5 Mamafa o le malosi o le kalave – Faʻafitauli ma Tali
1. O le a le malosi o le kalave o loʻo faʻatinoina i luga o se mea i luga o le fogaeleele o le Lalolagi? O le mamafa o le Lalolagi = 5.98 x 1024 kg , o le mamafa o le mea = 1000 kg, o le radius o le Lalolagi e 6.38 x 106 m.
Ua iloa:
Mamafa o le Lalolagi (m E ) = 5.98 x 10 24 kg
Mamafa o le mea faitino (m o ) = 1000 kg
O le radius o le Lalolagi (r E ) = 6.38 x 10 6 m
Fa'atumauina lautele (G) = 6.67 x 10 -11 N m 2 / kg 2
Fa'avavevave ona o le kalave (g) = 9.8 m/s 2
Sailia: Le Malosiaga o le Kalave
Fofo:
![]()
w = mamafa, F = malosi, G = tumau lautele, m E = mamafa o le Lalolagi , m o = mamafa o le mea faitino , r = le mamao i le va o le ogatotonu o le Lalolagi ma le mea faitino.
O loʻo i luga o le fogaeleele o le Lalolagi le mea faitino, o lea r = t le radius o le Lalolagi

Mamafa o le mea faitino ( tulafono lona lua a Newton mo le gaioiga ):
w = mg
w = (1000 kg)(9.8 m/ s² )
w = 9800 N
2. O le a le malosi o le kalave o loʻo faʻatinoina i luga o se mea i le 10,000 mita i luga aʻe o le fogaeleele? O le mamafa o le lalolagi = 5.98 x 1024 kg , o le mamafa o le mea = 1000 kg, o le radius o le lalolagi e 6.38 x 106 m.
Fofo:

3. O le mamafa o se va'alele o le w. Afai o le D = le lautele o le Lalolagi, fuafua le mamafa o le va'alele pe a iai le va'alele i le 2D i luga a'e o le fogaeleele o le Lalolagi.
Ua iloa:
D = le lautele o le Lalolagi,
R = le radius o le Lalolagi
1 D = 2 R, 2 D = 4 R
Sailia: le mamafa o le va'alele i le 2D i luga a'e o le fogaeleele?
Fofo:

4. O le fua faatatau o le mamafa o le paneta A ma le paneta B e 2:3, ae o le fua faatatau o le radius o le paneta A ma le paneta B e 1:2. Afai o le mamafa o se mea i luga o le paneta A e w, o le a le mamafa o le mea i luga o le paneta B.
Ua iloa:
Mamafa o le paneta A (m A ) = 2
Mamafa o le paneta B (m B ) = 3
Fa'ata'amilosaga o le paneta A (r A ) = 1
Fa'ata'amilosaga o le paneta B (r B ) = 2
Mamafa o le mea faitino = m
Mamafa o le mea faitino i le paneta A = w
Mana'omia: Mamafa o le mea faitino i le paneta B
Fofo:
O le fua fa'atatau o le malosi o le mamafa mai le tulafono a Newton o le kalave:
![]()
w = mamafa, G = tumau o le kalave, M = mamafa o le paneta, m = mamafa o le mea faitino, r = le mamao i le va o le mea faitino ma le paneta. Afai o le mea faitino i luga o le fogaeleele o le paneta, o le r = le radius o le paneta.
Mamafa o le mea faitino i le paneta A:

Mamafa o le mea faitino i le paneta B:

E tutusa le mamafa o le mea faitino o lea la sui le m i le w/2G.

5. O se roketi e mamafa e tusa ma le w ua fa'alauiloa fa'alava mai luga o le Lalolagi. O le D o le lautele o le Lalolagi. Afai e 0.5 D le maualuga o le roketi i luga a'e o le Lalolagi, o le a le mamafa o le roketi?
Ua iloa:
Mamafa o le roketi = w
O le radius o le Lalolagi = mamao mai le ogatotonu o le Lalolagi = R
Lapoa o le Lalolagi = D = 2R
Mana'omia: Mamafa o le roketi pe a maualuga le roketi i le 0.5 D i luga a'e o le fogaeleele.
Fofo:
0.5 D = 0.5 (2R) = R
O le mamao o se roketi mai le ogatotonu o le Lalolagi = le radius o le Lalolagi + le radius o se roketi mai le fogaeleele o le Lalolagi = R + R = 2R
O le mamafa o le malosi o le kalave e faʻatino i luga o se mea. O le malosi o le kalave (F) e faʻafeagai ma le sikuea o le mamao mai le ogatotonu o le lalolagi (R) ina ia faʻafeagai le mamafa ma le sikuea o le mamao.

- Fa'afitauli ma fofo o le tulafono a Newton o le kalave lautele
- Malosiaga o le kalave, faʻafitauli o le mamafa, ma fofo
- Fa'avavevave ona o fa'afitauli o le kalave ma fofo
- Fa'afitauli ma fofo o satelite Geosynchronous
- Fa'afitauli ma fofo o le tulafono a Kepler fa'afitauli ma fofo