O a'oa'oga fa'avae o le a'oa'oina ma a latou fa'aoga i a'oa'oga

Teoria o le Aoaoina ma Lona Faʻaaogaina i Aʻoaʻoga

O aʻoaʻoga faʻavae autū ia i aʻoaʻoga. E maua ai se malamalamaga i le auala e aʻoaʻo ma atiina ae ai tagata taʻitoʻatasi, ma e fesoasoani foʻi i faiaʻoga e mamanuina ni aʻoaʻoga aoga, ni taʻiala faʻafaiaoga, ma ni iloiloga. I totonu o lenei tusiga, o le a tatou talanoaina ai ni aʻoaʻoga autū o le aʻoaʻoina ma le auala e mafai ona faʻaaogaina ai i le faʻatinoina o aʻoaʻoga.

1. A'oa'oga o Amioga

Fa'ailoaga
O le Behaviorism o se tasi o aʻoaʻoga autū ma sili ona lauiloa i le aʻoaʻoina. O lenei aʻoaʻoga e faʻamamafaina ai le taua o le siosiomaga i fafo i le faʻatulagaina o amioga a le tagata lava ia. O tagata autu i lenei aʻoaʻoga o John B. Watson, Ivan Pavlov, ma B.F. Skinner.

Ua lauiloa Watson i lana faʻataʻitaʻiga "Little Albert", lea na faʻaalia ai e mafai ona faʻatulagaina le fefe. Ua lauiloa Pavlov i ana faʻataʻitaʻiga maile, lea na faʻailoa mai ai le faʻagasologa o le faʻatulagaina masani. Na atiina ae e Skinner le manatu o le faʻamalosia o le operant, lea e aʻafia ai amioga e ona taunuuga.

Talosaga i A'oa'oga
1. Fa'amalosiauga Lelei: Fa'aaogaina o taui, fa'amalo, po'o ni isi mea fa'aopoopo e fa'amalosia ai amioga lelei a tamaiti a'oga. Mo se fa'ata'ita'iga, o le tu'uina atu o se fetu auro po'o se fa'ailoga i se tamaititi a'oga e fa'amae'a se galuega atofaina i le taimi atofaina.

2. Fa'amalosiauga Leaga: Ave'esea o se tulaga le lelei e fa'atele ai le faia o se amioga fa'apitoa. Mo se fa'ata'ita'iga, le le tu'uina atu o meaaoga i se tamaititi a'oga e fa'amae'a lelei pea ana galuega atofaina i le vasega.

3. Taui ma Faasalaga: E mafai ona faʻatinoina se faiga o taui ma faasalaga e faʻaleleia atili ai amioga pulea. O le faʻasalaga e lē gata o lona uiga o le faʻatinoina o ni faʻasalaga mamafa, ae e mafai foʻi ona aofia ai ni aoaiga poʻo le faʻaitiitia o nisi o saʻolotoga.

2. Teolosi o le Mafaufau

Fa'ailoaga
O le a'oa'oga fa'apitoa e taula'i i le auala e fa'agasolo ai e tagata ta'ito'atasi fa'amatalaga. O tagata autu i lenei matā'upu o Jean Piaget ma Lev Vygotsky. Na atia'e e Piaget se a'oa'oga fa'apitoa o le atina'eina o le mafaufau e aofia ai vaega e fa: lagona-fa'agaoioiga, a'o le'i fa'atinoina, fa'atinoina fa'apitoa, ma le fa'atinoina aloaia.

Ae o Vygotsky, i le isi itu, na ia faamamafaina le taua o fegalegaleaiga faaagafesootai ma faaleaganuu i le atinaeina o le mafaufau i lana manatu autu, o le “Zone of Proximal Development” (ZPD).

Talosaga i A'oa'oga
1. Fa'avae: Tu'uina atu o se tulaga lagolago e talafeagai ma le tulaga malamalama o le tamaititi a'oga ona fa'aitiitia malie lea o lena lagolago a'o fa'ateleina le tomai o le tamaititi a'oga. O lenei mea e fausia ai se siosiomaga fa'aa'oa'oga e lagolagoina ai le atina'eina malie o tomai o tamaiti a'oga.

2. Tuuina Atu o Galuega Faigata: Faaaogaina o le ZPD e tuuina atu ai galuega e le faigofie tele, ae e le faigata tele foi ina ia tumau ai pea ona luitauina tamaiti aoga ae mafai lava ona faamaeaina i sina fesoasoani.

3. Metacognition: Aoaoina o tamaiti aoga ia sili atu lo latou nofouta i o latou lava faiga o mafaufauga. E aofia ai auala e pei o le fuafuaina, mataituina, ma le iloiloina o lo latou lava malamalamaaga ma le faatinoga.

3. Teolosi o le Fausiaina o Mea

Fa'ailoaga
O le Constructivism o se vaaiga fa'aa'oa'oga e fa'amamafa ai o le malamalama e fausia e tagata ta'ito'atasi e ala i fegalegaleaiga ma le siosiomaga ma le mafaufau i na aafiaga. E masani fo'i ona fa'afeso'ota'i Jean Piaget ma le constructivism, ae o isi tagata taua e aofia ai Jerome Bruner ma Seymour Papert.

Na atiina ae e Bruner le manatu o le aʻoaʻoga faʻasolosolo, lea e lagolagoina ai le aʻoaʻoina faʻatulagaina, lea e toe asia ai e tamaiti aʻoga manatu ma faʻalauteleina lo latou malamalama i le aluga o taimi. Na amataina e Papert se auala e aʻoaʻoina ai galuega faatino e tuʻufaʻatasia ai tekinolosi ma le fausiaina faaletino.

Talosaga i A'oa'oga
1. A'oa'oga Fa'avae i Galuega Faatino (PBL): Fa'aaogaina o galuega faatino moni o se meafaigaluega fa'aa'oa'oga. Mo se fa'ata'ita'iga, e ono fatuina e tamaiti a'oga se fa'ata'ita'iga o le faiga o le la ma tu'uina atu i le vasega. O lenei mea e fa'amalosia ai le galulue fa'atasi, su'esu'ega, ma le fa'aogaina o le malamalama i tulaga moni o le lalolagi.

2. Aoaoina Malosi: O le aofia ai o tamaiti aoga i le faagasologa o le aoaoina, mo se faataitaiga e ala i talanoaga, finauga, ma faataitaiga. E fesoasoani lea i tamaiti aoga e faʻaaogaina le malamalama ma fausia ai lo latou lava malamalamaga.

3. Aoaoina Fa'ale-Tusitusiga: Fa'afeso'ota'i mea o le lesona i olaga moni o tamaiti a'oga ina ia talafeagai ma anoa mea o lo'o fa'aaogaina. Mo se fa'ata'ita'iga, fa'afeso'ota'i manatu fa'amatematika i le pulega tau tupe i aso faisoo.

4. A'oa'oga Fa'aletagata

Fa'ailoaga
O le aʻoaʻoga faʻaletagata i aʻoaʻoga e taulaʻi muamua lava i le atinaʻeina o le tagata atoa, e aofia ai lagona ma amioga. O lenei aʻoaʻoga e faʻamamafa ai le taua o le poto masani faʻaletagata ma na atiina ae muamua e tagata e pei o Abraham Maslow ma Carl Rogers.

E lauiloa Maslow i lana Hierarchy of Needs, lea e fautua mai ai e tatau ona faʻamalieina manaʻoga autū aʻo leʻi mafai e tagata taʻitoʻatasi ona ausia lo latou gafatia atoatoa. Na faʻamamafa e Rogers le taua o se siosiomaga lagolago i totonu o le potuaoga lea e lagona ai e tamaiti aʻoga le taua ma le faʻaaloalogia.

Talosaga i A'oa'oga
1. Fa'amalieina o Mana'oga Fa'alagona: I le iloaina e le mafai e tamaiti a'oga ona a'oa'oina lelei pe afai e le fa'amalieina o latou mana'oga autu (e pei o le saogalemu ma le auai), e tatau i le faia'oga ona fatuina se siosiomaga lagolago ma malamalama.

2. Atina'eina o le Tagata Lava Ia: Fesoasoani i tamaiti a'oga ia malamalama ma atiina ae o latou lava gafatia. E mafai ona faia lenei mea e ala i gaoioiga e mafaufau ai i le tagata lava ia, tusiaina o se api talaaga, po'o ni talanoaga e uiga i sini ma mea e fiafia i ai le tagata lava ia.

3. Faiga e Taula’i i le Tagata Fa’atau: Fa’atinoina o se auala e sili atu ona patino ma fa’aletagata lava ia i a’oa’oga, lea e taula’i ai a’oa’oga i mana’oga ma mea e fiafia i ai tamaiti a’oga, ae le na’o le mataupu aoaoina ua fa’atuina.

5. Teolosi o le Mafaufau Lautele

Fa'ailoaga
O Albert Bandura o se tasi o tagata taʻutaʻua i le teoria o le mafaufau faʻaagafesootai. O lenei teoria e faʻamamafaina ai le taua o le aʻoaʻoina e ala i le matauina poʻo le faʻataʻitaʻiga, ma e le toe faʻamamafaina ai le faʻamalosia tuʻusaʻo.

E tusa ai ma le manatu o Bandura, e lē gata ina aʻoaʻoina tagata mai o latou lava aafiaga ae faapea foi i le matauina o mea e fai e isi tagata ma taunuuga o na amioga.

Talosaga i A'oa'oga
1. Aoaoina e ala i le Matauina: Faatuina o ni faataitaiga lelei i totonu o le potuaoga. E mafai e faiaoga ma tamaiti aoga sinia ona avea ma faataitaiga o amioga ma uiga lelei e faamoemoeina mai isi tamaiti aoga.

2. Fa'amalosiauga Fa'a-Liua: E mafai e tamaiti a'oga ona a'oa'oina mai taunuuga e maua e isi. Afai e viia se tasi o le vasega mo le fa'amae'aina lelei o se galuega, e ono uuna'ia isi tamaiti a'oga e fa'ata'ita'i i lea amioga.

3. Lototele: Fausiaina o le talitonuga o tamaiti aoga i lo latou lava gafatia e faamaea ai galuega. E mafai e faiaoga ona tuuina atu ni manatu faaalia lelei ma lagolagoina taumafaiga a tamaiti aoga, tusa lava pe le atoatoa taunuuga.

Fa'ato'a

E tele mataupu faavae eseese o le aoaoina e ofoina atu ai ni taiala taua mo le malamalama ma le lagolagoina o le faagasologa o le aoaoina o tamaiti aoga. I le tuufaatasia o mataupu faavae mai mataupu faavae eseese, e mafai ai e faiaoga ona fatuina ni siosiomaga faaleaoaoga e tamaoaiga, lagolago, ma aoga e faamalieina ai manaoga o le tele o tamaiti aoga eseese. O le faatinoina lelei o nei mataupu faavae e le gata ina faaleleia atili ai taunuuga faaleaoaoga ae lagolagoina ai foi le atinae atoatoa o tamaiti aoga o ni tagata taitoatasi. I le lalolagi o aoaoga o loo faaauau pea ona suia, o le malamalama ma le faaaogaina o mataupu faavae o le aoaoina o loo avea pea ma se vaega taua e le tatau ona le amanaiaina.

Taofi faamatalaga