faamoemoe o le fanautama. I alii ma tamaitai, o le faiga fanautama e iai ni fausaga ma galuega tulaga ese ae fesoʻotaʻi. I totonu o lenei tusiga, o le a tatou talanoaina loloto ai le fausaga ma le galuega a totoga fanautama i itupa uma e lua.
Faiga Fanautama o le Tane
O le faiga fanautama a tane e taulaʻi i le gaosiga, matua, ma le tuʻuina atu o le sperm i le faiga fanautama a fafine. O se vaaiga lea i le atinaʻeina o totoga taʻitasi ma lana galuega:
1. Fualaau o le tino
O fuala'au o totoga autū ia o le faiga fanautama a tane, o lo'o i totonu o le scrotum. O la latou galuega autū o le gaosia lea o le sperm ma le hormone testosterone. E gaosia le sperm e ala i se faiga e ta'ua o le spermatogenesis, lea e faia i totonu o seminiferous tubules.
2. Epididymis
O le epididymis o se paipa milo e fa'apipi'i i tua o testicle ta'itasi. O lana galuega o le teuina ma le fa'amatutuina o le sperm. O sperm e alu ese mai testicles e le'i mafai ona gaoioi malosi ma e mana'omia ni nai vaiaso e fa'amatutu ai i totonu o le epididymis.
3. Vas Deferens
O le vas deferens o se paipa e fa'afeso'ota'i ai le epididymis i le ejaculatory duct. O lana galuega autū o le feavea'iina lea o le sperm mai le epididymis i le urethra i le taimi e ejaculate ai.
4. Vesicles Seminal
O vesicles seminal o ni pea o glands e gaosia ai se vai e tele i le fructose ma isi mea e fafaga ma faafaigofie ai le fealua'i o sperm. O lenei vai e faia ai le tele o le tele o le sperm.
5. O le Prostate Gland
O le prostate gland e tu i lalo ifo o le tagāmimi ma e si'omia ai le pito i luga o le urethra. E gaosia e le prostate se vai alkaline e fa'aitiitia ai le 'aisa i totonu o le urethra ma le measā, ma maua ai se siosiomaga sili atu ona lelei mo sperm.
6. O le Bulbourethral (Cowper's glands)
E fa'asa'oloto e nei glands se vai alkaline e galue e fa'asusu ai le urethra ma fa'aitiitia so'o se mimi e ono totoe a'o le'i fa'aosoina.
7. Pisinisi
O le penis o se totoga e fai ai feusua'iga e aofia ai ni a'ano e mafai ona fa'atumuina i le toto, ma mafai ai ona fa'atūina. E fa'aloaloa atu le urethra i totonu o le penis ma avea o se auala e alu ese ai le mimi ma le sua mai le tino.
Faiga Fanautama Fafine
O le faiga fanautama a fafine ua mamanuina e gaosia ai fuāmoa, maua ai sperm, saunia ai se nofoaga mo le fa'afanauina, ma lagolagoina le atina'eina o le pepe i totonu o le pepe. O le mea lenei o se talanoaga e uiga i le fausaga ma le galuega a totoga fanautama a fafine:
1. Ovaries
O ovaries o ni tama'i glands e lua o lo'o i totonu o le pelvic cavity. O le galuega autū a ovaries o le gaosia lea o fuāmoa (ova) ma hormones estrogen ma progesterone. I masina ta'itasi, e fa'asa'oloto ai e le tasi ovaries se fuāmoa i se faiga e ta'ua o le ovulation.
2. Fallopian tubes
O fallopian tubes o paipa ia e fa'afeso'ota'i ai ovaries i le uterus. A mae'a le ovulation, e pu'eina le fuamoa e ni fausaga e pei o tamatamailima i le pito o le fallopian tube. O le fa'afanauina e le sperm e masani ona tupu i totonu o lenei paipa.
3. Uterus (Manava)
O le uterus o se totoga maso e foliga pei o le pea e tu i totonu o le pelvis. E fai ma nofoaga e fa'apipi'i ai le fuamoa ua fa'afuafuaina, e lagolagoina ai le tuputupu a'e o le pepe i le taimi o le ma'itaga, ma e mimigi i le taimi o le fanautama.
4. Endometrium
O le endometrium o le pito i totonu o le uterus e laina ai le uterus ma pipii i le embryo pe a uma ona fa'afanauina. O ta'amilosaga ta'itasi o le masina, e fa'ama'a'a lenei pito i totonu e sauniuni ai mo le fa'apipi'iina ma e lafoa'i pe a le tupu le maitaga.
5. O le ua o le tino
O le cervix o le vaega o le uterus e alu i totonu o le measā. E taua tele lona sao i le fa'atonutonuina o le tafe o le masina mai le uterus i le measā ma e tatala i le taimi o le fa'afanau e fa'ataga ai le pepe e fanau mai.
6. Measā
O le measā o se alavai e fa'afeso'ota'i ai le cervix i fafo o le tino. E galue o se alavai fanau i le taimi e fanau ai, o le auala e alu ai le masina, ma le nofoaga e ulufale ai le penis i le taimi o feusua'iga.
Galuega ma Sootaga o le Faiga Fanautama
E lē galue tuto’atasi le faiga fanautama. I le taimi o le matua, o hormones e gaosia e le endocrine glands e fa’atonutonuina ai le matua fa’aletino ma le sauniuni mo le fanautama. I tane, o le testosterone e fa’atonutonuina ai le gaosiga o sperm ma le atina’eina o uiga fa’afeusuaiga lona lua e pei o le fa’alolotoina o le leo ma le tuputupu a’e o lauulu i foliga. I fafine, o le estrogen ma le progesterone e pulea ai le atina’eina o susu, fa’atonutonuina ai le ta’amilosaga o le masina, ma saunia ai le uterus mo le ma’itaga.
E amata le faagasologa o le toe fanautama pe a feiloai le sela sperm ma le sela fuamoa, ma maua ai se zygote. Ona malaga lea o le zygote i le uterus, totoina, ma atiina ae i se embryo, ona avea lea ma se fetus. O le manuia o le toe fanautama o le tagata e faalagolago i le galulue faatasi ma le tuufaatasia o vaega uma o le faiga toe fanautama, faapea foi ma aafiaga o hormones e fuafua ai le taimi ma le sauniuniga mo le toe fanautama.
I'uga
O le faiga fanautama a tane ma fafine ua mamanuina e faʻamautinoa ai le faʻaauauina o le olaga o le tagata e ala i galuega ma fausaga e fetaui lelei. E ui o loʻo i ai totoga ma galuega patino a vaega taʻitasi, ae latou te galulue faʻatasi i le faagasologa o le fanautama. O le malamalama i le fausaga ma le galuega a totoga fanautama o le laasaga muamua lea agai i le malamalama atili i le soifua maloloina o le fanautama ma le taua o le tausiga lelei mo le faʻatinoina lelei o nei faiga i le olaga atoa o le tagata.
I le iuga, o aʻoaʻoga tau soifua maloloina o le fanautama e taua tele i le puipuia o faʻamaʻi poʻo faʻaletonu e ono lamatia ai le faʻatinoina masani o lenei faiga. O le malamalama ma le malamalama o le lautele e mafai ona i ai se sao taua i le tausia o le soifua maloloina ma le manuia o tupulaga o le lumanai.