Faʻataʻitaʻiga o fesili ma fua faʻatatau mo galu malamalama i vaʻaiga faʻaletino
Uiga o le malamalama
1. O le malamalama o se galu eletise, o le mea lea o le malamalama….
A. E le oo i ai se aafiaga o le toe atagia mai
B. E le oo i ai le refraction
C. E le manaʻomia se auala e faʻasalalau ai
D. E le tauaveina le malosi i lona sosolo atu
Talanoaga
O le malamalama o se galu, o lea la, e atagia mai, fa'afo'isia, ma feavea'i le malosi i le taimi o lona sosolo atu, e pei lava o isi galu. O le malamalama o se galu eletise, o lea e le mana'omia ai se auala e sosolo atu ai.
O le tali sa'o o le C.
2. Ia e uaʻi totoʻa i le faʻamatalaga lenei:
1. E fealua'i le malamalama i se laina sa'o
2. O le malamalama o se galu eletise
3. E mafai ona mitiia le malamalama
4. E iai le eletise e maua mai i le malamalama
O le fa'amatalaga sa'o e fa'atatau i uiga o le malamalama o le...
A. fa'amatalaga 1 lava
B. fa'amatalaga 1 ma le 2
C. fa'amatalaga 1, 2 ma le 3
D. e moni uma faʻamatalaga
Talanoaga
1. E fealua'i sa'o le malamalama.
E moni lenei faʻamatalaga auā e ui lava ina fealuaʻi le malamalama e pei o se galu faʻalava, ae o le ala o le malamalama o se laina saʻo. I le autu o le geometric optics (ata ma le faʻataʻitaʻiina o le malamalama), o le malamalama o loʻo faʻaalia o se ave o lona ala o le fealuaʻi o se laina saʻo.
2. O le malamalama o se galu eletise:
E moni lenei faʻamatalaga auā o le malamalama o se galu eletise, lea e le manaʻomia ai se auala e faʻasalalau ai le malamalama.
3. E mafai ona mitiia le malamalama:
E moni lenei faʻamatalaga. O le malamalama o se ituaiga o galu eletise. O galu uma, e faʻainisinia ma e eletise, e feaveaʻi le malosi aʻo latou femalagaaʻi mai le tasi nofoaga i le isi. O le mea lea, o nisi o le malosi o le malamalama e mafai ona mitiia e le auala e ui atu ai. Mo se faʻataʻitaʻiga, a femalagaaʻi le malamalama agai atu i se faʻata vaʻalele, o le tele o le malamalama e atagia mai, ae o se vaega itiiti e mitiia e le faʻata.
4. E iai le eletise e maua mai i le malamalama:
E sese lenei faʻamatalaga. O le malamalama o se galu eletiseka, ma o galu eletiseka e gaosia e ala i le feʻaveaʻi o fanua eletise ma fanua maneta. O galu eletiseka e faʻasalalauina e ala i le faʻavavevaveina o avega eletise.
O le tali sa'o o le C.
Ata atoatoa
3. O le ata i le taumatau o loʻo faʻaalia ai se maa teuteu taimane e matua taugata lava ona o le malamalama e atagia mai e le taimane e matua feilafi lava. O lenei mea e mafua mai i…
A. fa'aliliuga atoatoa pe a ulufale mai le malamalama mai se ala e le mafiafia tele i se ala e mafiafia tele
B. fa'ata'ita'iga atoatoa pe a la'ititi le tulimanu o le oso mai nai lo le tulimanu tuaoi
C. ata atoatoa pe a sau le malamalama mai se mea e le mafiafia tele i se mea e mafiafia tele
D. ata atoatoa pe a sili atu le tulimanu o le oso mai nai lo le tulimanu tuaoi
Talanoaga
E foliga mai e feilafi le malamalama mai se taimane ona o le salalau atu o le malamalama ma le atagia atoatoa. E tupu le atagia atoatoa pe a siitia le malamalama mai se ala e maualuga atu lona refractive index i se ala e maualalo lona refractive index. Mo se faʻataʻitaʻiga, e siitia le malamalama mai le taimane (e maualuga atu lona refractive index) i le ea (e maualalo lona refractive index). Mo se malamalama atili i lenei mea, iloilo le ata o loʻo i lalo.

A fealua'i le malamalama mai se ala e tele lona fa'asinomaga fa'ata'ita'i i se ala e la'ititi lona fa'asinomaga fa'ata'ita'i, e fa'api'o ese le malamalama mai le tulaga masani. Afai e sili atu le tulimanu o le taunu'u (i) ona sili atu lea o le tulimanu o le fa'ata'ita'i (r). I se tulimanu patino o le taunu'u, o le tulimanu o le fa'ata'ita'i e 90o. O le tulimanu o le taunu'u pe a 90o le tulimanu o le fa'ata'ita'i e ta'ua o le tulimanu taua (θk) po'o le tulimanu fa'atapula'a. Afai e sili atu le tulimanu o le taunu'u nai lo le tulimanu taua po'o le tulimanu fa'atapula'a ona leai lea o se malamalama e fa'ata'ita'iina; o malamalama uma e toe fa'ata'ita'iina.
O le tali sa'o o le D.
4. Fesili o le Olimipeka Fa'asaienisi a le Atunu'u 2011 mo A'oga Maualuga La'ititi i le Itumalo/A'ai Nu. 39
O le mea o loʻo tupu lenei, o se faʻailoga lea o le atagia atoatoa, o le….
A. nuanua
B. fa'ata'ita'iga
Vaituloto lanu C.
D. astigmatism
Talanoaga
O le mirage e ta'ua o se mea e atagia atoatoa ai le malamalama auā i lenei faiga, e leai se malamalama e sau mai le ea e toe fa'afo'isia e le fogā'ele'ele o le auala ae foliga mai o le malamalama uma e toe fa'afo'isia e le fogā'ele'ele o le auala. E tutupu mirages auā e malaga le malamalama i vaega o le ea e eseese o latou fa'asinomaga fa'afo'isia ona o le eseese o le mafiafia o nei vaega o le ea. O le mea moni, e lē toe fa'afo'isia le malamalama e le fogā'ele'ele o le auala ae e toe fa'afo'isia (pi'o) e vaega o le ea e eseese o latou fa'asinomaga fa'afo'isia.
O le tali sa'o o le B.
5. Fesili o le Olimipeka Fa'asaienisi a le Atunu'u 2010 mo A'oga Maualuga La'ititi i le Itumalo/A'ai Nu. 30
O le vaaia o se suāuu e sosolo i luga o se auala ʻapamemea i se aso vevela o se mea e mafaufau loloto i ai auā….
A. E sili atu le fa'asinomaga o le fa'ata'ita'iga o vaega pito i luga o le ea nai lo vaega pito i lalo.
B. E la'ititi le fa'asinomaga o le fa'ata'ita'iga o vaega pito i luga o le ea nai lo vaega pito i lalo.
C. E atagia mai e mataua o le vai lanu eseese i tulimanu eseese o le atagia mai.
D. E fa'afesesēina e mataua o le vai lanu eseese i tulimanu eseese o le fa'afesesēina.
Talanoaga
O se vaaiga e pei o se suau'u e sosolo i luga o se auala 'apa i se aso vevela o se fa'ata'ita'iga lea o se va'aiga fa'ata'ita'i. E tutupu va'aiga fa'ata'ita'i ona o le eseesega o le fa'asinomaga o le va'aiga i le va o le vaega o le ea e lata ane i le auala ma le vaega o le ea i luga a'e.
I se aso vevela, e fa'avevela e le fogā'ele'ele o le auala le ea i luga tonu lava, ma fa'avevela ai le vaega ea i luga tonu lava o le auala nai lo le vaega ea i luga atu. O le vaega ea vevela e tele atu lona fa'alauteleina, ma fa'aitiitia ai lona mafiafia (maualalo ai lona mafiafia). I se isi itu, o le vaega ea e itiiti ifo lona vevela i luga a'e e itiiti ifo lona fa'alauteleina, ma fa'ateleina ai lona mafiafia (maualuga ai lona mafiafia). O lea la, o le vaega ea pito i lalo e itiiti ifo lona mafiafia, ae o le vaega ea pito i luga e sili atu lona mafiafia.
Ona o le itiiti o le mafiafia o le vaega o le ea i le pito i lalo (e latalata i le fogāeleele o le auala), e vave ai ona gaoioi le malamalama pe a ui atu i ai, ae o le vaega o le ea i le pito i luga e sili atu le mafiafia o lea e telegese ai le gaoioi o le malamalama pe a ui atu i ai.
O le fua fa'atatau mo le fa'asinomaga o le refractive o le: n = c / v, lea o le n o le fa'asinomaga o le refractive, c = saoasaoa o le malamalama i totonu o le vacuum = constant = 3 x 108 m/s, v = saoasaoa o le malamalama i totonu o le ala. E faʻavae i luga o lenei fua faʻatatau, o le c ua faʻamautu ina ia afai e tele atu le v ona faʻaitiitia lea o le n ma le faʻafeagai afai e faʻaitiitia le v ona faʻateleina lea o le n.
E vave tele le gaoioi o le malamalama i le vaega pito i lalo o le ea (v tele) ina ia laʻititi ai le faʻasino o le refractive index (n laʻititi) o le vaega pito i lalo o le ea ae e telegese le gaoioi o le malamalama i le vaega pito i luga o le ea (v laʻititi) ina ia tele ai le faʻasino o le refractive index (n tele) o le vaega pito i luga o le ea.
O le tali sa'o o le A.
fa'asinomaga o le fa'ata'ita'iga
6. O se ave malamalama vaaia e iai le galu e 510 nm i le ea. Afai e ulufale atu le ave malamalama i se mea e 1,5 lona fa'asinomaga fa'afo'i, e suia lona galu i le….
A. 680 nm
B. 510 nm
C. 340 nm
D. 170 nm
Talanoaga
Ua iloa e faapea:
Umi o le galu (λ) = 510 nm = 510 x 10-9 mita
Fa'asinomaga o le fa'ata'ita'iga (n) = 1,5
Fesili: E suia le galu (λ) i le….
Tali:
![]()
E suia le umi o le galu (λ) i le 340 nanometers.
O le tali sa'o o le C.
7. Ua vaaia se i'a i le ilititai o se vaituloto manino, o le loloto o le vaituloto e 2 mita, o le fa'asinomaga o le va'alele o le vaituloto e 4/3. Afai e va'aia le i'a e toetoe lava a fa'asaga sa'o i luga o le vaituloto, o le a le mamao e foliga mai ai le i'a mai le vaituloto?
A. 1 mita mai le fogāeleele o le vaita'ele
B. 1,5 mita mai le fogāeleele o le vaita'ele
C. 2 mita mai le fogāeleele o le vaita'ele
D. 2,67 mita mai le fogāeleele o le vaita'ele
Talanoaga
Ua iloa e faapea:
Fa'asinomaga fa'afo'i o le vaita'ele = 4/3
Loloto o le vaita'ele = 2 mita
Fesili: O le ā le mamao e mafai ona vaaia ai iʻa mai le fogāeleele o le vaituloto?
Tali:
Mamao vaaia = 1 : n (mamao moni)
Mamao e foliga mai = 1 : 4/3 (2 mita)
Mamao e foliga mai = 1 x 3/4 (2 mita)
Mamao e foliga mai = 3/4 (2 mita)
Mamao vaaia = 6/4
Mamao e foliga mai = 1,5 mita
O le mamao o le i'a e va'aia mai luga o le vaituloto = 1,5 mita
O le tali sa'o o le B.
8. E mafai ona faasalalau atu le malamalama i totonu o se auala o lona faasinomaga o le refractive index e faatatau i le siosiomaga e….
A. > 1
B. = 1
C. < 1
D. = 0
Talanoaga
Fa'asinomaga fa'afo'i o le gaogao = 1,0000
E sili atu le refractive index o se medium nai lo le refractive index o se vacuum.
O le tali sa'o o le A.
Fa'asalalauina o le malamalama
9. O le tulimanu o le fa'asalalauina o le tulimanu i le va o lanu e lua o le malamalama e tasi le lanu e tupu i le tulaga o le….
A. fa'apolarisasi o le malamalama
B. mitiia o le malamalama
C. fa'asalalauina o le malamalama
D. fa'asalalauina o le malamalama
Talanoaga
O le malamalama e tasi le lanu po'o le galu e tasi. O le malamalama pa'epa'e, e pei o le susulu o le la, o se tu'ufa'atasiga o lanu uma, e tofu ma le galu po'o le televave eseese. O le vaevaeina o le malamalama pa'epa'e i le fusi va'aia (mumu, moli, samasama, lanumeamata, lanumoana, lanu 'uliuli, ma le violet) e ta'ua o le fa'asalalauina o le malamalama.
E mafai ona ausia le fa'asalalauina o le malamalama e ala i prisma, mataua o le vai, po'o isi mea faitino. O nuanua o se fa'ata'ita'iga o le fa'asalalauina o le malamalama i le olaga i aso faisoo, lea e fa'asalalauina ai le susulu o le la e mataua o le timu.
O le tali sa'o o le C.
10. Fesili o le Olimipeka Fa'asaienisi a le Atunu'u 2011 mo A'oga Maualuga La'ititi i le Itumalo/A'ai Nu. 60
E foliga mai se nuanua o se lipine lanu felanulanuaʻi e pei o se liʻo e le atoatoa. O le faasologa saʻo o lanu nuanua e fa o loʻo i lalo, mai le radius aupito laʻititi i le radius aupito tele, o le…
A. mumu, moli, samasama, lanumeamata
B. lanumoana, violē, lanumeamata, samasama
C. lanumeamata, lanumoana, indigo, violet
D. indigo, lanumoana, lanumeamata, samasama
Talanoaga
O le faasologa o lanu nuanua o le mumu, moli, samasama, lanumeamata, lanumoana, indigo ma le violē.
O le malamalama mumu e sili ona umi le galu, ae o le malamalama violē e sili ona pu'upu'u. O le fa'afeagai o lanu ta'itasi o le malamalama e fa'alagolago i ona galu.
A fa'asalalauina le susulu o le la pa'epa'e e mataua o timuga, e itiiti le tete'e atu i ai o le malamalama e uumi galu, ae o le malamalama e pu'upu'u galu e sili atu ona tete'e i ai. E itiiti le tete'e atu i ai o le malamalama mumu ona e umi atu lona galu, ae o le malamalama violē e sili ona tete'e i ai ona e pu'upu'u lona galu, e pei ona fa'aalia i le ata o lo'o i lalo. O lea la, e va'ai le mata o le tagata matau i le malamalama mumu i le pito i luga ma le malamalama violē i le pito i lalo.
O lanu uma o le malamalama nuanua e foliga fa'ata'amilomilo teisi, lea o le li'o mumu o le malamalama o lo'o i le pito i luga o lea e sili ona telē lona radius, ae o le li'o violē o le malamalama o lo'o i le pito i lalo o lea e sili ona la'ititi lona radius.
O le faasologa o lanu o malamalama mai le radius aupito tele i le radius aupito itiiti o le mūmū, moli, samasama, lanumeamata, lanumoana, lanumoana uliuli, ma le violē.
O le tali sa'o o le D.
11. O lanu malamalama mai le vaega suāuu i luga o le vai e mafua ona o le mea na tupu...
A. fa'alavelave
B. fa'aputuga
C. fa'asalalauina
D. felafoa'iga
Talanoaga
O le tali sa'o o le C.