Manatu Fa'avae o le Tufatufaina o Taimi Fa'atele
O le tufatufaina o taimi o se metotia taua tele i fuainumera mo le faatulagaina ma le iloiloina o faamatalaga. O le faaupuga e faasino i le auala e vaevaeina ai tau o faamatalaga i ni vaega po o ni vaitaimi ma le auala e faamaumauina ai taimi o vaega taitasi. I le suʻesuʻeina o manatu faavae o le tufatufaina o taimi, e mafai ona tatou malamalama atili ai i le auala e faauigaina ai faamatalaga ma faia ni faaiuga sili atu ona malamalama e faavae i faamatalaga na maua.
O le ā le Tufatufaina o Taimi e Masani Ai?
O le tufatufaina o taimi e faigofie lava ona fa'aalia ai le taimi e fa'aalia ai po'o le aofa'i o taimi e tutupu ai taua ta'itasi po'o vaega i totonu o se fa'amaumauga. I le tufatufaina o taimi e fa'aalia ai, o fa'amaumauga ta'itasi i le laulau e fa'amaumauina ai le aofa'i o taimi e aliali mai ai se taua fa'apitoa. O laulau tufatufaina o taimi e aoga mo le fa'afaigofieina o fa'amaumauga mata, ma fa'afaigofie ai ona iloiloina ma fa'amatalaina.
O se faʻataʻitaʻiga faigofie o se laulau tufatufaina o taimi o le faʻamaumauina lea o le aofaʻi o tamaiti aʻoga na maua se togi patino i se suega. Mo se faʻataʻitaʻiga, afai e iai a tatou togi o suega e 90, 85, 88, 90, 72, ma isi mea faapena, e mafai e se laulau tufatufaina o taimi ona faʻaalia le tele o taimi e aliali mai ai togi taʻitasi.
Laasaga e Fausia ai se Tufatufaina o Taimi
O le fatuina o se tufatufaina atu o taimi e manaʻomia ai ni laʻasaga faʻatulagaina, e aofia ai:
1. Aoina o Faʻamatalaga: O le laasaga muamua o le aoina lea o faʻamatalaga mata. O nei faʻamatalaga e mafai ona i ai i foliga o numera poʻo vaega, e fuafua i le ituaiga o faʻamatalaga o ia i tatou.
2. Fa'amatalaina o Vasega Vaeluaga: Mo fa'amaumauga fa'atatau e fesuisuia'i i se vaega lautele, e masani ona sili atu ona aoga le fatuina o "vasega vaeluaga." O vaega ia o tau o lo'o fa'atulagaina i totonu o se vaega fa'apitoa. Mo se fa'ata'ita'iga, afai o togi o su'ega e amata mai le 0 i le 100, e mafai ona tatou fatuina ni vasega vaeluaga e pei o le 0-10, 11-20, 21-30, ma isi mea fa'apena.
3. Fuafuaina o le Taimi e Faia Ai: O le isi laasaga o le faitauina lea o le aofaʻi o tau e pa'ū i totonu o vasega taʻitasi o vaeluaga. Ona faʻamaumauina lea o nei taimi e faʻaalia ai i totonu o se laulau.
4. Fausiaina o se Siata Fa'asalalauina o Taimi Fa'asolo: A mae'a ona fuafuaina ta'imi fa'asolo, e mafai ona tatou fatuina se siata fa'asalalauina o taimi fa'asolo. O lenei siata e masani ona aofia ai se koluma mo vasega vaeluaga ma se koluma mo taimi fa'asolo.
Ituaiga o le Tufatufaina o Taimi Masani
E mafai ona vaevaeina le tufatufaina atu o taimi i ni auala se tele, e aofia ai:
1. Tufatufaina o Taimi e Faia Ai: O le ituaiga masani lea o le tufatufaina o taimi e faʻamaumauina ai le taimi e faʻia ai mea tutupu. Mo se faʻataʻitaʻiga: afai o togi o suega e mai le 70 i le 100, o le taimi e faʻia ai e ono faʻaalia ai e toʻa 5 tamaiti aʻoga na maua togi i le va o le 70-80, toʻa 8 tamaiti aʻoga i le va o le 81-90, ma le toʻa 10 tamaiti aʻoga i le va o le 91-100.
2. Tufatufaina o Taimi Fa'atatau: O nisi taimi e sili atu ona aoga le fa'aalia o fa'amaumauga i tulaga o taimi fa'atatau, o lona uiga, o le pasene o mea tutupu uma e pa'ū i totonu o va'aiga ta'itasi. Mo se fa'ata'ita'iga, afai e 100 tamaiti a'oga, ma e 20 oi latou e pa'ū i totonu o se va'aiga patino, o le taimi fa'atatau e 20/100 = 20%.
3. Fa'asoa Fa'atasi o Taimi e Fa'asalalauina: O se ituaiga lea o tufatufaga fa'atele e fa'atatau i le aofa'i o taimi mo va'aiga ta'itasi o vasega ta'itasi o le aofa'i lea o taimi o lena va'aiga ma va'aiga uma na muamua atu. O lenei tufatufaga e fesoasoani i le fuafuaina o pasene po'o kuata i fa'amaumauga.
Kalafi o le Tufatufaina o Taimi
E ese mai i laulau, o tufatufaga o taimi e masani ona vaaia i ni foliga eseese o ata:
1. Histogram: O se kalafi pa lea e faʻaalia ai le tele o taimi (poʻo le tele o taimi faʻatatau) o vasega vaeluaga. I totonu o se histogram, o le lautele o pa taʻitasi e faʻatusalia ai le vasega vaeluaga, ma o le maualuga o le pa e faʻaalia ai le tele o taimi poʻo le aofaʻi o mea e tutupu.
2. Polygon o le Frequency: O se kalafi laina lea e fa'afeso'ota'i ai vaega e fai ma sui o le frequencies o vasega ta'itasi o le vaeluaga. E aoga polygons o le frequencies mo le va'aia lelei o foliga o le tufatufaina nai lo histograms.
3. Ogive: O se kalafi lea o le tufatufaina atu o taimi fa'aopoopo. E fa'aaogaina le ogive e fuafua ai le tele o mea e tutupu (i le pasene po'o le aofa'i) e pa'ū i lalo ifo o se tau patino i se seti fa'amaumauga.
Fa'aoga ma le Taua o le Tufatufaina o Taimi
E lautele le fa'aaogāina o fa'asalalauga fa'atele i matā'upu eseese, e pei o a'oa'oga, vaila'au, maketi, su'esu'ega lautele, ma le tele o isi mea. O nisi nei o fa'ata'ita'iga:
1. A'oa'oga: E fa'aaogā e faia'oga ma pulega fa'alea'oa'oga le tufatufaina atu o taimi e iloilo ai taunu'uga o su'ega, fuafua ai le tufatufaina o togi o tamaiti a'oga, ma fa'ailoa mai ai mamanu o a'oa'oga e mana'omia le fa'aleleia.
2. Foma'i: E fa'aaogā e saienitisi fa'afoma'i ni tufatufaga o taimi e su'e ai le taimi e alia'e ai ni fa'ailoga patino i se faitau aofa'i, fa'ailoa vaega vaivai, ma iloilo a'afiaga o togafitiga po'o togafitiga fa'afoma'i.
3. Maketiga: I le maketiga, e faʻaaogaina le tufatufaina atu o taimi e iloilo ai amioga a tagata faʻatau, fuafua ai mea e fiafia i ai oloa, ma atiae ni fuafuaga maketi e sili atu ona lelei e faʻavae i luga o faʻamaumauga faʻatekinolosi ma masaniga faʻatau.
4. Fa'ai'uga a le Pulega ma Pisinisi: E masani ona fa'aogaina e pule o pisinisi le tufatufaina atu o taimi i le au'ili'iliga o fa'atauga, mata'ituina o le fa'atinoga a tagata faigaluega, ma le iloiloga o tulaga lamatia e fai ai fa'ai'uga atamai, fa'avae i fa'amaumauga.
I'uga
O le tufatufaina o taimi o se tasi lea o meafaigaluega sili ona taua ma fa'avae i le au'ili'iliga o fa'amaumauga fa'afuainumera. I le malamalama ma le fa'aaogaina o lenei manatu, e mafai ona tatou fa'afaigofieina fa'amaumauga faigata i ni foliga e faigofie ona malamalama i ai. O tufatufaga o taimi e fesoasoani ia i tatou e aveese fa'amatalaga taua mai fa'amaumauga, faia ni valo'aga, ma faia ni fa'ai'uga fa'avae i fa'amaoniga. O le mea lea, o le malamalama lelei i tufatufaga o taimi o se la'asaga muamua taua i so'o se au'ili'iliga manuia o fa'amaumauga.