Fa'asalalauga o Manu Fa'a-Initonesia

Fa'asalalauga o Manu Fa'a-Initonesia

O Initonesia, o se atumotu e tu i le va o konetineta e lua ma vasa e lua, o le nofoaga lea e tele ai meaola eseese, e aofia ai le tele o ituaiga manu. E silia ma le 17.000 motu o le atunuu, e tofu lava ma ona lava siosiomaga tulaga ese e lagolagoina ai le tele o ituaiga manu eseese. O le tele o manu i Initonesia e le gata ina taua mo le tele o ituaiga manu i le lalolagi atoa ae e iai foʻi lona taua tele i le siʻosiʻomaga, tamaoaiga, ma aganuu mo le atunuu. I totonu o lenei tusiga, o le a tatou suʻesuʻeina ai le tele o manu a Initonesia, o mea e aʻafia ai, ma taumafaiga faifai pea e puipuia ai lenei tamaoaiga faalenatura.

Fa'afanua ma le Tufatufaina o Manu

O lo'o i totonu o le teropika le Initonesia, o lona uiga e fiafia i se tau mafanafana ma susū i le tausaga atoa. O lona tulaga taua i le feiloa'iga o papa o Asia ma Ausetalia e fausia ai se si'osi'omaga eseese, e amata mai i vaomatua ma savannas i mauga ma si'osi'omaga i le talafatai e pei o magrove ma 'a'au 'amu. O nei tulaga o se mea taua tele lea e a'afia ai le tufatufaina atu o manu i le atumotu atoa.

Ua vaevaeina atumotu o Initonesia i ni sone fa'afanua se lua e fa'avae i luga o le Wallace Line ma le Weber Line, o ni tuaoi fa'afoliga mo le tufatufaina fa'afanua o manu i le va o Asia ma Australasia. I sisifo o le Wallace Line, o manu e maua e sili atu ona tutusa ma ituaiga o Asia, e pei o taika, elefane, ma rinoceroses. I sasa'e o le Weber Line, e tutusa manu ma ituaiga o Australasia, e pei o kangaroos la'au ma cassowaries.

Fa'asalalauga o Manu i le Itulagi i Sisifo

O le itulagi i sisifo o Initonesia, e aofia ai motu tetele o Sumatra, Java, ma Kalimantan, e lauiloa i lona tele o ituaiga eseese mai le aiga o Asia. O Sumatra ma Kalimantan e mitamita i siosiomaga o vaomatua e nonofo ai ituaiga tulaga ese e pei o le orangutan, Sumatran tiger, ma Sumatran rhinoceros. O le Sumatran tiger (Panthera tigris sumatrae) o se vaega o le ituaiga taika e na'o le motu o Sumatra e maua ai ma ua lisiina o se ituaiga ua lamatia.

E ui i le malosi o le fa'atosinaga mai tagata, ae o lo'o tumau pea Java i le nofoaga o le tele o ituaiga taua, e aofia ai le Javan leopard ma le banteng. O lo'o feagai le tele o meaola eseese i lenei itulagi i sisifo ma ni fa'amata'u tetele ona o le fa'aleagaina o vaomatua, fa'asauā, ma le liua o fanua mo fa'ato'aga.

Manu i le Itumalo Tutotonu

O le itulagi tutotonu o Initonesia e aofia ai motu e pei o Sulawesi ma Maluku. O Sulase o se tasi o motu e sili ona tulaga ese i le lalolagi e tusa ai ma lona tele o meaola eseese. E tele ituaiga o meaola e maua mai i le natura, e aofia ai babirusas, anoas, ma tarsiers. O manu tulaga ese o Sulase e mafua tele lava ona o lona tulaga ese i le lalolagi ma le lavelave o talafaasolopito o le eleele.

O Atumotu o Maluku, e ta'ua fo'i o "Motu o Mea Manogi," e mitamita i le tele o manu eseese e matagofie. O i latou o le nofoaga lea o manu felelei e pei o le Moluccan cockatoo ma le manulele o le parataiso.

Manu i le Itulagi i Sasaʻe

O Papua ma ona motu o loʻo siomia ai o se vaega o le itu i sasaʻe o Initonesia, faʻatasi ai ma fesoʻotaʻiga faʻale-natura ma Ausetalia. E mitamita Papua i le tele o siʻosiʻomaga eseese, mai le talafatai i mauga maualuluga, e lagolagoina ai le faitau afe o ituaiga o laʻau ma manu. O Papua o le nofoaga lea o manu felelei ese o le parataiso, cuscuses, ma kangaroos o laʻau, e maua uma lava i lenei itulagi.

E mitamita fo'i motu o Nusa Tenggara i manu tulaga ese. O tarako Komodo, o mo'o aupito tetele i le lalolagi, e na'o ni nai motu i le itulagi e maua ai, e aofia ai Komodo, Rinca, ma Flores. Ua avea tarako Komodo ma fa'ailoga o taumafaiga manuia a Initonesia i le puipuiga o manu.

Lamatiaga ma Luʻitau

E ui i le tele o ituaiga manu eseese o Initonesia, ae o loo feagai le atunuu ma le tele o luitau i le puipuiga ma le puleaina o punaoa. O le tele o le faaleagaina o vaomatua, aemaise lava mo le faalauteleina o faatoaga pama ma fanua e faatau ai laau, ua lamatia ai nofoaga o le tele o ituaiga manu. O le faomea ma le fefaatauaiga faasolitulafono o manu fe'ai o loo lamatia ai foi le olaola o manu fe'ai o Initonesia.

O suiga o le tau i le lalolagi atoa ua faʻateteleina ai le tulaga e ala i le faʻalavelaveina o le paleni o siosiomaga faʻanatura. O le siʻitia o le vevela ma le suia o mamanu o timuga e ono faʻalavelaveina ai siosiomaga faʻanatura, ma lamatia ai nofoaga ma meaola e faʻalagolago i ai.

Taumafaiga Fa'asao ma le Puipuiga

I le iloaina o luitau, o le malo o Initonesia, faatasi ai ma faalapotopotoga faavaomalo, NGOs, ma nuu i le lotoifale, o loo faaauau pea ona faia taumafaiga eseese e puipuia ai le eseesega o manu. O le faatuina o paka faaleatunuu ma nofoaga faasao o se laasaga taua i le puipuia o nofoaga taua mo le tele o ituaiga manu. E 54 paka faaleatunuu a Initonesia, e aofia ai Ujung Kulon, Way Kambas, ma Lorentz, lea e puipuia ai ituaiga manu o loo lamatia.

O aʻoaʻoga ma le faʻalauiloaina o le lautele o ni vaega taua foʻi ia e mafai ai e nuʻu i le lotoifale ona faia se sao taua i taumafaiga e faʻasao ai. O loʻo atiaʻe foʻi polokalame o turisi faʻale-siosiomaga e maua ai faʻamanuiaga tau tamaoaiga i nuʻu i le lotoifale ma faʻalauiloa ai le puipuiga o le siosiomaga.

O loʻo faʻaauau pea ona faʻaleleia atili le galulue faʻatasi faʻaitulagi ma faʻavaomalo e faʻafetaui ai fefaʻatauaʻiga faʻasolitulafono o manu feʻai. O le faʻamalosia o tulafono ma le faʻateleina o le mataʻituina i uafu ma malaevaalele o vaega taua ia o le fuafuaga e tau ai fefaʻatauaʻiga faʻasolitulafono o manu feʻai.

I'uga

O le tufatufaina o manu o Initonesia o se tasi lea o vaega sili ona ofoofogia o le tamaoaiga faalenatura o le atunuu. O le eseese o ituaiga o meaola o loʻo maua i motu taʻitasi o loʻo faʻatusalia ai se oa taua faalenatura e tatau ona puipuia ma faʻasaoina. E ala i taumafaiga faifai pea mo le puipuiga, ua tautino atu Initonesia e puipuia lona tofi faalenatura mo tupulaga o le lumanai. Peitaʻi, o nei taumafaiga e manaʻomia ai le lagolago mai vaega uma, e aofia ai le malo, nuʻu i le lotoifale, ma le lalolagi atoa, e foia ai tulaga lamatia ma luʻitau o loʻo iai nei. Faatasi ai ma le galulue faatasi malosi, e mafai ona tatou mautinoa o loʻo tumau pea le tamaoaiga o manu o Initonesia o se vaega taua o le siosiomaga o le lalolagi.

Taofi faamatalaga