Eseesega i le va o le Sociology ma le Psychology
O le sosaiete ma le mafaufau o ni matāʻupu se lua e masani ona foliga tutusa ona e la te suʻesuʻeina uma amioga a tagata. Peitaʻi, e ui lava i le tutusa ma le tutusa o nei matāʻupu e lua, ae e eseese o la taulaʻiga, auala, ma sini. O lenei tusiga o le a suʻesuʻeina ai eseesega i le va o le sosaiete ma le mafaufau mai itu eseese, e aofia ai o laʻua faʻamatalaga, mea o loʻo suʻesuʻeina, auala, ma faʻaoga moni i le olaga i aso faisoo.
Fa'amatalaga ma le Mea e Su'esu'eina
O le sosaiete o le suʻesuʻega lea o le sosaiete, faʻalapotopotoga faʻaagafesootai, ma fegalegaleaiga faʻaagafesootai. E taulaʻi le sosaiete i fausaga faʻaagafesootai, faiga faʻaagafesootai, ma mamanu amioga faʻatasi. E saili e tagata suʻesuʻe sosaiete ia malamalama i le faʻagaioiga o vaega ma sosaiete ma le auala latou te faʻaosofia ai amioga a tagata taʻitoʻatasi. E masani ona aofia i le sosaiete le iloiloina o vaega tetele o tagata ma faʻalapotopotoga e faʻaosofia ai le sosaiete, e pei o aiga, aʻoga, nofoaga faigaluega, lotu, ma le tulafono.
I le isi itu, o le mafaufau o le suʻesuʻega lea o le mafaufau ma amioga a tagata taʻitoʻatasi. E taulaʻi le mafaufau i faiga faʻalemafaufau, lagona, ma amioga a tagata. E suʻesuʻeina e fomaʻi mafaufau le auala e mafaufau ai, lagona, ma amio ai tagata taʻitoʻatasi i tulaga ma faʻalapotopotoga eseese. E aofia ai i le mafaufau le auʻiliʻiliga o tagata taʻitoʻatasi poʻo ni vaega toʻaitiiti ma aofia ai vaega eseese e pei o le mafaufau faʻaklinikal, mafaufau, atinaʻe, ma agafesootai.
Auala ma Metotia
E eseese fo'i auala e fa'aaogaina i le sosaiete ma le mafaufau. E masani ona fa'aogaina e tagata su'esu'e sosaiete metotia agava'a ma metotia fa'atatau e aoina ma au'ili'ili ai fa'amaumauga. O su'esu'ega agava'a e aofia ai fa'atalanoaga, vaega taula'i, mata'ituina o tagata auai, ma le au'ili'iliga o anotusi. O su'esu'ega fa'atatau e aofia ai su'esu'ega, fa'amaumauga fa'amaufa'ailoga, ma le au'ili'iliga o fa'amaumauga lona lua. E masani ona fa'amatalaina e tagata su'esu'e sosaiete aga masani fa'aagafesootai ma fa'ailoa mai ni mamanu tetele o amioga a vaega.
I se faatusatusaga, e sili atu le faamamafa a le mafaufau i faataitaiga i fale suesue, suesuega i fanua, ma suega faalemafaufau e aoina mai ai faamatalaga. E masani ona faia faataitaiga e tofotofo ai ni manatu e uiga i le galuega faatino ma amioga a le mafaufau o le tagata i lalo o tulaga pulea. E faaaoga e le mafaufau ni meafaigaluega ma ni metotia eseese e iloilo ai vaega taʻitoʻatasi e pei o le manatua, le iloa, le atamai, lagona, ma uiga patino.
Talosaga i le Lalolagi Moni
O faʻaoga moni o le sosaiete ma le mafaufau e faʻaalia ai foʻi ni eseesega taua. O suʻesuʻega faʻaagafesootai e masani ona faʻaaogaina e atiina ae ai faiga faʻavae a le malo, mamanuina polokalame faʻaagafesootai, faʻalauiloa suiga faʻaagafesootai, ma faʻalauiloa le malamalama e uiga i mataupu faʻaagafesootai. Mo se faʻataʻitaʻiga, e mafai e se tagata suʻesuʻe i sosaiete ona galulue faʻatasi ma le malo poʻo se faʻalapotopotoga e le o ni polofiti e faʻatulaga ni faiga faʻavae e faʻaitiitia ai le mativa pe faʻateleina ai le avanoa i aʻoaʻoga.
I le taimi nei, o le mafaufau e sili atu ona faʻaoga saʻo i le tausiga o tagata taʻitoʻatasi. O fomaʻi mafaufau faʻapitoa, mo se faʻataʻitaʻiga, e suʻesuʻeina ma togafitia faʻaletonu o le mafaufau, lagona, ma amioga. E faʻaaogaina e faufautua ma fomaʻi togafitiga malamalama faʻapitoa e fesoasoani ai i tagata taʻitoʻatasi e feagai ma le atuatuvale, popole, atuatuvale, ma isi faʻafitauli o uiga. E fesoasoani le mafaufau faʻaleaʻoaʻoga e atiina ae ni metotia faʻafaiaoga lelei, ae o le mafaufau faʻapisinisi/faʻalapotopotoga e taulaʻi i le faʻaleleia atili o le gaosiga o tagata faigaluega ma le soifua manuia i le galuega.
Fegalegaleaiga ma le Felagolagoma'i
E ui o le sosaiete ma le mafaufau e eseese ona taulaʻiga ma auala, ae e tele vaega e fesoʻotaʻi ma fegalegaleai ai. O le sosaiete ma le mafaufau lautele o ni faʻataʻitaʻiga taua o lenei fegalegaleaiga. E suʻesuʻeina e le mafaufau lautele pe faʻapefea ona aʻafia mafaufauga, lagona, ma amioga a tagata taʻitoʻatasi e le auai o isi. I lenei matāʻupu, e masani ona aofia ai i suʻesuʻega le suʻesuʻeina pe faʻapefea ona fegalegaleai, galulue faʻatasi, ma faʻaosofia e tagata taʻitoʻatasi le tasi i le isi.
I se isi itu, e masani ona iloiloina e le sosaiete o agafesootai itu taʻitoʻatasi i totonu o se tulaga lautele lautele o agafesootai. Mo se faʻataʻitaʻiga, o le sosaiete o aiga e suʻesuʻeina le fegalegaleaiga i le va o tagata o le aiga ma lo latou faatosinaga i amioga a tagata taʻitoʻatasi ma le fausaga o le aiga o se iunite lautele. O le sosaiete o aʻoaʻoga e suʻesuʻeina pe faʻapefea ona aʻafia e faiga faʻaleaʻoaʻoga tagata taʻitoʻatasi ma vaega lautele, ma pe faʻapefea ona aʻafia e le tulaga faʻaagafesootai taunuʻuga tau aʻoaʻoga.
O le Matafaioi a Saienisi Lautele i le Sosaiete
I le avea ai ma saienisi lautele, o le sosaiete ma le mafaufau e taua tele i le fesoasoani ia i tatou e malamalama i le lavelave o amioga a tagata ma fausaga lautele. O ia mea uma e lua e maua ai se faʻavae malamalama tele mo le foia o le tele o faʻafitauli lautele ma faʻafitauli taʻitoʻatasi o loʻo feagai ma le sosaiete i aso nei.
O le Sociology e maua ai se fa'avae mo le malamalama i mataupu e pei o le le tutusa, vasega fa'aagafesootai, fegalegaleaiga fa'aagafesootai, ma suiga fa'aagafesootai. O lenei mea e mafai ai e sosaiete ma malo ona mamanuina ni faiga fa'avae e sili atu ona aoga ma tutusa. Mo se fa'ata'ita'iga, o le malamalama i le fa'agasologa o vaega e mafai ona fesoasoani e fa'aitiitia ai le fa'ailoga tagata ma fa'ateleina le tu'ufa'atasia fa'aagafesootai.
I le taimi lava e tasi, o le mafaufau e maua ai ni malamalamaaga loloto i le uunaʻiga a le tagata lava ia, soifua maloloina o le mafaufau, ma fegalegaleaiga i totonu o le tagata lava ia. O lenei mea e mafai ai e tagata taʻitoʻatasi ona atiina ae ni fuafuaga sili atu mo le taulimaina o le atuatuvale, faaleleia atili o mafutaga faaletagata, ma le ausiaina o le soifua manuia faalelagona. I le vaega o le soifua maloloina o le mafaufau, mo se faataitaiga, o togafitiga faalemafaufau ma togafitiga e taua tele i le fesoasoani i tagata taʻitoʻatasi e toe malosi mai mafatiaga ma toe foi atu i le olaga i aso faisoo.
I'uga
O le sosaiete ma le mafaufau o ni vaega tāua se lua o le suʻesuʻeina o amioga a tagata, e tofu ma lona lava taulaʻiga tulaga ese, auala, ma faʻaoga. E tilotilo le sosaiete i fegalegaleaiga faʻaagafesootai i se lautele, e iloilo ai fausaga ma faiga e aʻafia ai vaega ma faʻalapotopotoga. Ae o le mafaufau, i le isi itu, e taulaʻi i le mafaufau ma amioga a tagata taʻitoʻatasi, e suʻesuʻeina ai faiga faʻalemafaufau ma lagona i le tele o tulaga.
E ui i o la'ua eseesega autū, ae o le sosaiete ma le mafaufau e fesoasoani le tasi i le isi ma e masani ona fegalegaleai e maua ai se malamalamaga sili atu ona atoatoa i amioga a tagata. O vaega uma e lua o ni meafaigaluega taua mo tagata suʻesuʻe, tagata faia tulafono, faufautua, ma le tele o isi tagata tomai faapitoa o loʻo galulue e faʻaleleia le soifua manuia o tagata taʻitoʻatasi ma le sosaiete atoa.
Faatasi ai ma se malamalamaga sili atu i eseesega ma mea e tutusa ai le va o sosaiete ma le mafaufau, e mafai ona tatou faʻaaogaina lelei nei saienisi e foia ai luitau faʻaagafesootai ma tagata taʻitoʻatasi, ma fausia ai se sosaiete e sili atu ona tonu ma manuia.