Le Taua o le Mafaufau Fa'afoma'i i le Sosaiete
O le mafaufau fa'aklinikal o se lala o le mafaufau e taula'i i le malamalama, iloiloga, puipuiga, ma le togafitia o fa'afitauli o le soifua maloloina o le mafaufau ma amioga. I le lalolagi o aso nei e vave tele ona sao, faigata, ma suia fa'aagafesootai, o le matafaioi a le mafaufau fa'aklinikal ua fa'ateleina lona taua. E le gata ina taula'i i le "togafitia" o fa'aletonu o le mafaufau ae fa'apea fo'i i le fesoasoani i tagata ta'ito'atasi, aiga, ma nu'u e fausia le soifua manuia fa'alemafaufau, fa'amalosia le onosa'i, ma fausia ni nu'u e sili atu le soifua maloloina fa'alelagona ma fa'aagafesootai.
1. Taulimaina o le faatupulaia o faafitauli o le soifua maloloina o le mafaufau
I tausaga talu ai nei, ua faʻateleina le malamalama o le lautele i le soifua maloloina o le mafaufau. Peitaʻi, i le taimi lava e tasi, o faʻafitauli e pei o le popole, le lotovaivai, le atuatuvale umi, le le lava o le moe, le fiu, ma le faʻaaogaina sese o fualaau faasaina ua faʻateleina foʻi. E eseese mafuaʻaga: mamafa i aʻoaʻoga, avega mamafa, le le mautonu o le tamaoaiga, feeseeseaiga i mafutaga, aafiaga o ala o faasalalauga lautele, ma e oʻo lava i mea matautia e pei o mala poʻo sauaga.
O iinei e taua tele ai le sao o le mafaufau faafoma'i. E fesoasoani foma'i mafaufau faafoma'i e iloa le pogai o le fa'afitauli, iloilo le ogaoga o fa'ailoga, ona atia'e lea o se fuafuaga talafeagai mo togafitiga. Latou te galulue e fa'aaoga metotia fa'asaienisi ma se auala fa'avae i fa'amaoniga, ma ia mautinoa o togafitiga e le na'o se fautuaga lautele ae o se faiga fa'atulagaina e mafai ona fuaina ma iloiloina.
2. Fesoasoani i tagata taʻitoʻatasi ia malamalama iā i latou lava ma atiina ae se auala maloloina e taulimaina ai faafitauli.
E lē o tagata uma e o mai i se fomaʻi mafaufau e iai ni faʻaletonu o le mafaufau. E toʻatele tagata e o mai ona latou te lagona le pipiʻi, faigata ona faia ni faʻaiuga, lagona le leiloa, pe oʻo i ni feeseeseaʻiga i totonu e faʻalavelave ai i galuega i aso taʻitasi. E fesoasoani le mafaufau faʻapitoa i tagata e malamalama i mamanu o mafaufauga, lagona, ma amioga e leʻi iloa, e aofia ai aafiaga ua tuanaʻi e aʻafia ai le auala latou te vaʻai ai iā i latou lava ma le lalolagi.
E ala i le fautuaga po'o le togafitiga fa'alemafaufau, e fa'amalosiauina ai tagata ta'ito'atasi e atiina ae ni fuafuaga e sili atu ona lelei mo le taulimaina o fa'afitauli: puleaina o le atuatuvale, fa'atulagaina o tapula'a, fa'atinoina o tomai fa'afeso'ota'i, ma fa'aleleia atili tomai e fo'ia ai fa'afitauli. O nei fuafuaga e iai se aafiaga tele i le tulaga lelei o le olaga: e mafai ona puipuia le fa'ateleina o le gaosiga, mafutaga maloloina, ma le lamatiaga o fa'afitauli matuia fa'alemafaufau.
3. Fa'aitiitia le fa'ailogaina ma fa'alauteleina le malamalama i le soifua maloloina o le mafaufau
O se tasi o faʻalavelave tetele i le tausiga o le soifua maloloina o le mafaufau o le faʻailogaina lea o tagata. I nisi o nuʻu, o faʻafitauli tau mafaufau o loʻo manatu pea o se faʻailoga o le "leai o se faʻatuatua," "vaivai," poʻo le "le loto faʻafetai." O se taunuuga, e toʻatele tagata e faʻatuai ona sailia se fesoasoani seʻia oʻo ina faʻateteleina lo latou tulaga. O le mafaufau faʻapitoa e avea o se alalaupapa faʻaleaʻoaʻoga: faʻamatalaina o faʻalavelave tau mafaufau o tulaga e mafai ona malamalama faʻasaienisi ma togafitia faʻapolofesa.
O le faʻateleina o le malamalama i le soifua maloloina o le mafaufau e faʻateleina ai foʻi le nofouta o tagata i faʻailoga muamua o faʻalavelave faʻalemafaufau. Mo se faʻataʻitaʻiga, o se tasi na muai manatu o se "paie" atonu o loʻo i ai le atuatuvale; o se tasi e foliga mai "ita" atonu o loʻo i ai se atuatuvale tele poʻo se mafatiaga e leʻi foʻia. A o faʻateleina le malamalama, e faʻatupulaʻia le agaalofa, ma faʻamalosia le lagolago faʻaagafesootai.
4. Matafaioi taua i le aiga ma le tausiga o fanau
O le aiga o le siosiomaga autū lea e faʻatupuina ai le soifua maloloina o le mafaufau. O sitaili o tausiga o fanau, fesootaiga i totonu o le aiga, le lelei o mafutaga a matua ma fanau, ma le auala e taulima ai e aiga feeseeseaiga e matua aʻafia ai le atinaʻeina o le mafaufau. E fesoasoani fomaʻi mafaufau i aiga ia malamalama i le tulaga o loʻo aʻafia ai ma maua ni fofo e sili atu ona fetuutuunaʻi.
I nisi tulaga, e pei o mātua ua lofituina i se tamaititi e iai ni faʻafitauli i le aʻoaʻoina, faʻaletonu o amioga, poʻo le popole, e mafai e fomaʻi mafaufau ona faia ni iloiloga ma tuʻuina atu ni fesoasoani talafeagai. E mafai foʻi ona latou fesoasoani i ulugalii e pulea feeseeseaiga, fausia ni mafutaga lelei, ma puipuia ni mamanu faʻaleagaina o mafutaga.
5. Sao i le lalolagi o aʻoaʻoga
I aʻoga ma kolisi, e fesoasoani le mafaufau faʻapitoa i mataupu e pei o le popole i suega, faʻasauā, faʻafitauli tau amio, faigata ona taulaʻi, ma faʻafitauli tau faʻasinomaga i talavou. O le talavou o se vaitaimi faigata: e oʻo tagata i suiga faʻaletino, mamafa faʻaagafesootai, ma le sailiga mo le faasinomaga. A aunoa ma se lagolago talafeagai, e mafai e faʻafitauli tau mafaufau i talavou ona tumau seʻia oʻo i le matua.
I le galulue faʻatasi ma faiaʻoga, faufautua, ma mātua, e mafai ai e fomaʻi mafaufau ona mamanuina polokalame puipuia, tuʻuina atu fesoasoani vave, ma fesoasoani e fausia ni siosiomaga aʻoaʻoga saogalemu faʻalemafaufau. O aʻoaʻoga e faʻalelei i le soifua maloloina o le mafaufau e le gata ina faʻaleleia atili ai le ausia o aʻoaʻoga ae faʻafailele ai foʻi se tupulaga e sili atu le onosaʻi ma le agaalofa.
6. Matafaioi i le lalolagi o galuega ma le gaosiga o le alalafaga
O le nofoaga faigaluega i aso nei e faigofie ona feagai ma le atuatuvale tumau. O sini maualuluga, itula faigaluega uumi, le mautonu i galuega, feeseeseaiga i le va o tagata, ma se aganuʻu faigaluega e le lelei e mafai ona oʻo atu ai i le fiu. O le fiu e le gata o le "vaivai," ae o se tulaga e mafai ona faʻaitiitia ai le faʻamalosiauga, faʻaleagaina ai le soifua maloloina faaletino, ma faʻateleina ai le lamatiaga o faʻalavelave faʻalemafaufau.
E fesoasoani le mafaufau fa'aklinikal i tagata ta'ito'atasi e pulea le atuatuvale i le galuega a'o fa'amalosia ai fo'i fa'alapotopotoga e fausia se aganu'u maloloina. I nisi fa'alapotopotoga, e aofia ai foma'i mafaufau i Polokalame Fesoasoani a Tagata Faigaluega (EAP), a'oa'oga e pulea ai le atuatuvale, ma e o'o lava i le fesoasoani i fa'alavelave fa'afuase'i. E le gata ina lagona e tagata faigaluega le a'afiaga, ae fa'ateleina ai fo'i le gaosiga, fa'aitiitia ai le toesea mai le galuega, ma fa'aleleia atili ai le siosiomaga lautele o le galuega.
7. Fesoasoani i tulaga o mafatiaga ma faalavelave
E mafai e nuʻu ona oʻo i faʻalavelave faʻatasi: faʻalavelave faʻalenatura, faʻalavelave tetele, feeseeseaiga faʻaagafesootai, poʻo faʻamaʻi pipisi. O ia mea tutupu e masani ona mafua ai le mafatiaga, faʻavauvau loloto, popole, ma suiga i amioga. E iai le sao o fomaʻi mafaufau i le lagolago faʻalemafaufau pe a uma le faʻalavelave, e aofia ai le fesoasoani muamua faʻalemafaufau, fautuaga mo mafatiaga, ma le lagolago mo vaega vaivai e pei o tamaiti, tagata matutua, poʻo ē na sao mai sauaga.
O le lagolago vave ma talafeagai e mafai ona puipuia ai le atinaʻeina o le mafatiaga mai le avea ma faʻalavelave faʻafuaseʻi o le atuatuvale pe a uma le mafatiaga (PTSD) poʻo isi faʻalavelave e faʻalavelaveina ai le faʻatinoina o galuega i se taimi umi. E le gata i lea, e mafai e fomaʻi mafaufau ona fesoasoani i nuʻu e toe fausia se lagona o le saogalemu ma le lotogatasi, o le faavae lea o le toe faʻaleleia o le sosaiete.
8. Galulue fa'atasi ma isi tagata faigaluega soifua maloloina
E lē tuʻufua le mafaufau faʻaklinikal. O le tele o faʻafitauli o le soifua maloloina faaletino e fesoʻotaʻi vavalalata ma tulaga faʻalemafaufau, e pei o le toto maualuga e mafua mai i le atuatuvale, le lē mafai ona moe, tiga tumau, poʻo faʻaletonu o le manava e faʻateteleina i le popole. O le mea lea, e masani ona galulue faʻatasi fomaʻi faʻaklinikal ma fomaʻi, fomaʻi mafaufau, tausimaʻi, ma isi tagata tomai faapitoa i le soifua maloloina e tuʻuina atu togafitiga atoatoa.
E taua tele lenei galulue faʻatasi ina ia lē gata ina taulaʻi atu gasegase i faʻailoga faaletino ae ia maua foʻi le lagolago i lagona, amioga, ma itu tau olaga. Ua faʻaalia o se auala atoatoa e faʻaleleia atili ai le manuia o togafitiga ma le tulaga lelei o le soifuaga o gasegase.
I'uga
E lē mafai ona fa’atauva’aina le tāua o le mafaufau fa’aklinikal i le sosaiete. O lo’o iai e fesoasoani i tagata ta’ito’atasi e fa’ato’ilalo ai fa’afitauli fa’aklinikal, fa’amalosia aiga, lagolagoina a’oa’oga, fa’aleleia atili le soifua maloloina o le mafaufau i le galuega, ma faia se sao taua i le tali atu i fa’alavelave fa’afuase’i ma mafatiaga. E le gata i lea, o le mafaufau fa’aklinikal e fesoasoani i le fausiaina o se sosaiete e sili atu le mataala, alofa, ma agaalofa.
A malamalama i le soifua maloloina o le mafaufau o se manaʻoga autū—e pei lava o le soifua maloloina faaletino—o le a sili atu ona saunia le sosaiete e feagai ma luʻitau o lo tatou taimi. O le teu faafaigaluega i auaunaga tau mafaufau faafomaʻi o lona uiga o le teu faafaigaluega i le soifua manuia lautele, le gaosiga, ma le tulaga lelei o le olaga e fefaasoaai. Faatasi ai ma le lagolago faapolofesa saʻo, e maua e tagata uma le avanoa e toe malosi ai, tuputupu aʻe, ma ola i se olaga e sili atu ona anoa.