Tusitusiga e uiga i ata o ave mo tioata fa'aputu (convex)
Afai o loʻo i le tasi itu o le tioata faʻaputu se mea faitino, e mafai e le tioata faʻaputu ona fausia le ata o le mea faitino. Afai e iloa le tulaga o le mea faitino i le tasi itu o le tioata faʻaputu, e faʻapefea ona tusia le faʻatulagaina o le ata o le mea faitino? Faʻapea o loʻo i le itu tauagavale o le tioata faʻaputu se mea faitino, e pei ona faʻaalia i lalo.
Laina moli = tioata fa'apupuna
Laina lanumoana = laina autū
Aū (lanumeamata) = mea faitino
F 1 = umi o le taula'iga 1 ma le F 2 = umi o le taula'iga 2
O le ata o le mea faitino e maua mai i le tusiaina o ave uma o le malamalama e ui atu i le mea faitino, ae e le o se mea faigofie tele lenei mea ona o le a tele ni laina e fai ma sui o ave o le malamalama. Mo le faigofie, e na o ni nai ave o le malamalama e filifilia e fai ma sui o ave uma o le malamalama e ui atu i le mea faitino. Talu ai o lenei mea e aofia ai le feliua’i o le malamalama, e tatau ona usita’ia le tulafono o le feliua’i o le malamalama pe a tusia le fa’atulagaina o le ata.
Tolu ave o le malamalama pe tolu ave
Ave 1:
O le ave 1 po'o le ave malamalama 1 e sau agai i le tioata convex e tosoina tutusa ma le au autū o le tioata ma pa'i atu i le pito i luga o le mea faitino,
ona toe fa'afo'isia lea e le tioata fa'apupuna, lea e tatau ona ui atu ai le ave o le malamalama ua toe fa'afo'isia i le vaega taula'i 2. O ave o lo'o o'o mai ma ave fa'afo'isia e tosoina e tatau ona fa'ataunu'uina le tulafono o le toe fa'afo'isia o le malamalama.
Ave 2:
O le ave 2 po'o le ave malamalama 2 e sau i le tioata convex e tosoina e pasia le vaega taula'i 1 ma pa'i atu i le pito i luga o le mea faitino,
ona toe fa'afo'isia lea e le tioata fa'aputu, lea e tatau ai ona tutusa le ave o le malamalama ua toe fa'afo'isia ma le 'au autū. O ave o lo'o o'o mai ma ave fa'afo'isia o lo'o tosoina e tatau ona fa'ataunu'uina le tulafono o le toe fa'afo'isia o le malamalama.
Ave 3:
O le ave 3 poʻo le ave malamalama 2 e sau i le tioata convex e tosoina e ui atu i le tulaga o le feiloaʻiga o le tioata convex ma le au autū ma paʻi atu i le pito i luga o le mea faitino; ona agai lea i luma o le ave malamalama.
O le fausiaina o le ata (ave e lua)
E mafai ona tusia le fa'atulagaina o le ata i le fa'aaogaina o ave e lua, e pei ona fa'aalia i lalo. Afai e fa'aaogaina ave e lua, e tolu ata e mafai ona fa'atulagaina.
Ave 1 ma le 2

Ave 1 ma le 3

Ave 2 ma le 3

O le ata o le fa'atulagaina o le ata e fa'aaoga ai na'o ave o le malamalama e lua e mana'omia fo'i ona fetu'una'i e le mamao o le mea mai le tioata fa'aputu. Afai o le mamao o le mea mai le tioata fa'aputu e pei o le ata o lo'o i luga, e tolu auala e tusi ai le fa'atulagaina o le ata e fa'aaoga ai na'o ave e lua. Afai e ese le mamao o le mea mai le tioata fa'aputu mai le ata o lo'o i luga, mo se fa'ata'ita'iga, o le mea o lo'o i le va o le vaega taula'i ma le ogatotonu o le pi'o,
ona leai lea o se manaʻoga mo ni auala se tolu e tusi ai le faʻatulagaina o le ata, atonu e na o ni auala se lua e tusi ai.
Afai e te tusia se fa'atulagaga o se ata e fa'aaoga ai le tioata convex, e mafai ona e filifilia se tasi metotia.
O le fausiaina o le ata (ave e tolu)
E mafai ona tusia le fausaga o le mea faitino e faʻaaoga ai ave e tolu, e pei ona faʻaalia i lalo.

Afai e lē tutusa le mamao o le mea mai le tioata fa'aputu ma le ata o lo'o i luga, mo se fa'ata'ita'iga, o lo'o i le va o le tioata fa'aputu ma le vaega taula'i le mea o lo'o i ai, pe o lo'o i le va o le vaega taula'i ma le ogatotonu o le pi'o o le tioata fa'aputu, e leai se mana'oga e tusi ai le fa'atulagaina o le ata e fa'aaoga ai auala e tolu e pei o le ata o lo'o i luga. E na'o le lua auala e tusi ai le fa'atulagaina o le ata.
- fesiliO a ave autū e tolu e fa'aaogaina i le tusiaina o ata o ave mo se tioata fa'aputu? taliO ave autū e tolu o: (1) le ave tutusa e sau tutusa ma le au autū ma ui atu i le vaega mamao e taula’i i ai le malamalama pe a uma ona toe fa’afo’i le malamalama; (2) le ave tutotonu e ui sa’o atu i le ogatotonu o le tioata e aunoa ma le alu ese; (3) le ave autū e agai atu i le tioata e ui atu i le vaega lata ane e taula’i i ai le malamalama ma tu’ua le tioata e tutusa ma le au autū.
- fesiliE faapefea ona amio le ave o loo ui atu i le ogatotonu o le tioata tioata i se ata o ave mo se tioata tioata e fefiloi? taliO ave e ui atu i le ogatotonu o le tioata e faaauau pea i le itu lava e tasi e aunoa ma le punou. E mafua ona o itu e lua o le tioata i le ogatotonu o le tioata e tutusa ma o lea la, e leai se eseesega atoa.
- fesiliI se ata o ave o le tioata e fa'aputu fa'atasi, o fea e fa'asaga i ai le ave o le tioata e muamua malaga fa'atasi ma le 'au autū? taliO le ave o le tioata e muamua malaga tutusa ma le au autū e liu i totonu o le tioata ma ui atu i le vaega taulaʻi i le isi itu o le tioata.
- fesiliE faapefea ona amio le ave o le tioata e ui atu i le vaega taulaʻi lata ane i se ata o ave o le tioata mo se tioata faʻaputu? taliO le ave e ui atu i le vaega taulaʻi lata ane, pe a faʻataʻamilomilo, o le a alu ese mai le tioata ma malaga tutusa ma le au autū.
- fesiliI se ata o ave o le tioata fa'aputu (converging lens), o fea e feiloa'i ai ave o le tioata ua toe fa'afo'isia (refracted lens) pe a i tua atu o le vaega taula'i le mea? taliA i tua atu o le tulaga taula'i le mea faitino, e feiloa'i ave o le tioata ua toe fa'afo'isia i le isi itu o le tioata tioata, ma fausia ai se ata moni ma fa'afeagai.
- fesiliO le ā le mea o loʻo faʻatusalia e le feiloaʻiga o ave ua faʻafoʻisia i se ata o ave mo se tioata faʻaputu? taliO le feiloa'iga o ave o le tioata ua liua (refractioned) e fa'atusalia ai le nofoaga o le ata na fausia e le tioata tioata. E mafai ona avea ma ata moni pe fa'ata'ita'i, e fuafua i le tulaga o le mea faitino.
- fesiliE faapefea ona suia le tulaga o le ata i se ata o ave o le la a'o agai atu le mea faitino mai le le gataaga agai atu i le tioata tioata? taliA'o agai atu le mea faitino mai le le gata'aga agai atu i le tioata va'ai mamao, e agai atu fo'i le ata mai le tulaga taula'i i le isi itu o le tioata va'ai mamao agai atu i le le gata'aga. Afai e sopo'ia e le mea faitino le tulaga taula'i ma ulufale i totonu, e fa'ata'atia le ata, tu sa'o, ma fa'ateleina, ma foliga mai o lo'o i ai i le itu lava e tasi ma le mea faitino.
- fesiliI se ata o ave o le tioata e fa'apotopoto, o fea e foliga mai e ese mai ai ave o le tioata pe a i totonu o le vaega taula'i le mea? taliA iai le mea faitino i totonu o le tulaga taula'i, e foliga mai o ave o le tioata ua toe fa'afo'isia e eseese mai se tulaga i le itu lava e tasi o le tioata tioata e pei o le mea faitino, e fa'ailoa ai le tulaga o le ata fa'ata'atia, sa'o, ma fa'ateleina.
- fesiliO le ā le uiga pe a lē feiloa’i ave o le malamalama ua toe fa’afo’isia i se ata o ave o le malamalama mo se tioata fa’aputu? taliAfai e le feto'ai ave o le tioata ua toe fa'afo'isia, o lona uiga o le ata ua fausia e fa'ata'ita'i. E tupu lenei mea pe a tu'u le mea faitino i totonu o le umi taula'i o le tioata tioata. I lenei tulaga, e foliga mai o ave o lo'o vavae'ese mai se tulaga i tua atu o le tioata tioata i le itu o le mea faitino.
-
Fesili : E faʻapefea ona aʻafia e le mea o loʻo i totonu o le tioata le ata o ave o se tioata faʻaputu? Tali : O le mea o loʻo i totonu o le tioata e aʻafia ai lona faʻasino faʻataʻitaʻi. O le faʻasino faʻataʻitaʻi maualuga e mafua ai ona sili atu ona piʻo ave pe a ulufale atu i le tioata, ma suia ai tulaga o vaega taulaʻi ma o lea e aʻafia ai le ata o ave e maua mai ai. Peitaʻi, o tulafono faʻavae mo le tusiaina o le ata o ave e tumau pea.