Puipuiga Fa'apitoa i Totonu (Antigen-Antibody)
O le puipuiga o le tino o le tagata o se fesoʻotaʻiga lavelave o sela, aano, ma molelaʻau e galulue faʻatasi e puipuia le tino mai faʻamaʻi. O se tasi o vaega sili ona taua o lenei puipuiga o se faiga puipuiga faʻapitoa i totonu e taʻua o le fegalegaleaiga a le antigen-antibody. O lenei tusiga o le a faʻamatalaina auiliili ai nei vaega ma le auala latou te galulue faʻatasi ai e tausia ai se tino maloloina.
Fa'atomuaga i le Faiga Puipuiga o le Tino
O le puipuiga o le tino e aofia ai laina autū e lua o le puipuiga: puipuiga e le fa'apitoa (fananau mai) ma le puipuiga fa'apitoa (fetu'una'i). O puipuiga e le fa'apitoa e fai ma laina pito i luma, e puipuia ai le tino mai so'o se siama e aunoa ma le mana'omia o le fa'ailoaina muamua. I se fa'atusatusaga, o puipuiga fa'apitoa ua mamanuina e iloa ma manatua ai siama fa'apitoa, e mafai ai ona vave ma aoga le tali atu pe a toe aliali mai le siama lava e tasi.
O le ā le Antigen?
O le antigen o se molecule e mafai ona iloa e le puipuiga o le tino ma mafua ai se tali atu i le puipuiga o le tino. E mafai ona avea antigens ma porotini, polysaccharides, lipids, poʻo nucleic acids e maua mai i siama e pei o siama, siama, poʻo parasites. E mafai foʻi ona tupuga mai antigens mai sela o le tino ua suia, e pei o sela o le kanesa.
O antigen taitasi e iai se vaega e ta'ua o le epitope, o se vaega patino lea o le antigen e iloa e le puipuiga o le tino. O suiga i le fausaga o le epitope e mafai ai e le puipuiga o le tino ona iloa le eseesega i le va o siama eseese, e oo lava i siama e tutusa.
Antibodies: Leoleo Faapitoa
O antibodies, po'o immunoglobulins, o ni porotini fa'apitoa e gaosia e sela B (o se ituaiga o sela toto pa'epa'e) e tali atu ai i le iai o antigens. O antibodies e iai se fausaga e foliga Y, ma o pito ta'itasi o le "lima" e foliga Y e mafai ona iloa ma fusifusia i se antigen fa'apitoa.
E lima vasega autū o antibodies: IgA, IgD, IgE, IgG, ma le IgM. E tofu le vasega ma se matafaioi faapitoa i le tali atu o le puipuiga o le tino:
– E maua tele le IgA i luga o le mucosal, e pei o ala e manava ai ma ala e 'ai ai mea'ai, ma e fesoasoani e puipuia ai siama mai le ulu atu i le tino.
– E a'afia le IgD i le fa'agaoioiga ma le fa'atonutonuina o sela B.
– E taua tele le sao o le IgE i tali atu i allergies ma faʻamaʻi pipisi.
– O le IgG o le antibody sili ona taatele i le toto ma isi vai o le tino, ma e taua tele lona sao i le tau faasaga i faamaʻi pipisi o siama ma siama.
– O le IgM o le antibody muamua lea e gaosia i le taimi muamua o le tali atu o le tino puipuia i faʻamaʻi.
Fegalegaleaiga a le Antigen ma le Antibody
O le fegalegaleaiga i le va o le antigen ma le antibody o le fatu lea o le puipuiga faapitoa o le tino. E amata lenei faagasologa pe a ulufale se antigen i le tino ma aveina e sela e tuʻuina atu antigen, e pei o macrophages poʻo dendritic cells. Ona faʻagasolo lea e nei sela le antigen ma tuʻuina atu ona epitopes i sela T-helper i totonu o lymph nodes.
A uma ona fa'agaoioia, e fa'aosofia e sela T-helper sela B e gaosia ni antibodies fa'apitoa e fa'asaga i lena antigen. E mafai e nei sela B ona vaevaeina i ni sela plasma, lea e gaosia ai le tele o antibodies, pe i ni sela manatua, lea e tumau pea i le tino e fa'amautinoa ai se tali vave pe a toe aliali mai le antigen lava lea e tasi i le lumana'i.
E feoa'i solo antibodies e gaosia e sela B i totonu o le toto, e saili ma fusifusia i a latou antigens patino. A fusifusia antibodies i antigens, e fa'agaoioia ni auala puipuia se tele:
1. Fa'aleaogaina: E pipii atu antibodies i luga o siama po'o mea oona e poloka ai lo latou gafatia e fa'ama'i pe fa'aleagaina ai sela o le tino.
2. Opsinization: O lenei faiga e suia ai le fogāeleele o le siama, ma faigofie ai mo macrophages ma neutrophils ona iloa ma foloina.
3. Fa'agaoioia o le Complement: O antibodies e fusifusia i luga o se pathogen e mafai ona fa'agaoioia le complement system, o se faasologa o porotini plasma e fesoasoani e fa'aumatia le pathogen.
Manatuaga Fa'afoma'i
O se tasi o vaega autū o le puipuiga fa'apitoa o le tino o lona gafatia lea e fausia ai ni manatuaga tumau. A mae'a ona toe malosi mai se fa'ama'i, o nisi o sela B ma T o lo'o a'afia ai e avea ma sela manatua, ia e tumau pea ona moe i totonu o le tino. Afai e toe a'afia se tagata i le siama lava lea e tasi, e mafai e nei sela manatua ona vave fa'ateleina ma maua ai se tali vave ma sili atu ona malosi nai lo le taimi o le fa'ama'i muamua.
O le faavae lea o le aogā o tui puipui, lea e faʻaaogaina ai antigens mai siama o faʻamaʻi ua vaivai pe ua le toe gaoioi e faʻaosofia ai le fausiaina o le manatua o le puipuiga o le tino e aunoa ma le mafua ai o le faʻamaʻi lava ia. O le auala lea, pe a fetaiaʻi se tagata ua tui puipui ma le siama moni, e mafai e le tino ona teteʻe atu i ai ma le sili atu ona lelei.
Lu'itau i le Tali Atu o Antigen-Antibody
E ui o le faiga o le antigen-antibody o se puipuiga e matuā aogā tele, ae e tele luʻitau e feagai ma ia. Mo se faʻataʻitaʻiga, o nisi siama e iai le gafatia e vave ona suia, suia ai o latou epitopes ma ʻalofia ai le iloa e antibodies o loʻo iai. O se luʻitau tele lea pe a tau ma siama e pei o le HIV ma le fulū.
E le gata i lea, e mafai e le puipuiga o le tino lava ia ona faia ni mea sese, e pei o le osofaʻia o sela o le tino lava ia, lea e mafai ona oʻo atu ai i faʻamaʻi o le tino. I ia tulaga, o le antigen-antibody system e afaina ai le soifua maloloina o le tagata.
Fa'ato'a
E taua tele le sao o antigens ma antibodies i puipuiga faapitoa a le tino puipuia. E ala i le iloaina, tali atu, ma le fausiaina o manatuaga, e puipuia lelei ai e lenei faiga le tino mai le tele o faamataʻu faʻamaʻi. Peitaʻi, o loʻo tumau pea luʻitau, ma manaʻomia ai suʻesuʻega faifai pea e atiina ae ai ni metotia fou e fesoasoani ai i le tino puipuia i le taulimaina o siama faʻamaʻi e faigofie ona fetuʻunaʻi.
O se malamalamaga maeʻaeʻa i faiga faʻatino o antigen-antibody e lē gata e tāua i le tulaga o faʻamaʻi, ae faʻapea foʻi i le atinaʻeina o togafitiga fou, e aofia ai tui puipui ma togafitiga mo faʻamaʻi e puipuia ai le tino mai le faʻamaʻi, ia ua faʻateleina le tāua i lamatiaga tau soifua maloloina o le lalolagi i le taimi nei.