Su'esu'eina o le Autu o le Fa'ailogalanu i le Sosaiolosia
O le fa'ailogalanu o se tasi o mataupu sili ona lavelave ma tumau i le talafaasolopito o tagata. I su'esu'ega fa'aagafesootai, o le fa'ailogalanu e le na'o se uiga fa'aletagata o le 'ino'ino i se vaega fa'apitoa e malamalama i ai, ae o se mea fa'aagafesootai ua fa'apipi'iina i totonu o fausaga, aganu'u, ma fegalegaleaiga fa'apulea. E fesoasoani le fa'aagafesootai ia i tatou e va'ai pe fa'apefea ona fa'atulagaina, tausia, ma toe gaosia le fa'ailogalanu e ala i fa'alapotopotoga—e pei o a'oa'oga, tamaoaiga, ala o faasalalauga, tulafono, ma faiga fa'apolokiki—fa'apea fo'i ma fegalegaleaiga i aso uma. O le mea lea, o le su'esu'eina o le fa'ailogalanu i le fa'aagafesootai e taua tele mo le malamalama i mafua'aga autu ma le fa'atulagaina o ni fuafuaga sili atu ona lelei mo suiga fa'aagafesootai.
Fa'ailogalanu: Manatu Fa'aagafesootai ma Fa'amatalaga
I se tulaga lautele, o le faailoga lanu e faasino i talitonuga, faiga, po o faiga e faamasinoina ai vaega o tagata e faavae i luga o le vaega o le "lanu" ma tuu i latou i se faatulagaga faafaasolo. E faamamafaina e le Sociology e faapea o le "lanu" e le o se vaega faaletino, ae o se fausaga faaleagafesootai: e fausia e sosaiete ni vaega faaleagafesootai e faavae i luga o uiga faaletino patino ona faafesootai lea i uiga faaleagafesootai e pei o le atamai, amioga mama, aganuu, po o le tomai. A faaaogaina nei fausaga e faamaonia ai le le tutusa—pe i aia tatau, avanoa i punaoa, po o tulaga faaleagafesootai—e iai le faailoga lanu o se auala e pulea ai.
I totonu o sosaiete fa'aagafesootai, e masani ona vaevaeina le fa'ailogalanu i ni ituaiga eseese. Muamua, fa'ailogalanu ta'ito'atasi, o lona uiga o le fa'ailoga tagata ma le fa'ailoga tagata e faia e tagata ta'ito'atasi. Lua, fa'ailogalanu fa'ale-fa'alapotopotoga, o lona uiga o faiga fa'avae ma faiga fa'ale-fa'alapotopotoga e iai ni aafiaga fa'ailogalanu, e ui lava e le o taimi uma e o fa'atasi ai ma se fa'amoemoega fa'ailogalanu manino. Tolu, fa'ailogalanu fa'atulagaina, lea e fa'atatau i mamanu lautele ma feso'ota'i o le le tutusa i totonu o fa'alapotopotoga e fa'aleagaina ai nisi o vaega fa'ale-lanu. E taua lenei eseesega aua e suia ai le taula'iga mai le na'o "tagata leaga" i "faiga le tonu."
A'a Fa'asolopito ma Sootaga Fa'a-Pule
E le mafai ona vavaeeseina talanoaga e uiga i le faailoga lanu i totonu o sosaiete mai le talafaasolopito o le pulega faakolone, faapologaina, ma le faavaeina o le setete faaonaponei. I le tele o tulaga, e faaaogaina vaega o lanu e faamaonia ai le faalauteleina o teritori, faaaogaina sese o tagata faigaluega, ma le puleaina o punaoa. E avea le faailoga lanu ma se ituaiga "manatu" e faamaonia ai le le tutusa: o vaega pule e manatu e sili atu ma o lea e "aiā tatau" e taitai, ae o isi vaega ua tuu i se tulaga maualalo.
E vaʻaia e le Sociology le faʻailogalanu o se mafutaga faʻale-malo. O lona uiga, o le faʻailogalanu e le gata e uiga i le faʻasinomaga, ae faʻapea foʻi poʻo ai e iai le pule e faʻamatalaina ai tu ma aga masani, fuafua ai faiga faʻavae, pulea le tamaoaiga, ma pulea ai tala faʻalauaʻitele. O iinei e fesootaʻi ai le faʻailogalanu ma le vasega faʻaagafesootai, itupa, ma isi faʻasinomaga. Mo se faʻataʻitaʻiga, o vaega faʻa-lanu laiti e matitiva foʻi e masani ona oʻo i ai le tele o vaivaiga: faʻatapulaʻaina o le avanoa i aʻoaʻoga, faʻatapulaʻaina o avanoa faigaluega, ma le faʻailoga tagata i auaunaga a le malo. O se vaʻaiga faʻafeagai e faʻamatalaina ai o aafiaga o le faʻailogalanu e mafai ona eseese e faʻatatau i tulaga faʻaagafesootai e fegalegaleai.
Fa'ailogalanu i Fegalegaleaiga i Aso Ta'itasi
I le tulaga laʻititi, e suʻesuʻeina e le sosaiete faʻaagafesootai pe faʻapefea ona faʻaalia le faʻailogalanu i talanoaga, faʻataʻitaʻiga, tala malie, ma taga. O se ituaiga e masani ona talanoaina o microaggressions, o ni gaioiga poʻo ni faʻamatalaga laiti, o nisi taimi e avea ma tala malie, e faʻaalia ai se feʻau faʻatauvaʻa pe faʻaesea. O faʻataʻitaʻiga e aofia ai le manatu e faʻapea o tagata mai nisi vaega "e tatau" ona i ai ni uiga patino, poʻo se togafitiga eseese e mafua ai ona lagona e se tasi e pei e le o se vaega o le nuʻu.
E taua tele fegalegaleaiga i aso uma auā e avea ma avanoa mo le toe gaosia o aganuu faailoga lanu. O faiga masani—i totonu o aoga, nofoaga faigaluega, ma ala o faasalalauga faaagafesootai—e mafai ona fausia ai se "iloa lautele" e taliaina e aunoa ma se faitio. E tusa lava pe le lagona e se tasi le faailoga lanu, e mafai lava ona latou faatumauina mamanu faailoga lanu e ala i le mulimuli i tulaga masani ua faavaeina. O le mafuaaga lea e faamamafa ai e le sosaiete le faagasologa o le fegalegaleai: o tulaga faatauaina ma vaaiga e tuufaasolo mai e ala i aiga, faalapotopotoga faaleaoaoga, siosiomaga, ma aganuu lauiloa.
Ala o Faasalalauga, Fa'atusa, ma le Gaosiga o le Uiga
E taua tele le sao o ala o faasalalauga i le fa'atupuina o mafaufauga fa'aagafesootai e uiga i lanu. E su'esu'eina e le sosaiete fa'asalalauga pe fa'apefea ona fa'aalia vaega fa'apitoa o lanu: o ai e masani ona avea ma tagata autu, o ai e masani ona fa'ailogaina o se tagata solitulafono, o ai ua tu'uina o se "tagata malaga mai," ma o ai e manatu o se "masani." E mafai e fa'atusa fa'aitu'au ona fa'amalosia ni fegalegaleaiga le lelei, fa'atosina ai manatu o le lautele, ma e o'o lava i le ta'ita'ia o faiga fa'avae.
E le gata i lea, o algorithms i le vaitaimi numera e aʻafia ai le salalau atu o tala faʻailogalanu. O anotusi e faʻaosofia ai lagona e faigofie ona salalau atu i luga o le initaneti, e aofia ai le tautala ita ma faʻamatalaga faʻapitoa. Ua matauina e le Sociology e le o se avanoa e le faaituau le tekinolosi: e iai ona manaʻoga faʻapolokiki ma le tamaoaiga ma e mafai ona faʻateleina le fevaevaeaʻiga faʻaagafesootai. O le mea lea, o le malamalama i ala o faasalalauga ma tulafono faatonutonu talafeagai o ni mataupu taua i le taofiofia o le faailogalanu e faʻavae i faʻamatalaga.
Fa'ailogalanu Fa'alapotopotoga: A'oa'oga, Tamaoaiga, ma le Tulafono
E ola foʻi le faʻailogalanu i totonu o faʻalapotopotoga. I totonu o aʻoaʻoga, mo se faʻataʻitaʻiga, e mafai ona faʻaalia le lē tutusa e ala i le mauaina o aʻoga lelei, tau o pili aʻoga, faiga faʻaituʻau a faiaʻoga, ma mataupu aoaoina e le amanaʻiaina le talafaasolopito o vaega faʻaitiiti. A lē vaaia le talafaasolopito ma sao o nisi vaega, e lē o toe vaaia i latou i le tala faʻasolopito o le atunuʻu, ma faʻaitiitia ai lo latou lagona o le auai ma avanoa faʻaagafesootai.
I le tamaoaiga, e mafai ona vaaia le faailoga lanu i le faailoga tagata i galuega, le eseesega o totogi, le vavaeeseina o fale, po o ni faafitauli i le mauaina o tupe faavae faapisinisi. I le matata faaletulafono, o suesuega eseese o loo faaalia ai e mafai ona le tutusa faiga faamalosia tulafono: o nisi vaega e sili atu ona vaivai i le masalosalo, suesuega, po o faasalaga mamafa. E talitonu tagata suʻesuʻe i sosaiete e le na o le faailoga tagata o ofisa taʻitoʻatasi, ae o se taunuuga o faiga faavae, aganuu faale-faalapotopotoga, ma le le tutusa faale-agafesootai ua leva ona faavaeina.
Teteega, Faiga Fa'aagafesootai, ma Suiga
E taulaʻi foʻi le Sociology i le tau faasaga i le faailogalanu. E masani ona faalagolago faalapotopotoga faaagafesootai e tetee i le faailogalanu i le lotogatasi faatasi, lagolagoina o faiga faavae, aoaoga lautele, ma le gaosiga o malamalama eseese. E mafai ona tupu suiga e ala i le toe fuataʻiga faale-faalapotopotoga, faamalosia malosi o tulafono e faasaga i le faailogalanu, ma taumafaiga umi e fausia ai se aganuu e aofia ai tagata uma.
Peita’i, o le sosaiete fa’asosaiete e fa’amanatu mai ai ia i tatou e fa’apea, o suiga fa’aagafesootai e lē o se faiga fa’asolosolo. A lu’itauina fausaga o le lē tutusa, e masani ona tula’i mai tete’e mai vaega o ē lagona ua lamatia lo latou tulaga. O le mea lea, o fuafuaga e tete’e ai i faiga fa’ailogalanu e mana’omia ona taula’i atu i le sili atu nai lo na o le suia o uiga; e tatau fo’i ona latou fa’atalanoaina suiga i tulafono, tufatufaina atu o punaoa, ma faiga e tali atu ai. O a’oa’oga fa’apitoa, talanoaga i vaega eseese, ma faiga fa’avae e fa’amaonia ai gaioiga, i ni tulaga fa’apitoa, e mafai ona avea uma ma vaega o taumafaiga e fa’aitiitia ai le lē tutusa na tu’ufa’asolo mai i le talafa’asolopito.
Fa'ato'a
O le suʻesuʻeina o le faʻailogalanu i le sosaiete faʻasosiale ua faʻaalia ai o le faʻailogalanu e le na o se mataupu tau amio a le tagata lava ia, ae o se faʻafitauli faʻavae faʻaagafesootai. O le faʻailogalanu e faʻatulagaina e le talafaasolopito, tausia e faʻalapotopotoga, ma toe gaosia e ala i fegalegaleaiga ma aganuʻu lauiloa. I le faʻaaogaina o se faʻavae faʻaagafesootai, e mafai ona tatou malamalama pe aisea e tumau ai le faʻailogalanu, e ui lava e toʻatele tagata o loʻo fai mai e teena le faʻailogalanu. I le taimi lava e tasi, o lenei manatu e ofoina atu ai le faʻamoemoe: afai o le faʻailogalanu o se oloa faʻaagafesootai, e mafai ona suia e ala i gaioiga faʻaagafesootai faʻamoemoeina—e ala i faiga faʻavae tonu, faʻalapotopotoga e tali atu, ma se aganuʻu e faʻatauaina le tutusa ma le mamalu o le tagata.
Afai e te manaʻo ai, e mafai ona ou fetuʻunaʻia lenei tusiga i le 1000 upu tonu (o le taimi nei e toetoe lava tutusa), pe faʻaopoopo ni vaega faʻapitoa e pei o le feteʻenaʻiga, galuega faʻatino, fegalegaleaiga faʻatusa, ma vaaiga faʻa-postcolonial i le faitauina o le faʻailogalanu.