Teoria o le Constructivism i le Psychology Fa'aa'oa'oga
O le aʻoaʻoga faʻavae o se aʻoga taua o mafaufauga i le mafaufau faʻaleaʻoaʻoga e faʻamamafa ai e le na o le "faʻaliliuina" o le malamalama mai le faiaʻoga i le tamaititi aʻoga, ae o loʻo fausia malosi e tamaiti aʻoga e ala i fegalegaleaiga ma o latou aafiaga, siosiomaga, ma le malamalama muamua. I le tulaga o aʻoaʻoga, o le faʻavae o le suia o le vaaiga i le faagasologa o le aʻoaʻoina: o le aʻoaʻoina e malamalama i ai o se faagasologa o le tuʻuina atu o le uiga, fausiaina o le malamalama, tofotofoina o manatu, ona toe iloiloina lea o mafaufauga e faʻavae i luga o faʻamaoniga ma mafaufauga. O le mea lea, o le aʻoaʻoga lelei, e tusa ai ma lenei manatu, e le na o le faʻamuamuaina o le taulotoina, ae faʻamalosia ai tamaiti aʻoga e mafaufau, fai fesili, faʻataʻitaʻi, ma faʻafesoʻotaʻi meafaitino i tulaga moni o le lalolagi.
Malamalama i le Konstruktivisme
I se tulaga lautele, o le constructivism o se aʻoaʻoga faʻavae e faʻapea mai o le malamalama e fausia e ala i gaioiga faʻalemafaufau a le tagata lava ia. O tagata aʻoaʻoina e le o ni "ipu gaogao" o loʻo faʻatali e faʻatumuina, ae o ni tagata toaga e faʻamatalaina faʻamatalaga fou e faʻavae i luga o faʻataʻitaʻiga faʻapitoa o loʻo iai. A aʻoaʻoina e se tasi se manatu fou, o le a latou faʻapipiʻiina i totonu o latou malamalamaga o loʻo iai, pe suia foʻi lena malamalamaga tuai pe afai e le toe fetaui ma le aafiaga fou. O le mea lea, e eseese taunuʻuga o le aʻoaʻoina i le va o tagata taʻitoʻatasi ona o tagata aʻoaʻo taʻitasi e eseese o latou aafiaga, malamalama muamua, ma auala e faʻamatalaina ai faʻamatalaga.
I le mafaufau fa'alea'oa'oga, e tāua le fa'avae o le fausia o manatu auā e fa'amatala ai le mafua'aga e mafai ai e tamaiti a'oga e to'alua o lo'o maua le fa'amatalaga tutusa ona atia'e ni malamalamaga eseese. O nei eseesega e lē gata ona o le tomai, ae fa'apea fo'i i eseesega i fausaga o le malamalama muamua, uuna'iga, tulaga fa'aagafesootai, ma avanoa mo su'esu'ega.
A'a Fa'ateorē ma Ata Autū
E tele ituaiga o le constructivism, ae o tagata e toalua e masani ona fesootaʻi i ai o Jean Piaget ma Lev Vygotsky. E lua o loʻo faʻamamafaina le matafaioi toaga a tagata aʻoaʻo, ae faʻamamafaina foʻi itu eseese.
Fa'avae o le Mafaufau: Jean Piaget
Na fa’amamafa e Piaget o le atina’eina o le mafaufau e tupu e ala i se fa’agasologa o le fetu’una’iga, o lona uiga o le fa’asusuina ma le fetu’una’iga. E tupu le fa’asusuina pe a fa’aaofia e se tagata ni aafiaga fou i totonu o se fa’avae o le malamalama ua iai. E tupu le fetu’una’iga pe a mana’omia ona suia le fa’avae tuai e fa’afetaui ai fa’amatalaga po’o ni aafiaga fou. O lenei fa’agasologa o le fetu’una’iga e mafua ai le paleni, o le taumafaiga lea e ausia ai le paleni o le mafaufau. I totonu o le potuaoga, o le va’aiga a Piaget e fa’amalosia ai faia’oga e fatuina ni tulaga e mafua ai feeseesea’iga o le mafaufau (mo se fa’ata’ita’iga, e ala i fa’afitauli faigata), ina ia fa’amalosia ai tamaiti a’oga e toe iloilo ma fa’aleleia lo latou malamalama.
Fausiaina o le Va fealoa'i: Lev Vygotsky
E le pei o Piaget, o lē na faʻamamafaina le atinaʻeina i totonu o tagata taʻitoʻatasi, na faʻamamafa e Vygotsky le matafaioi o fegalegaleaiga faʻaagafesootai ma faʻaleaganuu. O se manatu autū o Vygotsky o le Sone o Atinaʻe Faʻalatalata (ZPD), o le tele lea o tomai e mafai e tamaiti aʻoga ona ausia i le fesoasoani a isi (faiaʻoga, tupulaga, poʻo se siosiomaga lagolago). O lenei fesoasoani le tumau e taʻua o le scaffolding. A tuʻuina atu le lagolago talafeagai, e mafai e tamaiti aʻoga ona alualu i luma i le malamalama ma faasolosolo malie ona tutoʻatasi. O lenei manatu e faʻamamafaina ai o le aʻoaʻoina e le gata ina tupu i totonu o le mafaufau o le tagata lava ia ae faʻapea foʻi i talanoaga, galulue faʻatasi, ma le faʻaaogaina o meafaigaluega faʻaleaganuu e pei o le gagana.
Mataupu Faavae Autū o le Fausiaina o Mea i le Aoaoina
I le faʻaaogaina o aʻoaʻoga, o loʻo i ai i le constructivism ni mataupu faavae e masani ona faʻaaogaina o ni faʻasinomaga:
1. O le aʻoaʻoina o se faagasologa e gaoioi
E fausia e tamaiti aʻoga le malamalama e ala i gaoioiga e pei o le suʻesuʻe, matau, taumafai, talanoaina, ma le mafaufau loloto.
2. E matuā tāua tele le iloa muamua
O faʻamatalaga fou e faʻamatalaina i taimi uma e ala i le vaʻaiga o aafiaga ma le malamalama muamua. O le mea lea, e manaʻomia e faiaʻoga ona suʻesuʻe manatu sese poʻo manatu muamua o tamaiti aʻoga.
3. O le aʻoaʻoina e faʻatatau i le uiga
E fa'amamafa e le Constructivism le malamalama i manatu fa'avae, ae le na'o le taulotoina. E mana'omia e tagata a'oa'o ona malamalama i le "mafua'aga" ma le "fa'apefea," ae le na'o le "o le a."
4. O fegalegaleaiga fa'aagafesootai e fa'amalosia ai le a'oa'oina
Talanoaga, galuega fa'avae, ma le galulue fa'atasi e mafai ai e tamaiti a'oga ona fa'ata'ita'i manatu, maua ni fa'amatalaga, ma fausia se malamalamaga sili atu ona loloto.
5. E tāua le tulaga moni o le talaaga
O fa'afitauli moni o le olaga e fesoasoani i tamaiti a'oga e fa'afeso'ota'i le malamalama i le poto masani, ma fa'afaigofie ai ona malamalama i le a'oa'oga.
Aafiaga o le Constructivism mo Matafaioi a Faiaʻoga ma Tamaiti Aʻoga
O le aʻoaʻoga faʻavae o le fausiaina o fale (constructivism) ua suia ai le matafaioi a le faiaʻoga mai le "punaoa autū o faʻamatalaga" i le faʻafaigofieina o le aʻoaʻoina. E le gata ina tuʻuina atu e faiaʻoga meafaitino, ae faʻapea foʻi ona mamanuina ni aafiaga faʻaaʻoaʻoga, fai ni fesili faʻaosofia, saunia ni punaoa, ma fatuina se siosiomaga saogalemu mo faʻataʻitaʻiga ma mea sese. E manaʻomia foʻi e faiaʻoga ona nofouta i le faʻagasologa o mafaufauga a tamaiti aʻoga: e le gata i le iʻuga, ae faʻapea foʻi i le auala e maua ai e tamaiti aʻoga tali.
I le taimi nei, e faʻamoemoeina tamaiti aʻoga ia avea ma tagata aʻoaʻo tutoʻatasi ma toaga. Latou te faʻataʻitaʻi le faʻaalia o manatu, fausia ni finauga, faʻataʻitaʻi fofo, ma toe faʻaleleia lo latou malamalama. I totonu o se potuaoga faufale, e le vaʻaia mea sese o ni toilalo, ae o se vaega taua o le faagasologa o le fausiaina o le malamalama. O mea sese e faʻamatalaina ai mafaufauga o tamaiti aʻoga ma avea o se amataga mo le faʻaleleia atili o manatu.
Fuafuaga Aoaoina e Ogatusa ma le Constructivism
E tele ni auala fa'afaiaoga e feso'ota'i malosi ma le constructivism, e aofia ai:
1. Aoaoina Fa'avae i Fa'afitauli (PBL)
E aʻoaʻoina tamaiti aʻoga e ala i le foia o faʻafitauli faigata ma moni. E le tuʻuina saʻo atu ia i latou tali, ae o loʻo talosagaina i latou e aoina faʻamatalaga, mamanuina ni fofo, ma faʻaalia a latou iʻuga.
2. Aoaoina o le Suesuega
O le aʻoaʻoga e faʻavae i luga o fesili e faʻamalosia ai tamaiti aʻoga e faʻatulaga ni fesili, faʻatino ni matauga poʻo ni faʻataʻitaʻiga, iloilo ni iʻuga, ma faia ni faʻaiʻuga.
3. Aoaoina Fa'avae i Galuega Faatino
E galulue tamaiti aʻoga i galuega faatino i se vaitaimi faapitoa. E manaʻomia e galuega faatino le fuafuaina, galulue faʻatasi, fatufatuga, ma le mafaufau loloto.
4. Talanoaga ma le galulue fa'atasi a le vaega
I le fesuia'i o manatu, e mafai ai e tamaiti a'oga ona va'ai i ni manatu eseese ma fa'amalosia a latou finauga. E mafai e faia'oga ona avea ma fa'atonu e fa'atumauina ai talanoaga ia anoa.
5. Aoaoina e ala i le poto masani
O gaoioiga faatino, faʻataʻitaʻiga, faʻatinoga o matafaioi, poʻo suʻesuʻega i le fanua e mafai ai e tamaiti aʻoga ona aʻoaʻoina mai aafiaga tuusaʻo, ona toe mafaufau loloto lea i ai.
Iloiloga i se Va'aiga Fa'avae
E aʻafia foʻi e le Constructivism auala e iloilo ai. E lē gata ina iloilo e iloiloga le oloa mulimuli (e pei o togi o suega), ae faʻapea foʻi le faagasologa o le mafaufau ma le mafai ona faʻaaoga manatu. O le mea lea, e masani ona faʻaaogaina isi iloiloga e pei o faila o galuega, pepa faʻatino, api talaaga, faʻaaliga, ma galuega faatino. O manatu faaalia o se elemene taua foʻi: e manaʻomia e tagata aʻoaʻo ni sao faʻapitoa e faʻaleleia atili ai lo latou malamalama. O le iloiloga faʻatulagaina—iloiloga i le taimi o le aʻoaʻoga—e sili atu ona faʻamamafa nai lo le iloiloga e naʻo le faʻaiʻuga e faia.
Aogā ma Luʻitau o le Faʻatinoina o le Constructivism
O le tulaga lelei autū o le constructivism o lona gafatia lea e faʻafailele ai le malamalama loloto, tomai e mafaufau loloto ai, tomai e fatufatu ai, ma tomai e foia ai faʻafitauli. E masani foʻi ona sili atu le naunau o tamaiti aʻoga ona e lagona le taua ma le talafeagai o le aʻoaʻoina i le olaga. E le gata i lea, e lagolagoina e le constructivism le aʻoaʻoina e faʻaaloalo i eseesega o tagata taʻitoʻatasi ona e tuʻuina atu i tamaiti aʻoga taʻitasi le avanoa e fausia ai o latou lava malamalamaga.
Peita’i, o lona fa’atinoina e feagai fo’i ma lu’itau. O le a’oa’oina o le fa’avae e umi atu nai lo le metotia o le lauga. E mana’omia e faia’oga le tomai e mamanuina ai ni gaoioiga talafeagai, pulea se potuaoga e feliuliua’i, ma ia mautinoa e le se ese talanoaga. I le isi itu, o tamaiti a’oga ua masani i le fa’alologo atonu e mana’omia ona fetu’una’i e fa’amalosiau ai i latou e fai ni fesili ma fa’aalia o latou manatu. O le isi lu’itau o le eseesega o punaoa: o nisi a’oga atonu e le lava a latou nofoaga mo galuega faatino po’o fa’ata’ita’iga. Ae ui i lea, e mafai lava ona fa’atinoina malie le fa’avae e ala i le fa’aaogaina o ni fuafuaga faigofie, e pei o fesili e tatala, talanoaga i vaega to’aitiiti, ma galuega e mafaufau loloto ai.
Fa'ato'a
O le aʻoaʻoga faʻavae i le mafaufau faʻaleaʻoaʻoga e ofoina atu ai le malamalama o le aʻoaʻoina o se faagasologa malosi o le fausiaina o le malamalama e ala i le poto masani ma fegalegaleaiga faʻaagafesootai. I le tuʻuina o tamaiti aʻoga o ni mataupu toaga, e faʻamalosia ai e le faʻavae le aʻoaʻoga e sili atu ona anoa, mafaufau loloto, ma talafeagai. O le matafaioi a le faiaʻoga ua suia i le avea ma se faʻafaigofie, fesoasoani i tamaiti aʻoga e suʻesuʻe, auai i talanoaga, ma faʻaleleia lo latou malamalama. E ui e manaʻomia ai le fuafuaina ma le puleaina ma le faʻaeteete, o le auala faʻavae e fesoasoani tele i le atiina ae o tamaiti aʻoga e mafai ona mafaufau loloto, aʻoaʻoina fetuʻunaʻi, ma saunia e feagai ma luʻitau moni o le olaga.