O le aafiaga fa'alemafaufau o sauaga i totonu o aiga

Aafiaga Fa'alemafaufau o Sauāga Fa'alotoifale

O le sauāga i totonu o aiga (DV) e sili atu nai lo na o se misa po o se "mataupu patino" faaleaiga. O se gaioiga e faʻaleagaina, pulea, ma faʻamaasiasia ai se tasi i totonu o se mafutaga faaleaiga—pe o se paaga, o se tamaititi, po o se isi tagata o le aiga. E mafai ona i ai i le tulaga o sauaga faaletino, faalemafaufau, feusuaiga, po o le tamaoaiga foi. E ui o manuʻa faaletino e masani ona sili atu ona vaaia, o le aafiaga faalemafaufau o sauaga faaleaiga e masani ona umi atu, lavelave, ma faigata ona toe faaleleia mai ai. O lenei tusiga o loʻo talanoaina ai le aafiaga faalemafaufau o sauaga faaleaiga i tagata ua afaina, fanau, ma faiga faaleaiga, faapea foi ma le mafuaaga e taua tele ai le lagolago ma le toe faaleleia.

Sauāga i totonu o aiga o se mafatiaga faifai pea

E masani ona tupu sauāga i totonu o aiga e sili atu ma le faatasi, ae e faia soo ma e avea ma se mamanu. O tagata ua aafia e nonofo i se tulaga e le saogalemu i le mea e tatau ona avea ma o latou nofoaga sili ona mafanafana: o le fale. A avea le fale ma puna o le faamataʻu, e masani ona mataala pea le mafaufau ma le tino o le tagata ua aafia. O lenei tulaga e mafua ai se tali atu faifai pea i le atuatuvale lea e aafia ai lagona, mafaufauga, ma amioga i aso taitasi.

E ese fo'i le mafatiaga e mafua mai i sauāga fa'aleaiga mai le mafatiaga e mafua mai i se mea e tasi, e pei o se fa'alavelave. Talu ai ona toe faia ma faia e se tasi e vavalalata i le tagata ua a'afia le sauāga fa'aleaiga, e masani ona o'o i ai feeseeseaiga fa'alagona i latou ua a'afia: i le tasi itu, o le fefe, ae i le isi itu, o le lagona o le fusifusia fa'alagona, fa'aletamaoaiga, fa'aagafesootai, ma e o'o lava i le fa'aleagaga. O lenei fusi e faigata ai le faiga o le sola ese mai le sauāga.

Popolega faifai pea ma faʻalavelave tau fefe

O se tasi o aafiaga fa'alemafaufau masani o sauaga i totonu o aiga o le popole. E mafai e i latou ua a'afia ona lagona le fefe faifai pea, tusa lava pe leai le tagata na faia le sauaga. Latou te vavalo pea i le mea sili ona leaga: "Afai ou te fai atu se tala sese, o le a alaga mai ia te a'u," pe "Afai ou te tuai mai i le fale, o le a toe tupu le sauaga." O le popole faifai pea e mafai ona mafua ai ni fa'ailoga fa'aletino e pei o le tata o le fatu, manava pupuu, fe'ei o maso, le mafai ona moe, ma fa'afitauli o le manava.

I nisi tagata ua aʻafia, e tupu le popole i ni osofaʻiga o le popole tele, le fefe i fegalegaleaiga faʻaagafesootai, poʻo le fefe i le i ai i ni nofoaga patino e faʻamanatu atu ai ia i latou le sauāga. Atonu e matuā mataala i latou ua aʻafia, faigofie ona teʻi, ma faigata ona lagona le saogalemu.

FAITAU  Mafaufauga fa'ale-ta'aloga e fa'aleleia atili ai le fa'atinoga a le tagata ta'a'alo

Lotovaivai, lagona o le leai o se aogā, ma le leai o se faamoemoe

O sauāga i totonu o aiga e masani ona o faatasi ma le faamaasiasia faifai pea, faiga taufaasese, ma le pulea. O fuaitau e pei o le "E te valea," "E te le mafaia se mea e aunoa ma aʻu," poʻo le "E leai se tasi e talitonu ia te oe" e mafai ona faavaivaia malie ai le talitonuga o le tagata ia te ia lava. O se taunuuga, e toatele tagata ua aafia e oo i le atuatuvale: leai o se fiafia i gaoioiga na fiafia muamua i ai, vaivai faifai pea, suiga i le fia 'ai, vavae ese mai fegalegaleaiga faaleagafesootai, ma faigata ona taulaʻi atu.

E mafai fo'i ona tula'i mai lagona o le leai o se aogā ma le leai o se fa'amoemoe ona ua lagona e le tagata ua a'afia ua leai se auala e sao ai. I tulaga ogaoga, e mafai e le atuatuvale ona o'o atu ai i mafaufauga o le fa'amanu'alia o ia lava po'o le pule i le ola. E le o se fa'ailoga lea o le "vaivai," ae o se fa'ailoga ua sili atu le avega fa'alemafaufau i le gafatia o se tagata e taulimaina ai ma e mana'omia ai le fesoasoani fa'apolofesa ma le lagolago malosi fa'aagafesootai.

Manu'a fa'alemafaufau: PTSD ma manu'a faigata

O i latou ua a'afia i sauaga i totonu o aiga e lamatia i le atina'eina o le Post-Traumatic Stress Disorder (PTSD). O fa'ailoga e mafai ona aofia ai le toe tepa i tua, miti taufaafefe, 'alo'ese mai mea e fa'amanatu ai ia i latou le tagata na faia le mea na tupu po'o le mea na tupu, ma le pa'ō o lagona. E le gata i lea, e ono o'o i tagata ua a'afia le lagona o le leai o se lagona (numbing) o se auala e taulimaina ai: lagona le gaogao, faigata ona maua le fiafia, pe lagona le vavae'ese mai ia i latou lava (dissociation).

I sauaga fa'alotoifale mo se taimi umi, o nisi o tagata ua a'afia e o'o i ni mafatiaga faigata. E le gata ina a'afia ai le manatuaina o le mafatiaga ae fa'apea fo'i i le fa'asinomaga o le tagata lava ia, le mafai ona fausia ni mafutaga lelei, pulea o lagona, ma le fa'atuatuaga. Atonu e faigata i tagata ua a'afia ona fa'atuatuaina isi, lagona le le saogalemu i le lalolagi, pe tu'ua'ia pea i latou lava e ui lava o i latou na fa'aleagaina.

Gaslighting ma le fenumiai o le mea moni

I le tele o tulaga, e lē gata ina faʻaaogā e ē sauā le sauā faaletino ae faʻapea foʻi ma sauāga faʻalemafaufau e pei o le gaslighting—e mafua ai ona masalosalo tagata ua aʻafia i o latou lava manatu ma manatuaga. Atonu e fai mai e ē sauā ni mea e pei o le, “Ou te leʻi sasaina oe,” “Ua e matuā maaleale,” poʻo le “Na o se tala malie.” I le aluga o taimi, e fenumiai tagata ua aʻafia pe na tupu moni le sauāga, pe na latou “soona tali atu,” pe e tatau ona latou tuʻuaʻia.

FAITAU  Auala lelei e fesootaʻi ai i se mafutaga mamao

E fa'avaivaia e le gaslighting le mautinoa o le tagata ua a'afia ia te ia lava ma le mafai ona faia ni fa'ai'uga. E fa'atuai tagata ua a'afia e saili se fesoasoani ona o le fefe ne'i manatu o lo'o fa'ateleina a latou tala pe le talitonuina fo'i. O lenei mea e fa'aauau ai le ta'amilosaga o faiga sauā.

A'afiaga i fegalegaleaiga fa'aagafesootai ma le olaga i aso faisoo

O sauaga i totonu o aiga e masani ona mafua ai ona vavae ese tagata ua aafia. O nisi ua aafia e faasaina ona feiloai ma aiga po o uo, ae o isi e alu ese ona o le maasiasi po o le fefe. O le vavae ese faaleagafesootai e faateteleina ai le atuatuvale faalemafaufau ona e leai se nofoaga e mafai ona faasoa atu ai lagona ma saili ai se lagolago faalelagona mo i latou ua aafia.

I galuega po'o a'oa'oga, e ono o'o i tagata ua a'afia le fa'aitiitia o le gaosiga. O le le moe ma le atuatuvale umi e mafai ona o'o atu ai i le le mafai ona taula'i atu. Atonu e masani ona latou toesea, fa'aitiitia le fa'atinoga, pe misia avanoa faigaluega. Afai e iai le pulea tau tamaoaiga—mo se fa'ata'ita'iga, e fa'asa e le tagata solitulafono le tagata ua a'afia mai le galue pe maua tupe—e faigata tele i le tagata ua a'afia ona tuto'atasi ma lagona le fa'ateleina o le maileia.

A'afiaga i tamaiti: manu'a e lē o vaaia i taimi uma

O tamaiti e ola aʻe i siosiomaga e iai sauāga i totonu o aiga, pe o ni tagata ua aʻafia tuusaʻo pe o ni molimau, e oo foʻi i ai ni aafiaga matuia faʻalemafaufau. Atonu latou te oʻo i le popole, miti taufaafefe, toe foʻi i tua (e pei o le mimigi i le moega), faigata ona aʻoaʻoina, itaitagofie, ma le sauā. O nisi tamaiti e matuā filemu ma vavae ese, lagona le tausalaina, pe taumafai e faʻatalanoa e puipuia ai feeseeseaiga.

O aafiaga mo se taimi umi e mafai ona aofia ai le faigata ona fausia ni sootaga mautu, le maualalo o le talitonuga ia te oe lava, ma le lamatiaga o le toe faia o mamanu o sauaga i le avea ai ma tagata matutua—pe o ni tagata solitulafono pe o ni tagata ua aafia. E aoao tamaiti mai mea latou te vaaia. A manatu le sauaga o se mea "masani," e le manino ai tuaoi o mafutaga maloloina. O le mea lea, o le puipuia o tamaiti mai le aafia i sauaga i totonu o aiga e le gata i lo latou saogalemu faaletino, ae faapea foi i lo latou soifua maloloina faalemafaufau ma le lumanai.

Taamilosaga o le sauā ma le faalagolago faalelagona

E toatele tagata e fesili, "Aisea e le alu ese ai loa le tagata ua aafia?" E manaomia ona malamalama i lenei fesili ma le agaalofa. E masani ona mulimuli mai faiga sauā i totonu o aiga i se taamilosaga: o se vaitaimi o le feeseeseaʻiga, e tupu ai faiga sauā, ona faatoese lea o le tagata ua aafia, folafola atu e suia, ma amio lelei. O lenei vaega o le "honeymoon" e mafai ona faafailele ai le faamoemoe sese. E lagona e le tagata ua aafia o le tagata ua aafia o se tagata lelei moni lava, na o se "mea sese." I le isi itu, e ono faamataʻu, pulea, pe faapogaia e le tagata ua aafia le tagata ua aafia e leiloa lana fanau, lona fale, po o lana lagolago tau tupe.

FAITAU  Teori o taaloga i le mafaufau tau tamaoaiga

I le itu faalemafaufau, e mafai e tagata ua afaina ona oo i ai se fusiua o mafatiaga—o se fusiua faalelagona e fausia e ala i se tuufaatasiga o sauaga ma nisi "meaalofa." O lenei fusiua e faamalosia ai le faalagolago ma faigata ai mo tagata ua afaina ona faaeseese i latou lava, tusa lava pe latou te iloa o le mafutaga e tiga.

Toe fa'aleleia: toe fausia se lagona o le saogalemu ma le fa'asinomaga o le tagata lava ia

O le toe malosi mai sauaga i totonu o aiga e lē o se faagasologa vave. O le laasaga muamua e sili ona taua o le saogalemu. A maeʻa lena, e manaʻomia e tagata ua aʻafia se avanoa saogalemu e faʻagasolo ai o latou aafiaga, fausia le lagolago faʻaagafesootai, ma toe faʻatuina lo latou tutoʻatasi. O togafitiga faʻalemafaufau e pei o le fautuaga mo mafatiaga, togafitiga faʻapitoa i amioga (CBT), poʻo le togafitiga e faʻamalamalamaina ai mafatiaga e mafai ona fesoasoani i tagata ua aʻafia e pulea le popole, le atuatuvale, ma isi faʻailoga o mafatiaga.

I le fa’aopoopoga i le togafitiga, e taua tele le lagolago a aiga, uo, nu’u, ma auaunaga lagolago. E mana’omia ona fa’alogoina tagata ua a’afia e aunoa ma le fa’amasinoina. O fuaitau e pei o le "E tatau ona e onosa’i" po’o le "E tatau fo’i ona mafua mai i lou sese" e na’o le fa’amalosia ai o lagona o le tausalaina. Nai lo lea, o le lagolago maloloina e aofia ai: "Ou te talitonu ia te oe," "E te le’i tatau ona togafitia fa’apea," ma le "E mafai ona ou fesoasoani ia te oe e maua se fesoasoani."

Fa'ato'a

E matuā lautele aafiaga fa'alemafaufau o sauāga i totonu o aiga: mai le popole ma le loto mafatia i le PTSD, i le fa'aleagaina o le talitonuga o le tagata ia te ia lava ma le mafai ona fausia ni mafutaga. E afaina fo'i fanau i sauāga i totonu o aiga ma fa'atupuina ai ni mamanu o sauāga i le va o tupulaga pe a le siakiina. O le malamalama i nei aafiaga e taua tele ina ia aua ne'i fa'atulagaina e le sosaiete le sauāga, aua ne'i tu'ua'ia tagata ua a'afia, ma ia sili atu ona nofouta i ona fa'ailoga.

Afai o oe po'o se tasi e pele ia te oe o lo'o a'afia i sauaga i totonu o aiga, o le sailia o se fesoasoani o se gaioiga lototele ma taua. E tatau ona e saogalemu, faaaloalogia, ma ola e aunoa ma le fefe. E tele le taimi e alu ai le toe fa'aleleia, ae fa'atasi ai ma le lagolago sa'o, e mafai e i latou ua a'afia ona toe fausia se lagona o le saogalemu, mamalu, ma le fa'amoemoe mo se lumana'i sili atu.

Taofi faamatalaga