O le Manatu o le Faamasinotonu Lautele i le Sosaiete
O le faamasinotonu lautele o se mataupu faavae autū e matuā tāua tele i faiga faapolokiki, faaletulafono, ma le tamaoaiga eseese i le lalolagi atoa. O lenei manatu e lē gata ina faasino i le tufatufaina tutusa o aia tatau ma matafaioi i tagata o le sosaiete ae aofia ai foi taumafaiga e foia ai feeseeseaiga o loo iai i le va fealoai, tamaoaiga, ma faiga faapolokiki. O lenei tusiga o le a suʻesuʻeina auiliili ai le manatu o le faamasinotonu lautele, lona taua i le sosaiete, ma luitau ma fuafuaga mo le faatinoina.
Malamalama i le Faamasinotonu Lautele
I se tulaga lautele, o le faamasinotonu lautele o lona uiga o le tutusa i aia tatau a tagata soifua, avanoa, ma le feutagaiga i le va o tagata taitoatasi i le sosaiete. Na saunoa Aristotle i se tasi taimi e faapea, "o le faamasinotonu o le tuuina lea o mea uma i lona tulaga." I se tulaga lautele, o lenei faauigaga e faamanino ai e tatau ona tuuina atu i tagata uma aia tatau tutusa e faaleo ai o latou lava manatu, galulue, maua ni manatu, ma faafetaiaia manaoga faavae e aunoa ma le faailoga tagata.
O John Rawls, o se faifilosofia faaupufai Amerika, o se tasi o tagata na tele sona sao i le aʻoaʻoga o le faamasinoga tonu lautele. I lana tusi "A Theory of Justice," na faʻalauiloa mai ai e Rawls ni mataupu faavae se lua o le faamasinoga tonu: o le Mataupu Faavae o le Saolotoga Tutusa ma le Mataupu Faavae o le Eseesega. O loʻo taʻua i le Mataupu Faavae o le Saolotoga Tutusa e faapea, e tutusa le aia tatau a tagata uma i le saolotoga faavae e sili ona lautele e fetaui ma le saolotoga lava e tasi mo isi. I le taimi nei, e faʻatagaina e le Mataupu Faavae o le Eseesega le le tutusa tau tamaoaiga ma agafesootai pe afai o lenei le tutusa e aoga mo i latou e le o maua se manuia tele.
O le Taua o le Faamasinotonu Lautele
E tele matafaioi tāua a le faamasinotonu lautele i totonu o le sosaiete:
1. Fa'amalosia le Tutusa: Faatasi ai ma le faamasinotonu lautele, e iai le aia tatau a tagata uma e maua ai avanoa tutusa i matā'upu o a'oa'oga, galuega, ma le fa'aauauina o le olaga.
2. Fa'aitiitia o le Lē Tutusa: O le fa'amasinoga tonu lautele e avea o se meafaigaluega e fo'ia ai le lē tutusa lautele ma le tamaoaiga i totonu o le sosaiete. E mafai ona ausia lenei mea e ala i le toe tufatufaina o le tamaoaiga, le mafai ona maua o auaunaga a le malo, ma le saogalemu lautele.
3. Fa'amalosia o le Temokalasi: E na'o le pau lava le auala e manuia ai se temokalasi maloloina pe afai e iai le fa'amasinoga tonu lautele. Afai e lagona e tagata o lo'o taulimaina i latou ma le tonu, e sili atu ona latou auai i le fa'agasologa fa'atemokalasi.
4. Fa'aitiitia o Fete'ena'iga Fa'aagafesootai: O le fa'amasinoga le tonu e masani ona avea ma pogai o fete'ena'iga fa'aagafesootai eseese. O le fa'atuina o se faiga fa'amasinotonu, e mafai ona fa'aitiitia ai le ono tula'i mai o fete'ena'iga.
5. Fa'alauiloaina o le Soifua Manuia Lautele: E fesoasoani le fa'amasinoga tonu lautele i le soifua manuia lautele e ala i le fa'amalosia o aia tatau a tagata soifua ma se sao taua i le tufatufaina tutusa o punaoa.
O le Luʻitau o le Faʻamasinoga Tonu Lautele
O le ausiaina o le faamasinotonu lautele o se faagasologa faigata ma e feagai ma le tele o luitau, o nisi o ia luitau e faapea:
1. Lē Tutusa o le Tamaoaiga ma le Pule: O le lē tutusa o le tamaoaiga ma le pule o se tasi lea o luʻitau tetele i le ausiaina o le faamasinotonu lautele. E ui i taumafaiga eseese o le toe tufatufa atu, ae o loo nonofo pea le toatele o tagata i lalo ifo o le laina mativa.
2. Fa'ailoga Tagata: O fa'ailoga tagata e fa'avae i luga o le lanu, itupa, ituaiga, tapuaiga, po'o isi tala'aga fa'aagafesootai o lo'o taatele pea i le tele o vaega o le lalolagi. O lenei mea e fa'alavelaveina ai le ausia o le tutusa ma le fa'amasinoga tonu.
3. Avanoa Fa'atapula'aina i A'oa'oga ma le Tausiga o le Soifua Maloloina: O le le lelei o a'oa'oga ma le tausiga o le soifua maloloina e mafua ai le mativa mo i latou e leai ni avanoa talafeagai. A aunoa ma se a'oa'oga lelei, e faigata i tagata ta'ito'atasi ona sao mai le li'o o le mativa.
4. Faiga Pi’opi’o: O faiga pi’opi’o i totonu o le malo ma le vaega tumaoti e fa’avaivaia ai taumafaiga e fa’atino ai le fa’amasinoga tonu lautele. O faiga pi’opi’o e mafua ai le le tutusa e ala i le manuia o ni nai tagata ae fa’aleagaina ai le lautele o le atunu’u.
5. Feteena’iga ma le Lē Mautū Fa’apolokiki: I le tele o nofoaga, o fete’ena’iga ma le lē mautū fa’apolokiki e fa’alavelaveina ai le fa’agasologa o le fa’amasinoga tonu fa’aagafesootai. O malo e lē mautū e faigata ai ona fa’atino ni faiga fa’avae tonu ma tumau.
Fuafuaga Fa'atino o le Fa'amasinoga Tonu Lautele
O le faʻatinoina o le faʻamasinoga tonu lautele e manaʻomia ai se auala atoatoa ma gafataulimaina. O nisi nei o fuafuaga e mafai ona faʻaaogaina:
1. Faiga Fa'avae mo le Toe Tufatufaina: E mafai e le malo ona fa'atino faiga fa'avae mo le toe tufatufa atu o le tamaoaiga e ala i lafoga fa'asolosolo, fesoasoani tau tupe, ma polokalame o le saogalemu lautele. E mafai ona fa'aaogaina tupe maua mai lafoga e fa'aleleia atili ai auaunaga a le malo ma fesoasoani ai i e le tagolima.
2. Fa'aleleia atili o Avanoa i A'oa'oga: O le tu'uina atu o a'oa'oga lelei ma taugofie mo vaega uma o le sosaiete o le ki lea i le fa'alauiloaina o le fa'amasinoga tonu lautele. O polokalame sikolasipi, a'oga e leai se totogi, ma le fa'aleleia atili o nofoaga fa'aa'oa'oga e mafai ona fesoasoani tele.
3. Faiga Fa'alesoifua Maloloina e Aofia Ai: O le fa'ateleina o avanoa i le soifua maloloina e ala i inisiua fa'alesoifua maloloina lautele, fa'ateleina o le aofa'i o falema'i, ma le a'oa'oina o tagata faigaluega fa'afoma'i, o le a fesoasoani e fausia ai se sosaiete soifua maloloina ma sili atu ona tutusa.
4. Fa'amalosia o le Tulafono Tonu: E na'o le pau le auala e mafai ai e le sosaiete ona ausia le fa'amasinoga tonu lautele pe afai e fa'atatau le tulafono i tagata uma e aunoa ma se tuusaunoaga. O le toe fuata'iina o se faiga fa'aletulafono manino ma e aunoa ma le fa'api'opi'o o se la'asaga taua tele.
5. Fa'amalosia o Nu'u: E tatau ona tu'uina atu i nu'u le avanoa e auai ai i fa'ai'uga e a'afia ai o latou olaga. E ala i vaega po'o fa'alapotopotoga a le nu'u, e mafai ai e nu'u ona i ai so latou leo i faiga fa'avae a le malo.
6. Puipuiga o Aia Tatau a Tagata: E taua tele le puipuiga faaletulafono o aia tatau a tagata. E aofia ai taumafaiga e aveese ai le faailoga tagata ma ia mautinoa o loo taulimaina tagata uma ma le mamalu ma le faaaloalo.
Su'esu'ega o Mataupu: Fa'atinoina o le Fa'amasinoga Tonu Lautele i Atunu'u Eseese
– Suetena: Ua lauiloa i lana faiga lautele o le soifua manuia, ua manuia le faatinoina e Suetena o faiga faavae o le faamasinotonu lautele e ala i le toe tufatufaina atu o le tamaoaiga e ala i lafoga maualuluga, aoga e leai se totogi, ma le tausiga o le soifua maloloina lautele.
– Kanata: E faʻatino foʻi e Kanata ni faiga faʻavae eseese e faʻalauiloa ai le faʻamasinoga tonu lautele, e pei o polokalame malolosi o le saogalemu lautele, faiga faʻavae e teteʻe ai i faiga faʻailoga tagata, ma le faʻateleina o avanoa i aʻoaʻoga ma le tausiga o le soifua maloloina.
– Pasila: E ui ina feagai ma le tele o luʻitau, ae ua faia e Pasila ni alualu i luma i le ausiaina o le faamasinoga tonu lautele e ala i polokalame fesoasoani ma taumafaiga e faʻaitiitia ai le mativa, e ui lava o loʻo tele pea galuega e tatau ona faia.
I'uga
O le faamasinotonu lautele o se poutū taua i le fausiaina o se sosaiete amiotonu ma manuia. E ui o luʻitau e tele ma faigata, faatasi ai ma le malosi o le finagalo faaupufai, faiga faavae talafeagai, ma le auai malosi o vaega uma o le sosaiete, o le faamasinotonu lautele e le o se miti e le mafai ona faia. E na o le taumafaiga faatasi ma le faifai pea e mafai ai ona tatou moomoo i se lalolagi e faatauaina ma taulimaina ai tagata taitoatasi ma le tonu.