Aiseā Tatou te Moemiti ai ma o le ā Lona Uiga?
O le miti o se mea e masani ona tutupu i tagata soifua talu mai aso anamua. E ui ina tatou faaaluina le tasi vaetolu o o tatou olaga i le moe, ae o loo i ai pea le tele o mea lilo i le lalolagi o miti. Aisea tatou te moemiti ai? O a ituaiga o miti e mafai ona tatou oo i ai? Ma, o le mea e sili ona manaia, o le a le uiga moni o nei miti? O lenei tusiga o le a faamatala ai le tele o manatu ma talitonuga i le mafuaaga tatou te moemiti ai ma le uiga o loo i tua atu.
Aiseā Tatou te Moemiti Ai?
1. Teolosi Fa'alemafaufau
O Sigmund Freud o se tasi o tagata muamua na taumafai e faamatala miti mai se vaaiga faalemafaufau. E tusa ai ma le saunoaga a Freud, o miti o se ala i le mafaufau le iloa. E mafai ai e miti ona tatou maua mafaufauga, manaoga, ma lagona lilo. Na ia finau mai o miti o ni faaaliga ia o manaoga e lei faataunuuina pe o ni feeseeseaiga i totonu e lei foiaina i le olaga moni.
2. Le A'oa'oga o le Fa'agaoioiga-Fa'atulagaina
O lenei a'oa'oga na fautuaina e J. Allan Hobson ma Robert McCarley i le 1977. Na la faia se manatu o miti o se taunuuga o gaioiga a neula i le fai'ai e tupu i le taimi o le moe REM (Rapid Eye Movement). E taumafai le fai'ai e malamalama i faailoilo faafuase'i e maua i le taimi o lenei vaega, ma iu ai i miti. E tusa ai ma lenei a'oa'oga, e leai ni uiga patino po o ni uiga fa'atusa o miti ae ua na o se taunuuga o gaioiga a le fai'ai.
3. Teolosi o le Mafaufau
O le talitonuga fa'alemafaufau e fa'amamafa mai ai o miti o se fa'aopoopoga lea o a tatou gaioiga fa'alemafaufau ma mafaufauga a'o ala. O miti e atagia mai ai popolega, fa'afitauli, ma lagona tatou te oo i ai i le olaga i aso faisoo. O lenei talitonuga e fa'apea mai fo'i o miti e galue e fa'agasolo fa'amatalaga, fo'ia fa'afitauli, ma toe fa'atulaga manatuaga.
4. A'oa'oga o le Evolusi
E talitonu nisi tagata atamamai o le miti sa i ai se matafaioi taua i le fetuutuunaʻi i le evolusione o tagata. Atonu na fesoasoani miti i o tatou tuaa e vaʻai mamao i tulaga matautia ma atiina ae ni fuafuaga e ola ai. O lenei talitonuga e faʻapea mai o miti e mafai ai ona tatou faʻataʻitaʻi ni tulaga matautia ma faʻataʻitaʻi pe faʻapefea ona taulimaina.
Ituaiga o Miti
E mafai ona eseese le anotusi ma le malosi o miti. O nisi nei o ituaiga masani o miti e oo i ai le toatele o tagata:
1. Miti Malamalama
O le miti manino o se ituaiga miti lea tatou te iloa ai o loo tatou moemiti. I lenei tulaga, e mafai ona tatou pulea le tafe o le miti ma faataitai i ni aafiaga e le mafai ona faia i le olaga moni.
2. Miti e Toe Faifaipea
O miti e toe tutupu soo o miti ia e tutupu soo ma ni autu po o ni tala tutusa. O nei miti e masani ona fesootaʻi ma ni mataupu e leʻi foiaina pe o ni popolega faalelagona faifai pea.
3. Miti Mata'utia
O miti taufaafefe o miti ia e mafua ai lagona o le fefe po o le popole. E mafai ona matua manino lava nei miti ma tuua ai se aafiaga malosi faalelagona pe a tatou ala. E masani ona mafua miti taufaafefe ona o le atuatuvale, mafatiaga, po o le popole.
4. Miti o loʻo i ai Faʻailoga
O lenei miti o loʻo i ai ni meafaitino poʻo ni mea tutupu e mafai ona manatu i ai o ni faʻatusa. Mo se faʻataʻitaʻiga, o le miti e uiga i nifo e paʻuʻū e masani ona fesootaʻi ma popolega e uiga i foliga vaaia poʻo le talitonuina o le tagata lava ia.
O le ā le Uiga o Miti?
O le faʻamatalaina o le uiga o miti o se tasi lea o vaega sili ona mataʻina ma feteenai o le lalolagi. O nisi nei o manatu i le auala e mafai ai ona tatou malamalama i le uiga o a tatou miti:
1. Auala Fa'ata'ita'i Fa'alemafaufau
Na finau Freud o miti o ni faʻaaliga faʻatusa ia o manaʻoga ma feeseeseaiga lilo. Mo se faʻataʻitaʻiga, o se miti e uiga i le lele atonu e atagia ai se manaʻoga mo le saʻolotoga poʻo le sola ese mai se tulaga faigata. O le tamaititi aʻoga a Freud, o Carl Jung, na ia atiina ae atili lenei manatu e ala i le faʻalauiloaina o le manatu o le "le iloa faʻatasi" ma archetypes o ni elemene masani i miti a tagata.
2. Auala Fa'atusa
E tele aganuʻu ma tū ma agaifanua e vaʻai i miti o ni feʻau poʻo ni faʻailoga mai malo faʻalenatura poʻo malo o le lalolagi. Mo se faʻataʻitaʻiga, i tū ma agaifanua a Saina, o le miti e uiga i gata e mafai ona vaʻaia o se faʻailoga o suiga poʻo faigata o loʻo lumanaʻi. O le faʻamatalaina faʻatusa e faʻaaogaina lautele foʻi i togafitiga mo miti e fesoasoani ai i tagata ia malamalama i le uiga o a latou miti i se tulaga moni o le olaga.
3. Auala Fa'alemafaufau
E tusa ai ma lenei auala, e manaʻomia ona iloa le uiga o miti i le olaga i aso faisoo. Mo se faʻataʻitaʻiga, o le miti e uiga i le paʻuʻū e ono atagia mai ai le fefe poʻo le popole i se tulaga moni o le olaga. O lenei auala e faʻamamafa ai le fesootaʻiga faʻalemafaufau i le va o miti ma aafiaga i aso faisoo.
4. Auala Fa'aletino o Neura
O lenei auala e masani ona faʻamamafa ai faiga faʻaletino ma neura e tutupu i le taimi o le moe ma le miti. Mo se faʻataʻitaʻiga, o le moe REM e fesoʻotaʻi vavalalata ma le manatua ma le faʻagasologa o lagona. O le mea lea, e mafai foʻi ona vaʻaia miti o se auala e tuʻufaʻatasia ai ma teuina ai manatuaga mo se taimi umi.
Soifua Maloloina o le Mafaufau ma Miti
E masani ona atagia mai e miti o tatou tulaga faalelagona ma le soifua maloloina o le mafaufau. O se tasi o loʻo mafatia i le atuatuvale, mo se faʻataʻitaʻiga, e masani ona sili atu ona pogisa pe pogisa ana miti. I se isi itu, o miti felanulanuaʻi ma miti mataʻutia e ono atagia mai ai se tulaga faalelagona e sili atu ona lelei. O nisi togafitiga faʻaonaponei, e pei o le Imagery Rehearsal Therapy, e faʻaaogaina miti o se meafaigaluega e foia ai mafatiaga ma faʻalavelave popole.
E fa'apefea ona e fa'amatalaina au lava miti?
E ui e tele talitonuga ma auala e faʻamatalaina ai miti, ae e taua le manatua o miti o ni aafiaga loloto faaletagata lava ia. O nisi nei o laasaga e mafai ona e faia e faʻamatalaina ai au lava miti:
1. Tausi se Api o Miti: O le taimi lava e te ala ai, tusi i lalo le tele o faamatalaga e te manatua e uiga i au miti. O le a fesoasoani lea ia te oe e iloa ai mamanu po o autu e toe tutupu soo.
2. Fesili ifo ia te oe lava: Iloilo lau miti i le talaaga o le olaga moni. O a mea o loʻo e oo i ai? Pe i ai ni popolega poʻo ni lagona faapitoa o loʻo pulea ai oe?
3. Faaaoga ni Talitonuga Eseese: Aua le faalagolago i le na o le tasi le auala. Su'esu'e ni talitonuga eseese e uiga i le faauigaina o miti ina ia maua ai se malamalamaga sili atu ona atoatoa.
4. Fa'afeso'ota'i se Tagata Tomai Faapitoa: Afai o au miti e matua fa'alavelave ma a'afia ai lou tulaga lelei o le olaga, mafaufau e fa'afeso'ota'i se foma'i mafaufau po'o se tagata e togafitia oe lava.
I'uga
O miti o ni mea faigata e mafai ona malamalama i ai mai itu eseese—fa'alemafaufau, fa'ale-neula, ma fa'aleagaga fo'i. E ui tatou te ono lē malamalama atoatoa pe aisea tatou te moemiti ai pe o le a le uiga o miti ta'itasi, ae o le su'esu'eina o ia miti e maua ai lava ni malamalamaaga taua i o tatou mafaufauga ma lagona. E ala i miti, e mafai ona tatou maua lo tatou lalolagi loloto i totonu ma fa'amauoa ai lo tatou malamalama ia i tatou lava. E fa'amoemoe o lenei tusiga ua fesoasoani ia te oe e malamalama ma talisapaia ai lou lava lalolagi o miti.