Folasaga i Ao o ni Fa'ailoga o le Tau
O le mata'ituina o ao o se metotia taua tele mo le malamalama i le tau talu mai aso anamua. O le matauina o le fausiaina o ao, ituaiga, ma amioga, ua mafai ai e tagata ona vavalo i suiga o le tau, lea e mafai ona a'afia tele ai le olaga i aso faisoo, faatoaga, vaalele, ma le tele o isi vaega. O lenei tusiga o le a su'esu'eina ai le auala e fausia ai ao, ituaiga eseese o ao, ma le auala e mafai ona tatou fa'aaogaina ai o ni fa'ailoga o le tau.
Fausiaina o Ao
E faia ao pe a malūlū le ea ua tumu i le ausa vai ma oʻo atu i lona tulaga faʻatumuina, ma mafua ai ona faʻaputu le ausa vai i ni mataua vai laiti poʻo ni aisa, e fuafua i le vevela. O lenei faiga e masani ona tupu e pei ona taua i lalo:
1. Fa'avevela o le Luga: E fa'avevela e le la le fogāeleele o le Lalolagi, ma mafua ai ona liu suavai le vai mai vasa, vaitafe, ma vaituloto. E le gata i lea, o le eleele ua vevela e mafua ai ona oso a'e le ea mafanafana i le ea.
2. Fa'amālūlūina o le Ea: A alu a'e le ea mafanafana, e fetaia'i ma le mamafa maualalo i nofoaga maualuluga, ma mafua ai ona fa'alautele ma fa'amālūlūina le ea.
3. Fa'asusu: A malūlū le ea i lona tulaga fa'atumuina, e amata ona fa'asusu le ausa i le ea i ni mataua vai po'o ni tioata aisa e si'omia ai ni vaega laiti e pei o le efuefu po'o le masima. O le i'uga, e fa'atupuina ai ao.
Ituaiga o Ao
O le International Cloud Council e faʻamatalaina ao i ituaiga ma vaega eseese, e vaevaeina e tusa ai ma o latou foliga vaaia ma le maualuga. O nisi ia o ituaiga ao tetele e masani ona matauina:
1. Li'o (Ci)
O ao si'usi'u o ao manifinifi, vaivai, ma e masani ona i ai i le maualuga e silia ma le 6.000 mita. O nei ao e faia mai tioata aisa ma e masani ona foliga manifinifi ma fa'aloloa. O le aliali mai o le si'usi'u e masani ona fa'ailoa mai ai le tau lelei, ae e mafai fo'i ona avea ma fa'ailoga vave o le taunu'u mai o se faiga maualalo o le mamafa e aumaia ai le tau leaga i ni nai aso.
2. Cumulus (Cu)
O ao Cumulus e papa'e, o ni faaputuga tetele e pogisa lona faavae, e masani ona foliga i ni polo vavae tetele. O lo'o i ai i le maualuga e silia ma le 2.000 mita, o ao cumulus e masani ona fa'ailoa mai ai le tau lelei, ae afai latou te atia'e fa'alava, e mafai ona liua i ao cumulonimbus tetele ma mafua ai afa.
3. Stratus (St)
O ao Stratus o ao maulalo, fa'alava fa'alava e masani ona ufiufi ai le lagi e pei o se palanikeke efuefu. E tutupu i le maualuga e i lalo ifo o le 2.000 mita ma e masani ona mafua ai le tau ao ma le ono timu pe timuga.
4. Nimbostratus (Ns)
O ao Nimbostratus o ao mafiafia ma lautele e mafua ai le timu faifai pea. E masani ona tutupu i le maualuga i le va o le 2.000 ma le 4.000 mita. O nei ao e ufitia ai le lagi atoa ma faʻailoa mai ai e ono tumau pea le timuga mo se taimi umi.
5. Cumulonimbus (Cb)
O ao Cumulonimbus o ao tetele ma maualuluga e masani ona mafolafola o latou tumutumu. E oʻo atu i le maualuga e oʻo atu i le 12.000 mita ma e masani ona o faititili, timuga mamafa, ma e oʻo lava i asiosio.
6. Altocumulus (Ac)
O ao Altocumulus o ao laiti, lapotopoto pe faaputuputu e faaputuputu i le maualuga i le va o le 2.000 ma le 6.000 mita. E masani ona foliga mai e pei o ni laina po o ni mamanu ma e mafai ona faailoa mai ai suiga o le tau o le a oo mai.
7. Altostratus (As)
O ao Altostratus o ao mafolafola efuefu pe lanumoana-efuefu e tu i le maualuga i le va o le 2.000 ma le 6.000 mita. Latou te fa'ailoa mai le tau ao ma e mafai ona aumaia ni timuga mama po'o ni kiona.
Ao e fai ma Fa'ailoga o le Tau
O le matauina o ao e mafai ona maua ai faʻamatalaga taua e uiga i le tau o loʻo lumanaʻi. O nisi nei o auala e mafai ona faʻaaogaina ai le fausiaina ma ituaiga o ao e vavalo ai le tau:
1. O le Cirrus o se Fa'ailoga o Suiga o le Tau
O le aliali mai o ao cirrus e masani lava o se faailoga o le a suia le tau lelei. E masani ona mafua lenei mea ona o le taunuu mai o se faiga maualalo o le mamafa o le ea e tauaveina se itu mafanafana po o se itu malulu. O le aliali mai o ao cirrus o loʻo mimilo pe foliga mai e mafai ona faailoa mai ai timuga po o afa i le isi 24 i le 48 itula.
2. Cumulus e Atiina ae i le Cumulonimbus
O ao cumulus e faaauau pea ona tutupu aʻe i ao cumulonimbus e faʻailoa mai ai le atinaʻeina o faititili poʻo isi afa. O ao cumulus e tuputupu aʻe faʻatulagaina ma e liu efuefu pe pogisa le lanu e faʻailoa mai ai le malosi o le convection i le ea, lea e masani ona oʻo atu ai i le tau leaga.
3. Mamafa ma Lanu o le Stratus
O ao mafiafia ma maulalo e masani ona faʻaalia ai le tau mautu ma le ono iai o timuga mama pe timuga faʻasolo. O le vaʻaia o ao pogisa efuefu e mafai ona faʻaalia ai le tele o le susu i le ea ma le ono iai o nisi timuga.
4. Nimbostratus Umi
O se ao nimbostratus lautele ma ufitia i le lagi o se faailoga manino lea o le timuga umi po o le kiona. O lenei ituaiga o tau e masani ona tumau mo se taimi umi ma e masani lava e le o faatasi ma matagi malolosi po o uila.
5. Foliga mai o Altocumulus ma Altostratus
O ao altocumulus e aliali mai i le taeao e mafai ona fa'ailoa mai ai se suiga o le tau i itula o lumana'i, atonu e o fa'atasi ma afa i le aoauli po'o timuga. O ao altostratus mafiafia e ufitia ai le lagi e mafai ona fa'ailoa mai ai se malulu o lo'o latalata mai, e masani ona o fa'atasi ma timuga mamafa po'o afa.
Luʻitau i le Mataʻituina o Ao
E ui o le mataʻituina o ao o se metotia aoga i le vavaloina o le tau, ae e tele ni luʻitau e mafaufau i ai:
1. Fesuiaiga Fa'aitulagi: E mafai ona eseese fa'atulagaga o ao e fa'atatau i le tulaga fa'afanua. Mo se fa'ata'ita'iga, e mafai e ao lava e tasi ona fa'ailoa mai ai le eseesega o le tau i itulagi teropika pe a fa'atusatusa i itulagi e le vevela.
2. Tulaga Faapitoa o le Ea: O nisi o tulaga tulaga ese o le ea ma mea tutupu e pei o le fesuia’iga o le vevela e mafai ona a’afia ai le fausiaina o ao ma amioga i ni auala e le’i mafaufauina.
3. Sa'o o le Mata'ituina: O le mata'ituina o ao e mana'omia ai le tomai ma le poto masani e iloa ai ma le sa'o le eseesega o ituaiga ao eseese. O mea sese o le mata'ituina e mafai ona o'o atu ai i ni valo'aga sese.
I'uga
O ao o ni fa'ailoga taua i le vavaloina o suiga o le tau. O ituaiga ao eseese, e pei o le cirrus, cumulus, stratus, nimbostratus, ma le cumulonimbus, e tofu lava ma ni fa'ailoga eseese e uiga i tulaga o le ea ma le tau o lo'o lumana'i. O le malamalama ma le fa'aaogaina o matauga o ao, e mafai ai ona tatou sauniuni lelei mo suiga o le tau, ia e taua tele i le tele o vaega o o tatou olaga. E ui o le matauina ma le fa'amatalaina o ao e mafua ai ni lu'itau, o le fa'aauauina o le malamalama ma le poto masani e mafai ona fa'aleleia atili ai le sa'o o valo'aga o le tau e fa'atatau i matauga o ao.