Mataupu e uiga i le Puna o le malosiaga eletise emf Teteega i totonu Voltage fa'ai'u
E tafe le eletise i totonu o se matagaluega tapuni, mai le malosiaga maualuga i le malosiaga maualalo. A fealua’i se eletise i totonu o se vaega o le tete’e eletise, e iai le fa’aitiitia o le malosiaga eletise ona o le malosiaga eletise e fa’aaogaina i lenei tete’e. Ina ia mafai ona fa’aauau pea ona tafe le eletise mai le malosiaga maualuga i le malosiaga maualalo,
E tatau ona i ai se masini e faʻaopoopo ai le malosiaga eletise, o le meafaigaluega o se malosiaga eletise (emf) pe sili atu ona saʻo le taʻua o se puna eletise eletise. O le Emf poʻo se puna eletise o se vaega e liua ai se ituaiga malosiaga i le malosiaga eletise, e pei o maa eletise, sela o le la, poʻo ni afi eletise.
Puna o le malosiaga eletise (emf)
O le ata o loʻo i tafatafa o se faʻataʻitaʻiga faigofie o se matagaluega tapuni e iai le emf (ε) ma le teteʻe (R). O laina uumi faʻatulagaina i le puna o le emf e faʻatusalia ai le maualuga o le gafatia, aʻo laina pupuu faʻatulagaina e faʻatusalia ai le maualalo o le gafatia. O avega eletise e fealuaʻi mai le maualuga o le gafatia i le maualalo o le gafatia. O se avega eletise e fealuaʻi i se taimi patino e taʻua o le tafe eletise, lea e faʻaalia ai le itu o le tafe eletise e se aū.
A iai i se malosiaga maualuga, e iai le malosiaga eletise i le avega. E fa'aitiitia le malosiaga eletise pe a alu le avega eletise i tala atu o le resistor. A alu se avega eletise i le puna o le emf mai se malosiaga maualalo i se malosiaga maualuga, e fa'ateleina le malosiaga eletise.
Tetee i totonu
A fealua’i le eletise i totonu o le puna o le emf, o lo’o i ai le tete’e i ia eletise. O le puna moni o le eletise i le olaga e masani ona i ai se tete’e i totonu, lea e fa’aalia i le fa’ailoga r. A tafe se eletise i totonu o se tete’e i totonu (r), e fa’aitiitia le malosiaga eletise.
Voltage fa'ai'u
O le voltage fa'ai'u (V) o le voltage mama e gaosia e se puna voltage eletise po'o se puna o le emf. I le fa'amatematika, e fa'aalia i fua fa'atatau:
V = ε – I r
V = Voltage fa'ai'u, ε = emf, I = tafe eletise, r = tete'e i totonu.
Afai o le tete'e o le maa 12 Volt e 0.2 Ω, a tafe mai le 2 A mai le maa, o le voltage pito i tua e 12 – (0.2) (2) = 12 – 0.4 = 11.6 Volt.
A leai se tafe eletise e tafe mai le maa, o le tau o le voltage pito i tua = emf. Faapea o le emf = 12 Volts, ona 12 Volts lea o le voltage pito i tua. Afai o loʻo iai se tafe eletise e tafe mai le puna o le emf, o le voltage pito i tua e laʻititi ifo nai lo le emf.
O le Emf o le voltage eletise o loʻo lisiina mo se faʻataʻitaʻiga i luga o le maa, ae o le voltage pito i tua o le voltage eletise moni poʻo le eseesega moni o le gafatia, lea e aʻafia ai le tau e le tafe eletise i totonu o le maa.