O le A'oa'oga Fa'atino a Erving Goffman
Pendahuluan
O Erving Goffman o se tasi o tagata suʻesuʻe sosaiete taʻutaʻua o le seneturi lona 20, o ana sao i le saienisi lautele, aemaise lava lana aʻoaʻoga o le dramaturgy, ua maua ai ni malamalamaga fou i fegalegaleaiga faʻaagafesootai a tagata. I lana galuega taua, "The Presentation of Self in Everyday Life" (1956), na atiina ae ai e Goffman se manatu e faʻamatalaina ai le auala e auai ai pea tagata i le "faʻatinoga" poʻo le "faʻatinoga" i le olaga i aso faisoo. O lenei manatu ua taʻua o le aʻoaʻoga dramaturgical, lea e faʻaaogaina ai le faʻatusatusaga o se tulaga faʻafiafia e faʻamatalaina ai amioga faʻaagafesootai a tagata. O le faʻamoemoega o lenei tusiga o le suʻesuʻeina lea o le aʻoaʻoga dramaturgical a Goffman i se auala sili atu ona atoatoa.
Tulaga i Luma ma Tulaga i Tua
O se tasi o manatu autū o le aʻoaʻoga a Goffman o le manatu o le 'tulaga i luma' ma le 'tulaga i tua'. O le tulaga i luma o le mea lea e 'faʻaalia' ai e tagata taʻitoʻatasi i latou lava i le lautele. O iinei, e faʻatino ai e se tagata le matafaioi e faʻamoemoeina e lana aofia e faʻaaoga ai se faasologa o tusitusiga ma mea e talafeagai ma le 'faʻatinoga'. O lenei faʻatinoga e aofia ai le tautala, amioga, ma foliga vaaia e pulea ma faʻaleleia.
Mo se faʻataʻitaʻiga, o le a tu se faiaʻoga i totonu o se potuaoga i luma o le vasega, e faʻaalia ai le talitonuina, amio pulea, ma le tomai i le mataupu. O le a faʻaaogaina e le faiaʻoga fesoasoani faʻafaiaoga, metotia faʻafaiaoga, ma laei talafeagai e musuia ai le faaaloalo ma le pule.
I se faatusatusaga, o le pito i tua o le tulaga o se avanoa e mafai ai e tagata taʻitoʻatasi ona tuʻua a latou matafaioi aloaia ma malolo, toe faʻatulaga, pe toe mafaufau i o latou uiga i luma o le tulaga. I tua o le tulaga, e mafai e tagata ona gaoioi e aunoa ma le popole i le vaʻaiga a le lautele, e pei o latou "tagata moni." Mo se faʻataʻitaʻiga, e ono tuʻua e se faiaʻoga lona foliga aloaia i le potu o le faiaʻoga poʻo le fale, ma tautala faʻalelei ma faʻaalia se itu o latou uiga e le o vaʻaia i luma o a latou tamaiti aʻoga.
Matafaioi ma 'Au
I le teolosi o tala faatino, e vaaia tagata taʻitoʻatasi o loʻo faatinoina ni matafaioi se tele i o latou olaga atoa, ma e faalagolago uma lava i le tulaga o fegalegaleaiga faʻaagafesootai eseese. Na faamamafa e Goffman, i le faatinoina o nei matafaioi, tatou te le faia na o i tatou. E masani lava, o i tatou o se vaega o se "au" e galulue faatasi e fatuina ma faatumauina se faatinoga faapitoa. O lenei 'au e masani ona aofia ai tagata taʻitoʻatasi e tutusa a latou sini poʻo le fiafia i le faatinoga ua tuuina atu.
Mo se faʻataʻitaʻiga, i totonu o se faleaiga, e galulue faʻatasi tagata faigaluega uma e saunia se aafiaga manaia o taumafataga mo tagata faʻatau. E tofu le tautua, kuka, ma pule ma a latou lava matafaioi, ae e tatau ona latou galulue faʻatasi e faʻatumauina le ata o le tomai faʻapitoa ma le auaunaga sili ona lelei e faʻamoemoeina e tagata faʻatau.
Pulega o Fa'aaliga
O se tasi o elemene taua o le aʻoaʻoga faʻatino o le tala faatino o le manatu lea o le "puleaina o lagona." O le faiga lea e pulea ai e tagata taʻitoʻatasi le auala e vaʻaia ai i latou e isi. E aofia ai le tele o metotia mo le faʻatulagaina ma le faʻatosinaina o manatu o isi. O nei metotia e mafai ona aofia ai le puleaina o foliga vaaia, taga, filifiliga o upu, lavalava, ma e oʻo lava i le faʻaaogaina o nisi meafaitino poʻo siosiomaga.
Na faamamafa e Goffman o le puleaina o lagona o se faiga faautauta ma le taua. Atonu e filifili ma le faaeteete e se tagata a latou upu pe fetuutuuna’i fo’i o latou foliga vaaia faaletino ina ia mautinoa o lagona e maua e isi e ogatasi ma o latou faamoemoega ma manaoga. Mo se faataitaiga, i le taimi o se faatalanoaga mo se galuega, e ono laei lelei se sui tauva, tautala ma le faaaloalo, ma faaalia se uiga faapolofesa e fatuina ai se lagona lelei i le tagata faatalanoa.
Sauniga Fa'afegalegaleaiga ma le Stigma
Sa saunoa foi Goffman e uiga i sauniga fa'aagafesootai ma le auala latou te fa'atinoina ai i le olaga i aso faisoo. Na ia finau e fa'apea o fegalegaleaiga fa'aagafesootai e masani ona pulea e se fa'asologa o sauniga ma amioga e fesoasoani e fa'atumauina ai le lotogatasi fa'aagafesootai ma fa'amalosia ai fegalegaleaiga i le va o tagata ta'ito'atasi. O nei sauniga e mafai ona aofia ai fa'afeiloa'iga, se fa'asologa o amioga aloa'ia i fa'amoemoega aloa'ia, po'o le auala tatou te amio ai i talanoaga i aso faisoo.
Na toe talanoaina e Goffman le manatu o le 'stigma,' o se faailoga po o se uiga e faavaivaia ai le faasinomaga faaleagafesootai o se tagata. E masani ona tula'i mai le stigma pe a faaalia e se tagata ni uiga po o ni amioga e ese mai nisi o tu ma aga faaleagafesootai. E tatau i tagata ua stigma ona galulue malosi i le puleaina o latou lagona e faapaleni pe faaitiitia ai le aafiaga o lenei stigma.
Iloiloga o le A'oa'oga Fa'atino Tala Fa'atino
E ui o le aʻoaʻoga faʻataʻitaʻi a Goffman e maua ai ni malamalamaga loloto i fegalegaleaiga faʻaagafesootai, ae e leʻi aunoa ma ni faitioga. O nisi e finau mai e faapea e soona fai ma e le amanaʻia ai elemene o le saolotoga ma le faitalia o le tagata lava ia. O isi e faitioina le faʻatusatusaga faʻataʻitaʻi, lea e manatu e soona fai, aua e le mafai ona faʻatusalia vaega uma o le olaga faʻaagafesootai ma se faʻatinoga faʻataʻitaʻi faʻapitoa.
E le gata i lea, o nisi o faitio e faapea o le aʻoaʻoga a Goffman e le tele ni tala e uiga i vaega faʻatulagaina o le sosaiete, e pei o le tamaoaiga, faiga faʻapolokiki, ma isi faʻalapotopotoga lautele e iai foʻi se sao taua i le faʻatulagaina o fegalegaleaiga faʻaagafesootai.
I'uga
O le aʻoaʻoga faʻatino a Erving Goffman e maua ai se vaaiga mauoa ma fou i le auala e fegalegaleai ai tagata i le olaga i aso faisoo. I le faʻaaogaina o le faʻatusa o le fale tifaga, ua faʻaalia ma le manuia e Goffman le auala e taumafai ai pea tagata taʻitoʻatasi e pulea le auala e vaʻaia ai i latou e isi e ala i se faasologa o matafaioi, laʻasaga, ma metotia e pulea ai lagona.
E ui ina ua feagai lenei aʻoaʻoga ma ni faitioga, ae e le mafai ona faafitia lona sao i le malamalama i amioga faaagafesootai. E fesoasoani le aʻoaʻoga faʻatino i le mafaufau ia i tatou e malamalama atili ai i le lavelave o fegalegaleaiga faaagafesootai ma mea eseese e aʻafia ai le auala tatou te faatautaia ai o tatou olaga faaagafesootai. O lea la, na saunia ai e Goffman le ala mo nisi talanoaga ma suʻesuʻega i luga o fegalegaleaiga faaagafesootai ma le faasinomaga o le tagata.