Mataupu e uiga i le fausiaina o ata e ala i tioata fa'aputu (convex)
Ina ia malamalama i le fausiaina o ata e le tioata convex, aoao faʻataʻitaʻiga o faʻafitauli ma fofo o loʻo i lalo. I lenei tulaga, e manatu o loʻo i ai le mea i se mamao patino mai le tioata convex,
ona tusi lea o le fausaga o le ata e le tioata convex, le mamao o le ata mai le tioata convex ma le faʻateleina o le ata e le tioata convex.
O le tioata fa'aputu e 20 cm le umi o le taula'iga. O mea e 10 cm le maualuga o lo'o i le agavale o le tioata. Fuafua le mamao o le ata, le fa'alauteleina o le ata ma le maualuga o le ata, pe afai:
a) o le mamao o le mea mai le tioata convex e laʻititi ifo nai lo le umi o le taulaʻiga o le tioata convex (do < f),
b) o le mamao o le mea mai le tioata convex e tutusa ma le umi o le taulaʻiga o le tioata convex (do = f),
c) o le mamao o le mea mai le tioata convex e sili atu nai lo le umi o le taulaʻiga o le tioata convex (do > f).
Iloa:
O le umi o le taula'iga (f) o le tioata convex = 20 cm
O le umi o le taula'iga o le tioata convex ua sainia lelei auā o le tulaga taula'iga o le tioata convex e moni, le mea e ui atu ai le malamalama i totonu o le tulaga taula'i.
O le maualuga o le mea faitino (h) = 10 cm
fofo:
E laʻititi le mamao o le mea faitino nai lo le umi taulaʻi o le tioata convex (do > f)
Fa'apea o le mamao o le mea faitino e 5 cm, 10 cm ma le 15 cm.
a) Afai o le mamao o le mea faitino (do) = 5 cm
O le mamao o le ata (di)
1/di = 1/f – 1/do = 1/20 – 1/5 = 1/20 – 4/20 = -3/20
di = -20/3 = -6.7 senitimita
E le lelei le mamao o le ata, o lona uiga o le ata e fa'apitoa, pe a lē ui atu le ave o le malamalama i totonu o le ata.
O le mamao o le ata e 6.7 cm, e maualuga atu nai lo le mamao o le mea faitino e 5 cm.
Fa'ateleina o le ata (M)
M = -di / fai = -(-6.7) / 5 = 6.7 / 5 = 1.3
O le fa'ateleina o le ata e sili atu i le 1 o lona uiga ua sili atu le telē o le ata nai lo le telē o le mea faitino.
O le maualuga o le ata (hi)
O le fua fa'atatau o le fa'ateleina o le ata:
M = talofa / talofa
hi = M ho = (1.3)(10 cm) = 13 cm
O le maualuga o le ata, ua sainia lelei, o lona uiga o loo sa'o le ata.
b) Afai o le mamao o le mea faitino (do) = 10 cm
O le mamao o le ata (di)
1/di = 1/f – 1/do = 1/20 – 1/10 = 1/20 – 2/20 = -1/20
di = -20/1 = -20 senitimita
O le mamao o le ata e leaga o lona uiga o le ata e fa'apitoa, pe a lē ui atu le ave o le malamalama i totonu o le ata.
E 20 cm le mamao o le ata nai lo le 10 cm le mamao o le mea faitino.
Fa'ateleina o le ata (M)
M = -di / fai = -(-20)/10 = 20/10 = 2
O le fa'alauteleina o le ata e sili atu i le 1 o lona uiga ua sili atu le telē o le ata nai lo le telē o le mea faitino.
O le maualuga o le ata (hi)
O le fua fa'atatau o le fa'ateleina o le ata:
M = talofa / talofa
maualuga = M h = (2)(10 cm) = 20 cm
O le maualuga o le ata e lelei o lona uiga o loʻo saʻo le ata.
c) Afai o le mamao o le mea faitino (do) = 15 cm
O le mamao o le ata (di)
1/di = 1/f – 1/do = 1/20 – 1/15 = 3/60 – 4/60 = -1/60
di = -60/1 = -60 senitimita
O le mamao o le ata e leaga o lona uiga o le ata e fa'apitoa, pe a lē ui atu le ave o le malamalama i totonu o le ata.
E 60 cm le mamao o le ata nai lo le 15 cm le mamao o le mea faitino.
Fa'ateleina o le ata (M)
M = -di / fai = -(-60)/15 = 60/15 = 4
O le fa'alauteleina o le ata e sili atu i le 1 o lona uiga ua sili atu le telē o le ata nai lo le telē o le mea faitino.
O le maualuga o le ata (hi)
O le fua fa'atatau o le fa'ateleina o le ata:
M = maualuga / h
maualuga = M h = (4)(10 cm) = 40 cm
O le maualuga o le ata e lelei o lona uiga o loʻo saʻo le ata.
E tutusa le mamao o le mea faitino ma le umi o le taulaʻiga o le tioata convex (do = f)
O le ata o loʻo i mamao e le gata.
E sili atu le mamao o le mea faitino nai lo le umi taulaʻi o le tioata convex (do > f)
Fa'apea o le mamao o le mea faitino e 30 cm, 40 cm ma le 50 cm.
a) Afai o le mamao o le mea faitino (do) = 30 cm
O le mamao o le ata (di)
1/di = 1/f – 1/do = 1/20 – 1/30 = 3/60 – 2/60 = 1/60
di = 60/1 = 60 cm
E lelei le mamao o le ata, o lona uiga e moni le ata, pe a ui atu le ave o le malamalama i totonu o le ata.
E 60 cm le mamao o le ata nai lo le 30 cm le mamao o le mea faitino.
Fa'ateleina o le ata (M)
M = -di / do = -60/30 = -2
O le fa'alauteleina o le ata e sili atu i le 1, o lona uiga o le telē o le ata e sili atu nai lo le telē o le mea faitino.
O le maualuga o le ata (hi)
O le fua fa'atatau o le fa'ateleina o le ata:
M = maualuga / h
maualuga = M h = (-2)(10 cm) = -20 cm
O le maualuga o le ata o le faailoga leaga o lona uiga ua faaui i tua le ata.
b) Afai o le mamao o le mea faitino (do) = 40 cm
O le mamao o le ata (di)
1/di = 1/f – 1/do = 1/20 – 1/40 = 2/40 – 1/40 = 1/40
di = 40/1 = 40 cm
E lelei le mamao o le ata, o lona uiga e moni le ata, pe a ui atu le ave o le malamalama i totonu o le ata.
O le mamao o le ata e 40 cm, e tutusa ma le mamao o le mea faitino e 40 cm.
Fa'ateleina o le ata (M)
M = -di / do = -40/40 = -1
O le fa'alauteleina o le ata e 1 o lona uiga o le telē o le ata e tutusa ma le telē o le mea faitino.
O le maualuga o le ata (hi)
O le fua fa'atatau o le fa'ateleina o le ata:
M = talofa / talofa
maualuga = M h = (-1)(10 cm) = -10 cm
O le maualuga o le ata e le lelei o lona uiga ua fa'afeagai le ata.
b) Afai o le mamao o le mea faitino (fai) = 50 cm
O le mamao o le ata (i totonu)
1/di = 1/f – 1/do = 1/20 – 1/50 = 5/100 – 2/100 = 3/100
di = 100/3 = 33.3 cm
E lelei le mamao o le ata, o lona uiga e moni le ata, pe a ui atu le ave o le malamalama i totonu o le ata.
O le mamao o le ata 33.3 cm e laʻititi ifo nai lo le mamao o le mea faitino e 50 cm.
Fa'ateleina o le ata (M)
M = -di / do = -33.3/40 = -0.8
O le fa'alauteleina o le ata e la'ititi ifo nai lo le 1, o lona uiga o le lapo'a o le ata e la'ititi ifo nai lo le lapo'a o le mea faitino.
O le maualuga o le ata (malo)
O le fua fa'atatau o le fa'ateleina o le ata:
M = maualuga / h
maualuga = M h = (-0.8)(10 cm) = -8 cm
E le lelei le maualuga o le ata, o lona uiga ua fa'afeagai le ata.
