O le Fouvalega Lanumeamata ma Lona Aafiaga i Faatoaga
Pendahuluan
O le Green Revolution e faasino i se vaitaimi o le faateleina o le gaosiga o faatoaga e amata i le ogatotonu o le seneturi lona 20, lea na uunaia e le faaaogaina o tekinolosi fou tau faatoaga. O lenei mea na amata i le vaitau o le 1940 ma faalauteleina vave i tausaga na sosoo ai, ma aafia ai atunuu eseese i le lalolagi atoa, aemaise lava atunuu tau atiae e pei o Initia, Mekisiko, ma Filipaina.
Talaaga ma le Talafaasolopito o le Green Revolution
O le faaupuga Green Revolution na muai faʻalauiloa mai e William Gaud, o se pule o le USAID, i le 1968. Peitaʻi, na amata moni lava le gaioiga i ni nai tausaga na muamua atu ina ua faʻalauiloa mai e Norman Borlaug, e masani ona taʻua o le “Tama o le Green Revolution,” ni ituaiga saito e teteʻe i faʻamaʻi ma e tele fua i Mekisiko.
I le vaitau o le 1940, sa taumafai ai Borlaug e faʻalauiloa ma atiina ae nei ituaiga saito i le faʻamoemoe e faʻaleleia atili ai le saogalemu o meaʻai i Mekisiko. I le maeʻa ai o ana taunuuga mataʻina, sa vave ona salalau atu tekinolosi ma le malamalama o Borlaug i isi atunuu o loʻo feagai ma luʻitau tutusa o le saogalemu o meaʻai. I se taimi puupuu, o le Green Revolution na aofia ai le faʻateleina o le faʻaaogaina o faʻapalaga vailaʻau ma vailaʻau faʻasaina, faʻasusu lelei, ma le faʻalauiloaina o ituaiga saito e maua mai i fua maualuga (HYVs) o le araisa, sana, ma saito.
Suiga Fa'atekinolosi i Fa'ato'aga
O se vaega autū o le Green Revolution o tekinolosi fou fa'ato'aga ma le fa'ateleina o le fa'aaogaina o masini. O nei tekinolosi fou e aofia ai le atina'eina o ituaiga e maualuga le fua (HYVs), e sili atu ona mafai ona fetu'una'i i suiga o le siosiomaga ma e masani ona tete'e atu i manu fa'alafua ma fa'ama'i. O le tu'ufa'atasia o nei ituaiga sili ona lelei ma faiga fa'ato'aga sili ona lelei ma fa'aonaponei na i'u ai i le fa'ateleina tele o le fua o fa'ato'aga.
I le fa’aopoopoga i ituaiga fou o fa’ato’aga, ua amata fo’i ona fa’aaoga e faifa’ato’aga ni fa’apalaga vaila’au e maua ai mea’ai taua mo a latou fa’ato’aga. Mo se fa’ata’ita’iga, o le nitrogen, phosphorus, ma le potassium o elemene taua ia e masani ona le lava i le eleele masani. I le fa’aaogaina o fa’apalaga vaila’au, e mafai ai e faifa’ato’aga ona fa’amautinoa o lo’o maua e fa’ato’aga mea’ai latou te mana’omia mo le tuputupu a’e lelei.
Ua iai fo'i suiga tetele i faiga fa'asūsū. O faiga fa'asūsū e sili atu ona lelei ma lelei e fa'aitiitia ai le fa'alagolago i timuga ma fa'aitiitia ai le lamatiaga o le fa'aleagaina o fa'ato'aga ona o le lāmala. E fa'aaogaina fo'i vaila'au fa'asaina ma vaila'au fasioti vao e puipuia ai fa'ato'aga mai manu fa'alafua ma vao, e ui lava i le fa'aaogaina o nei vaila'au ua finauina ona o latou a'afiaga i le siosiomaga ma le soifua maloloina o tagata.
Aafiaga i le Gaosiga o Meaʻai
Sa tāua tele le Green Revolution i le faʻateleina o le gaosiga o meaʻai i le lalolagi atoa. O atunuu e pei o Initia ma Mekisiko na oʻo i le faʻateleina tele o fua o faʻatoʻaga i se taimi puʻupuʻu. I Initia, mo se faʻataʻitaʻiga, na matuā faʻateleina le gaosiga o le araisa ma le saito i le va o le 1960 ma le 1980, ma suia ai le atunuʻu mai se atunuʻu e faʻaulufale mai meaʻai i se atunuʻu e faʻatau atu meaʻai.
E fesoasoani fo'i le fa'ateleina o le gaosiga o mea'ai e fa'amautu ai tau o mea'ai i maketi o le lalolagi, ma fa'aitiitia ai le vaivai i suiga o tau e ono lamatia ai le saogalemu o mea'ai a le lalolagi. O atunu'u tau atia'e sa masani ona vaivai i le fia 'ai ma le le lava o mea'ai ua amata nei ona va'aia ni fa'aleleia atili i le maua o mea'ai.
A'afiaga i le Tamaoaiga ma Agafesootai
O le faʻateleina o le gaosiga o meaʻai ona o le Green Revolution na aumaia ai le tele o faʻamanuiaga tau tamaoaiga ma agafesootai. O le faʻaleleia atili o le saogalemu o meaʻai na iʻu ai i le faʻaitiitia o le fiaaai ma le le lava o meaʻai i le tele o atunuʻu tau atiaʻe. Faatasi ai ma le tele o le gaosiga o meaʻai, o nisi itulagi na ausia ai foi le faʻaitiitia o le mativa ona o le faʻateleina o tupe maua mai faʻatoʻaga.
O le faʻateleina o fua o faʻatoʻaga e faʻatupuina ai foʻi galuega fou i le vaega o faʻatoʻaga, e ala i galuega tuʻusaʻo ma e ala i pisinisi e fesoʻotaʻi i ai e pei o le gaosiga o faʻapalaga, masini faʻatoʻaga, ma le gaosiga o faʻatoʻaga. O se taunuuga, ua tele aiga i nuʻu i tua ua oʻo i le faʻaleleia atili o le soifua manuia. Peitaʻi, e iai foʻi ni aʻafiaga leaga e tatau ona matauina.
Aafiaga Leaga i le Siosiomaga ma le Va fealoai
E ui ina taua tele aafiaga lelei o le Green Revolution, ae o loo i ai foi aafiaga leaga taua. O le faaaogaina tele o faapalaga vailaau, vailaau e fasioti ai manu faalafua, ma vailaau e fasioti ai vao ua mafua ai le tele o faafitauli i le siosiomaga. O le faaaogaina tele o nei vailaau ua faaleagaina ai le eleele ma punaoa o le vai. O le tele o vailaau e mafai ona faaleagaina ai le fausaga ma le soifua maloloina o le eleele, ma faaitiitia ai lona lafulemu i se taimi umi.
E le gata i lea, o le soona fa'asūsūina o la'au ua mafua ai fa'afitauli e pei o le so'ona eliina o le vai i lalo o le eleele, lea e lamatia ai le fa'asaoina o puna'oa o le vai. I nisi o eria, o le fa'aaogaina o lenei tekinolosi ua mafua ai ona fa'aleagaina le vaomatua ma fa'aumatia ai siosiomaga fa'alenatura.
I le itu lautele, na mafua ai foi e le Green Revolution ni faaletonu fou tau tamaoaiga. E le tutusa uma lava le avanoa o faifaatoaga i tekinolosi fou ma mea tau faatoaga faaonaponei. O se taunuuga, o faifaatoaga tetele na gafatia ona faaaogaina nei tekinolosi na latou maua le faateleina o fua ma tupe maua, ae o faifaatoaga laiti e le lava le avanoa i nei tekinolosi na masani ona tuua ma faamalosia foi e faatau atu o latou fanua i faifaatoaga tetele po o kamupani tetele.
Fofo ma Auala Fa'aauau
Ina ia foia aafiaga leaga o le Green Revolution, e manaʻomia se auala e sili atu ona gafataulimaina i faiga faʻatoʻaga. O faʻatoʻaga faʻanatura ma faʻatoʻaga faʻatoʻaga faʻatoʻaga ua faʻateleina le gauai atu i ai o ni isi auala e sili atu ona lelei mo le siosiomaga. O faʻatoʻaga faʻanatura e ʻalofia le faʻaaogaina o vailaʻau faʻapitoa, ae o faʻatoʻaga faʻatoʻaga faʻatoʻaga e mafaufau i itu tau siʻosiʻomaga, agafesootai, ma le tamaoaiga o faiga faʻatoʻaga.
E mafai fo'i ona fetu'una'i tekinolosi fa'aonaponei ina ia sili atu ona lelei mo le si'osi'omaga. Mo se fa'ata'ita'iga, o metotia o le fa'asusuina o vai e sili atu ona lelei nai lo le fa'asusuina masani. O lo'o atia'e ma fa'atinoina fo'i vaila'au fa'asaina ma fa'apalapala fa'alenatura e fa'aitiitia ai a'afiaga leaga i le si'osi'omaga.
E taua tele le lagolago mai malo ma faʻalapotopotoga faʻavaomalo i le faʻalauiloaina o faiga faʻatoʻaga gafataulimaina. E aofia ai le tuʻuina atu o avanoa i tekinolosi lanumeamata mo faifaʻatoʻaga laiti, tuʻuina atu o faʻamalosiʻau mo faiga faʻatoʻaga gafataulimaina, ma le tuʻuina atu o aʻoaʻoga ma toleniga mo faifaʻatoʻaga i auala faʻatoʻaga e sili atu ona lelei mo le siosiomaga.
I'uga
Ua aumaia e le Green Revolution ni suiga tetele i le vaega o faatoaga i le lalolagi atoa, faatasi ai ma le faateleina o le gaosiga o meaai ma le faaleleia atili o le saogalemu o meaai i le tele o atunuu. Peitai, o aafiaga tau siosiomaga ma agafesootai o le faaaogaina o nei tekinolosi e matua moni lava ma e manaomia ona foia. O le lumanai o faatoaga e manaomia ai se auala e sili atu ona gafataulimaina ma aofia ai tagata uma ina ia mautinoa o faamanuiaga o le Green Revolution e le gata ina fiafia i ai ni nai tagata filifilia, ae ia fesoasoani foi i le faatumauina o le siosiomaga ma lagolagoina ai nuu faifaatoaga laiti.