Su'esu'ega fa'aagafesootai o faiga fa'apolokiki fa'asinomaga

Su'esu'ega Fa'aagafesootai o Faiga Fa'apolokiki Fa'asinomaga

O faiga fa'apolokiki fa'asinomaga o se mea e tupu fa'aagafesootai ma fa'apolokiki lea ua fa'ateleina ona iloga i sosaiete eseese i aso nei, e aofia ai ma Initonesia. O lenei faaupuga e fa'atatau i se ituaiga o fa'agaioiga fa'apolokiki e mafua mai i se fa'asinomaga patino—mo se fa'ata'ita'iga, lotu, lanu, ituaiga, itupa, vasega, po'o se fa'asinomaga fa'aleaganuu—ina ia maua le aloa'ia, puipuiga, avanoa i punaoa, po'o le pule. Mai se va'aiga fa'aagafesootai, e le mafai ona malamalama i ai faiga fa'apolokiki fa'asinomaga o se fuafuaga fa'apalota po'o se fete'ena'iga i le va o vaega, ae o se mea e mafua mai i le fausaga fa'aagafesootai, le tufatufaina o le pule, le le tutusa fa'asolopito, ma le fa'agasologa o suiga fa'aagafesootai.

Faiga Fa'apolokiki Fa'asinomaga o se Oloa o le Fa'atulagaga Lautele

E fa'amamafa e le Sosaiete e fa'apea, e le o iai le fa'asinomaga i se tulaga tu'ufua; e fausia i totonu o fegalegaleaiga fa'aagafesootai. E avea le fa'asinomaga ma "taua" pe a tu'uina atu i ai le uiga e le sosaiete e ala i tu ma aga masani, tulaga fa'atauaina, fa'ailoga tagata, ma tulafono fa'avae. I sosaiete e le tutusa le tamaoaiga ma le va fealoa'i, e masani ona o'o i ai nisi o fa'asinomaga i le fa'aesea—mo se fa'ata'ita'iga, i le avanoa i a'oa'oga, avanoa faigaluega, sui fa'apolokiki, po'o auaunaga a le lautele. Afai e manatu e le aoga auala fa'apolokiki aloaia i le fa'afetauiina o mana'oga, e mafai e le fa'asinomaga ona avea ma fa'avae mo le lotogatasi e mana'omia ai suiga.

I se isi faaupuga, e mafai ona malamalama i faiga faapolokiki faasinomaga o se tali atu i le le tutusa o fausaga. O vaega e lagona le tuueseeseina e fausia se tala tuufaatasi e uiga i "i tatou" o e oo i le amioletonu ona latou manaomia lea o le aloaia. Peitai, e mafai foi ona faaaogaina faiga faapolokiki faasinomaga e vaega pule e faatumauina ai avanoa e ala i le faamautinoaina o tuaoi faaleagafesootai e aoga mo i latou. O le mea lea, o faiga faapolokiki faasinomaga e le o taimi uma e tutusa ma tauiviga a vaega ua sauaina; o se malae mo tauiviga i uiga ma punaoa.

O le Faasinomaga o se Fausiaina Lautele ma le Tuaoi "Tatou-I Latou"

I totonu o le faʻavae o le fausiaina faʻaagafesootai, e le o vaʻaia le faasinomaga o se mea "masani" atoatoa, ae o se mea ua faʻatulagaina e ala i faiga faʻasolopito ma fegalegaleaiga faʻaagafesootai. O tagata suʻesuʻe faʻaagafesootai e pei o Fredrik Barth e faʻamamafaina le taua o "tuaoi" i le fausiaina o vaega: o le mea e fuafua ai e le naʻo eseesega faʻaleaganuu lava ia, ae o le auala e tausia ai na eseesega e ala i faʻailoga, faiga, ma tulafono faʻaagafesootai. O faiga faʻapolokiki faʻasinomaga, e galue e ala i le faʻamalosia o tuaoi i le va o "i tatou" ma "latou," ma faʻamalosia ai le lotogatasi i totonu ma faʻafaigofieina ai le faʻapotopotoina.

FAITAU FOI  Le sootaga i le va o le sosaiete ma le pulega a le malo

E mafai ona faʻamalosia tuaoi o le faʻasinomaga e ala i le gagana, faʻailoga faʻalelotu, lavalava, tala faʻasolopito, ma e oʻo lava i nisi o tagi tau amio. I le faʻatinoga, o le vaeluaga "i tatou-i latou" e masani ona iʻu ai i le faʻafaigofieina o le va fealoaʻi: o isi vaega e vaʻaia o ni tagata tutusa, e vaʻaia o ni taufaʻamataʻu, pe tuʻuina o ni mafuaʻaga o faʻafitauli. Mai se vaaiga faʻaagafesootai, e mafai ona faʻateleina ai feeseeseaiga faʻaagafesootai, aemaise lava pe a o faʻatasi ma le tauvaga i punaoa faʻatapulaʻaina e pei o galuega, fanua, tulaga, poʻo faatosinaga faʻapolokiki.

Faiga Fa'apolokiki Fa'asinomaga, Pule, ma le Fa'amasinoga Tonu

O se vaaiga fa'a-sosaiete fa'apolokiki e finau mai o le fa'asinomaga e masani ona avea o se meafaigaluega mo le fa'amaoniaina o le pule. E mafai e tagata maualuluga fa'apolokiki ona fa'aogaina le fa'asinomaga e fausia ai se fa'avae o le lagolago, fa'alavelave mai mataupu fa'avae, pe taofia le faitioina o le fa'atinoga. A tauivi tagatanu'u e iloilo ma le mafaufau lelei polokalame ona o fa'amatalaga fa'atapula'a po'o le lavelave o faiga fa'avae, e avea fa'ailoga o fa'asinomaga ma se auala e faia ai filifiliga fa'apolokiki: o i latou e va'aia o se "vaega e tasi" e va'aia o ni mea e sili atu ona fa'atuatuaina.

I le taimi nei, o faiga faapolokiki faasinomaga e fesootaʻi ma le faiga o le populism, o se fuafuaga e vaevaeina ai le sosaiete i ni "tagata mama" e faasaga i "tagata maualuluga piʻopiʻo" poʻo le "faamataʻuina o isi." Ua avea le faasinomaga ma se meafaigaluega malosi faalelagona aua e paʻi atu i lagona tuufaatasi o le saogalemu, le faaaloalo ia te oe lava, ma le mamalu. E le o manatu le sociology i lagona e na o se mea e le mafaufau i ai, ae o se vaega o le olaga lautele e mafai ona faatonutonuina, faatulaga, ma gaosia e ala i faasalalauga, talanoaga i ala o faasalalauga, ma aafiaga tuufaatasi.

O le Matafaioi a Ala o Faasalalauga ma le “Avanoa Lautele” i le Faamalosia o le Faasinomaga

E taua tele le sao o ala o faasalalauga ma ala o faasalalauga faaagafesootai i le atinaeina o faiga faapolokiki o le faasinomaga. Mai se vaaiga faaagafesootai, e le gata ina faailoa atu e ala o faasalalauga faamatalaga ae faapea foi ona faatulaga le mea moni: fuafua po o fea mataupu e taua, o ai e manatu o se tagata ua aafia, ma o ai ua tuu i se tulaga o se faamataʻu. E masani ona faalauiloa e ala o faasalalauga faaagafesootai mea e faaosofia ai lagona malolosi—ita, fefe, faamaualuga—ma faigofie ai ona salalau atu tala faasolopito feteenai.

FAITAU FOI  Sosaiolo o tupe ma lona aafiaga i le le tutusa o le tamaoaiga

E le gata i lea, o ala o faasalalauga faaagafesootai e fausia ai se avanoa faitele ua vaeluaina. E masani ona fegalegaleai tagata taʻitoʻatasi ma tagata e tutusa o latou manatu (echo chambers), ma iʻu ai ina faʻateleina le faʻamaualuga o manatu faʻasinomaga. O le iʻuga, e faʻavaivaia ai le talanoaga i le va o vaega, aʻo faʻateleina le faʻailoga tagata ma le faʻalauteleina o manatu. I le tele o tulaga, o feeseeseaiga faʻasinomaga e le tulaʻi mai i eseesega lava ia, ae mai faiga o fesootaʻiga e faʻateleina ai le vāvāmamao faʻaagafesootai ma mafua ai le le talitonuina.

Faiga Fa'apolokiki Fa'asinomaga: Tu'ufa'atasiga po'o le Malepelepe?

Mai se vaaiga fa'atino, e mafai e le fa'asinomaga ona i ai se galuega fa'atasi: e fa'atupuina ai le lotogatasi fa'aagafesootai, fa'amalosia ai le tautinoga tau amio, ma avatu ai le uiga i le olaga. E mafai e faiga fa'apolokiki fa'asinomaga ona fa'amalosia le auai i nu'u sa le'i ano muamua ma fa'alauiloa le fa'amasinoga tonu mo vaega e le'i lava le fa'atusalia. Mo se fa'ata'ita'iga, o gaioiga fa'avae i itupa po'o fa'avae i mana'oga fa'apitoa e masani ona manuia i le tuleia o suiga fa'avae e sili atu ona aofia ai. I lenei tulaga, e mafai e faiga fa'apolokiki fa'asinomaga ona avea ma faitoto'a i le fa'alauteleina o le faatemokalasi.

Peita’i, o lo’o fa’aalia fo’i e le sosaiete lona itu e fa’aleagaina ai le mafutaga. A fa’aaogaina le fa’asinomaga e tete’e ai i le eseesega, va’ai i isi vaega o ni fili, pe fa’amaonia ai le fa’ailoga tagata, e mafai e faiga fa’apolokiki fa’asinomaga ona fa’aleagaina le lotogatasi fa’aagafesootai. E le o taimi uma e fa’aalia manino ai feeseesea’iga fa’asinomaga; e mafai ona fa’aalia i le tulaga o le fa’avasegaga fa’aagafesootai, tautala fa’a’ino’ino, po’o faiga fa’avae le tonu. I lo latou tulaga sili ona ogaoga, e mafai e faiga fa’apolokiki fa’asinomaga ona o’o atu ai i le fa’asauā fa’atasi, aemaise lava pe afai e fa’atumauina e tagata fa’atino ni feeseesea’iga mo le manuia fa’apolokiki.

O le Talaaga Initonesia: Tele o Mea, Talafaasolopito, ma le Finauga

I le tulaga o Initonesia, o faiga faapolokiki faasinomaga e faavae i se vaega tele e eseese: selau o ituaiga, tapuaiga eseese, ma eseesega o atinae i le va o itulagi. O talafaasolopito o kolone, faiga faavae a le setete, ma faiga faatemokalasi ina ua maeʻa le toe fuataʻiga ua mamanuina uma ai le auala e malamalama ai ma faapolokiki ai le faasinomaga. E ui ina tatalaina e toe fuataʻiga le avanoa mo le saolotoga o le faaleoina o manatu, ae sa maua ai foi avanoa mo vaega e tauva ma le faalauaitele e faaaoga ai faailoga o le faasinomaga.

Ua faamanatu mai e le Sosaiete ia i tatou e faapea, o feeseeseaiga o faasinomaga i Initonesia e masani ona fesoota’i ma mataupu faapolokiki-tamaoaiga: avanoa i punaoa, galuega, tufatufaina atu o paketi, ma feso’ota’iga lagolago. Ua avea le faasinomaga ma se gagana taliaina faigofie mo le faamatalaina o le le tutusa, e ui lava o mafuaaga autu atonu e sili atu ona faatulagaina. O se taunuuga, o fofo e masani ona avea ma faatusa—mo se faataitaiga, faamamafaina o le faatusa o faasinomaga—e aunoa ma le talanoaina o suiga loloto o faiga faavae.

FAITAU FOI  Sosaiete fa'ato'aga ma lona sootaga ma atina'e gafataulimaina

Puleaina o Faiga Fa'apolokiki Fa'asinomaga: O se Auala Fa'aagafesootai

O le puleaina o faiga fa'apolokiki fa'asinomaga e lē fa'apea o le aveesea lea o le faasinomaga, ae o le fausiaina lea o ni auala fa'aagafesootai e puipuia ai le faasinomaga mai le liua i se feeseeseaiga fa'aleagaina. Mai se vaaiga fa'aagafesootai, e mafai ona mafaufau i ni fuafuaga taua se tele.

Muamua, fa'amalosia le fa'amasinoga tonu lautele ma auaunaga a le malo. A sili atu ona tutusa le avanoa i a'oa'oga, tausiga o le soifua maloloina, ma galuega, e fa'aitiitia ai le lotoleaga lautele, ma e faigata ona fa'aogaina le fa'asinomaga e fa'aosofia ai le 'ino'ino. Lua, fa'alauiloa le malamalama i ala o faasalalauga ma fesoota'iga fa'alaua'itele mama ina ia mafai ai e le lautele ona faitioina tala pepelo ma fa'ailoga fevaevaea'iga. Tolu, fa'alautele avanoa mo feiloa'iga fa'ale-aganu'u, mo se fa'ata'ita'iga e ala i fa'alapotopotoga a tagatanu'u, gaoioiga fa'ale-nu'u, po'o polokalame fa'atasi e fa'afailele ai fegalegaleaiga malosi ma tutusa i le va o vaega.

Fa, faʻamalosia o faʻalapotopotoga faʻatemokalasi ma faʻaletulafono ina ia le foia feeseeseaiga o faʻasinomaga e ala i le faʻapotopotoina o tagata lautele poʻo le faʻamalosia o le sosaiete, ae e ala i auala tonu ma manino. Lima, atiina ae o se tala faʻaleatunuu e aofia ai tagata uma: o le faʻasinomaga faʻaleatunuu e le o se tulaga faʻatonuina, ae o se faamalu e puipuia ai le eseesega i totonu o se faʻavae o le tutusa.

Fa'ato'a

O faiga fa'apolokiki fa'asinomaga o se mea e le mafai ona malamalama i ai i se auala uliuli ma le pa'epa'e. O su'esu'ega fa'aagafesootai e fa'aalia ai e mafai ona avea ma meafaigaluega o le sa'olotoga ma se meafaigaluega o le pule, e fa'amalosia ai le lotogatasi ae fa'atupuina ai fo'i le fevaevaea'iga. O le ki autu o lo'o taoto i le tulaga o le fausaga fa'aagafesootai, le tufatufaina atu o le pule, ma le auala e fa'atulaga ai e ala o faasalalauga ma fa'alapotopotoga eseesega. I se sosaiete e tele ituaiga e pei o Initonesia, o le lu'itau e le o le fa'aumatia o le faasinomaga, ae ia mautinoa e le fa'aaogaina le faasinomaga e fa'atulaga ai le fa'amasinoga le tonu pe fa'afitia ai aia tatau a isi vaega. I le fa'amalosia o le fa'amasinoga tonu fa'aagafesootai, le malamalama lautele, ma avanoa mo talanoaga tutusa, e mafai ona fa'atonutonuina faiga fa'apolokiki fa'asinomaga i se malosi fa'atemokalasi e sili atu ona aofia ai ma fa'ale-aganu'u.

Taofi faamatalaga