Tulafono a Boyles Tulafono a Charles Tulafono a Gay-Lussacs

Mataupu Tulafono a Boyle, tulafono a Charles, tulafono a Gay-Lussac

Tulafono a Boyle

Na faia e Robert Boyle (1627-1691) ni faʻataʻitaʻiga e suʻesuʻe ai le sootaga faʻatusatusa i le va o le mamafa o le kesi ma le voluma. O lenei faʻataʻitaʻiga e faia e ala i le faʻaofiina o se aofaʻiga patino o le kesi i totonu o se pusa tapuni. Seʻia oʻo i se auala lelei, na ia iloa ai afai e tumau le vevela o le kesi, ona faʻaitiitia lea o le voluma o le kesi pe a faʻateleina le mamafa o le kesi. E faʻapena foʻi, pe a faʻaitiitia le mamafa o le kesi, e faʻateleina le voluma o le kesi. E faʻafeagai le mamafa o le kesi ma le voluma o le kesi. O lenei sootaga e taʻua o le Tulafono a Boyle. Faʻamatematika:

Tulafono a Boyle, tulafono a Charles, tulafono a Gay-Lussac 1

E mafai fo'i ona tusia le tulafono a Boyle:

PV = tumau → fua fa'atatau 1

P 1 V 1 = P 2 V 2 → fua fa'atatau 2

Tulafono a Boyle, tulafono a Charles, tulafono a Gay-Lussac 2O le uiga o le fua fa'atatau 1 o lo'o i ai i se vevela tumau (T) afai e suia le mamafa (P) o le kesi ona suia fo'i lea o le voluma (V) o le kesi,

ina ia tutusa pea taunuuga o le faateleina i le va o le mamafa ma le voluma. Afai e faateleina le mamafa o le kesi, e faaitiitia ai le voluma o le kesi pe faapea foi pe afai e faaitiitia le mamafa o le kesi, e faateleina ai le voluma o le kesi, o lea e tutusa ai pea le faateleina i le va o le mamafa ma le voluma.

O le kalafi o loʻo taʻu mai ai le sootaga i le va o le voluma ma le mamafa o le ea e foliga mai i le ata o loʻo i lalo. E faʻavae i luga o taunuʻuga o le faʻataʻitaʻiga, na maua ai e Robert Boyle o le voluma o le kesi e suia faʻafuaseʻi ina ia foliga mai e piʻo laina i le kalafi. O le mamafa o loʻo faʻaalia i luga o le kalafi o le mamafa atoatoa.

tulafono a Charles

I le selau tausaga talu ona maua e Robert Boyle le sootaga i le va o le voluma ma le mamafa o le ea, na suʻesuʻeina ai e se saienitisi Falani e igoa ia Jacques Charles (1746-1823) le sootaga i le va o le vevela ma le tele o le kesi. E faavae i luga o taunuuga o le faataitaiga, na ia iloa ai afai e tumau pea le mamafa o le kesi, ona faateleina lea o le voluma o le kesi a faateleina foi. I se isi itu, a faaitiitia le vevela o le kesi, e faaitiitia foi le voluma o le kesi.

tagai foi i le  Fua fa'atatau o le microscope

E masani ona tutupu suiga i le tele o le kesi ona o suiga i le vevela ina ia foliga sa'o laina i luga o lenei kalafi. Afai e fa'aalia laina i luga o le kalafi se'ia o'o ina maualalo le vevela, ona tipiina lea e le laina le au i le -273 o C.

E faʻavae i luga o le tele o faʻataʻitaʻiga ua faia, na maua ai e ui lava ina eseese le tele o le suiga i le voluma o kasa taʻitasi,

A tusia laina i luga o le siata VT i se vevela maualalo, e tipiina lava e le laina le au i le -273 o C. E mafai ona tatou fai atu afai e fa'amālūlūina le kesi i le -273 o C ona 0 lea o le voluma o le kesi. Afai e toe fa'amālūlūina le kesi se'ia o'o ina i lalo ifo o le -273 o C le vevela ona leaga lea o le voluma o le kesi, o se mea e le mafai ona tupu.

Tulafono a Boyle, tulafono a Charles, tulafono a Gay-Lussac 3O lea la -273 oO le C o le vevela aupito maualalo e mafai ona ausia. Auā e sopoʻia e le laina le axis i le -273 oC e tusa ai ma le maliega, ua fuafuaina o le vevela maualalo e mafai ona ausia o le -273.15 oC. -273.15 oO le C e ta'ua o le vevela e leai se vevela atoatoa ma e fa'aaogaina o se fa'asinomaga i le fua fa'atatau atoatoa, e ta'ua fo'i o le fua o Kelvin. O Kelvin o le igoa lea o Lord Kelvin (1824-1907), o le fisiki Peretania. I luga o lenei fua, o le vevela o lo'o fa'aalia i le Kelvin (K), ae le o le Kelvin (oK) tikeri. O le mamao i le va o tikeri e tutusa ma le fua fa'atatau o le senitigrade. 0 K = -273.15 oC ma le 273.15 K = 0 oC.

E mafai ona liua le vevela i le fua o le Celsius i le fua o le Kelvin e ala i le faaopoopoina o le 273.15, e mafai foi ona liua le vevela i le fua o le Kelvin i le fua o le Celsius e ala i le faaitiitia o le 273.15. I le fa'amatematika:

T (K) = T ( o C) + 273.15

T ( o C) = T (K) – 273.15

tagai foi i le  O le fua fa'atatau o tioata fa'aputu (convex)

T = vevela

K = Kelvin

C = Celsius

Afai e faʻaalia le vevela i le fua Kelvin, o le siata o loʻo i luga o le a foliga tutusa ma le ata o loʻo i lalo.

E faʻavae i luga o lenei kalafi, e mafai ona faʻaiʻuina o le mamafa mautu, o le aofaʻi o le kesi e tutusa lelei lava ma le vevela atoatoa o le kesi. Afai e faʻateleina le vevela atoatoa o le kesi, e faʻateleina foʻi le aofaʻi o le kesi, i se isi itu, afai e faʻaitiitia le vevela atoatoa o le kesi, e faʻaitiitia foʻi le aofaʻi o le kesi. O lenei sootaga ua taʻua o le tulafono a Charles. I le faʻamatematika:

Voluma α Vevela → Mamafa tumau

V α T → P tumau

Tulafono a Boyle, tulafono a Charles, tulafono a Gay-Lussac 4

O le uiga o le fua fa'atatau 1 o le i ai i le mamafa tumau (P) afai e suia le vevela atoatoa (T) ona liliu lea o le voluma (V) o le kesi ina ia tumau pea le fua fa'atatau i le va o le vevela atoatoa ma le voluma. Afai e fa'ateleina le vevela atoatoa o le kesi, e fa'ateleina fo'i le voluma o le kesi pe fa'afeagai pe afai e fa'aitiitia le vevela atoatoa o le kesi,

E fa'aitiitia fo'i le voluma o le kesi, o lea e tumau pea le fua fa'atatau i le va o le vevela ma le voluma. O le vevela atoatoa o le kesi o le vevela lea o le kesi, lea o lo'o ta'ua i le fua o le Kelvin. Afai o lo'o i ai pea le vevela i le fua o le Celsius, ona sui muamua lea i le fua o le Kelvin.

Tulafono a Gay-Lussac

Na faia e Joseph Gay-Lussac (1778-1850) ni fa'ata'ita'iga ma maua ai afai e setiina le voluma o le kesi i se tulaga mautu, a fa'ateleina le mamafa o le kesi, e fa'ateleina fo'i le vevela atoatoa o le kesi. E fa'apena fo'i, a fa'aitiitia le mamafa o le kesi, e fa'aitiitia fo'i le vevela atoatoa o le kesi. I le voluma tumau, e tutusa tonu le mamafa o le kesi ma le vevela atoatoa o le kesi. O lenei sootaga e ta'ua o le Tulafono a Gay-Lussac. Fa'amatematika:

Mamafa α Vevela → Voluma tumau

tagai foi i le  Fa'amatalaga

P α T → E tumau le V

Tulafono a Boyle, tulafono a Charles, tulafono a Gay-Lussac 5

O le uiga o le fua fa'atatau 1, o le voluma tumau (V) afai e suia le mamafa (P) o le kesi, e suia fo'i le vevela atoatoa (T) o le kesi ina ia tumau le fua fa'atatau i le va o le mamafa ma le vevela atoatoa. I se isi faaupuga, afai e fa'ateleina le mamafa o le kesi, e fa'ateleina fo'i le vevela atoatoa o le kesi pe fa'afeagai pe afai e fa'aitiitia le mamafa o le kesi,

e faʻaitiitia foʻi le vevela atoatoa o le kesi, o lea e tumau ai pea le fua faatatau i le va o le mamafa ma le vevela.

O le vevela atoatoa o le kesi o le vevela lea o le kesi, lea o loʻo taʻua i le fua o le Kelvin. Afai o loʻo iai pea le vevela i le fua o le Celsius, ona sui muamua lea i le fua o le Kelvin.

Fa'amolemole ia matau o le tulafono a Boyle, le tulafono a Charles, ma le tulafono a Gay-Lussac e maua ai ni taunuuga sa'o pe a le tele naua le mamafa ma le mafiafia o le kesi. E le gata i lea, o tulafono e tolu e fa'atatau fo'i i le kesi e le o latalata lona vevela i le tulaga e pupuna ai.

E faʻavae i luga o lenei mea moni, e mafai ona faʻaiʻuina e le mafai ona faʻaaogaina le tulafono a Boyle, le tulafono a Charles, ma le tulafono a Gay-Lussac i tulaga uma o le kesi. Talu ai e le mafai ona faʻatatau i tulaga moni uma o le kesi, tatou te manaʻomia le manatu o le Kesi Lelei. O lenei kesi lelei e le o iai i le olaga i aso faisoo. O le kesi lelei ua naʻo se faʻataʻitaʻiga lelei, e tutusa ma le manatu o le kesi lelei o le maʻa ma le vai. O lea la, tatou te manatu o tulafono e tolu o le kesi o loʻo i luga e faʻaaogaina i tulaga uma o le kesi lelei.

I le foia o faʻafitauli o le tulafono o le kesi, e tatau ona taʻu le vevela i luga o le fua o le Kelvin. Afai o loʻo iai pea le mamafa o le kesi i le tulaga o le fuaina o le mamafa, sui muamua i le mamafa atoatoa. Mamafa atoatoa = mamafa o le ea + mamafa fuaina

Tuua se Faamatalaga